ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾਤਃ ਕਲੌ ਮਨ੍ਦੌ ਵृਦ੍ਧੌ ਜਾਤੌ ਸੁਤੌ ਤਵ । ਤਥਾਪਿ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਮੁਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਉਪਾਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ਯਹਮ੍

ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਪਾਉ ਸੋਚ ਲਵਾਂਗਾ।

ਕਲਿਨਾ ਸਦृਸ਼ਃ ਕੋऽਪਿ ਯੁਗੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਰਾਨਨੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਜਨੇ ਜਨੇ

ਸੋਹਣੀਏ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਸਾਵਾਂਗਾ।

ਅਨ੍ਯਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹੋਤ੍ਸਵਾਨ੍ । ਤਦਾ ਨਾਹਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸੋ ਲੋਕੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ

ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਵਾਂਗਾ।

ਤ੍ਵਦ੍ ਅਨ੍ਵਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜੀਵਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਇਹ । ਪਾਪਿਨੋऽਪਿ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਕृष੍ਣਮਨ੍ਦਿਰਮ੍

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਣਗੇ।

ਯੇषਾਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਸੇਦ੍‌ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰੇਮਰੂਪਿਣੀ । ਨਤੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੀਨਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪ੍ਯਮਲਮੂਰ੍ਤਯਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਲੇ ਜੀਵ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।

ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਾਸੁਰੋऽਪਿ ਵਾ । ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮਨਸ੍ਕਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਨ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਹਰਿਰ੍ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਤ੍ਰ ਗੋਪਿਕਾਃ

ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹਰੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਗੋਪੀਆਂ ਹਨ।

ਨृਣਾਂ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇਣ ਭਕ੍ਤੌ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਕਲੌ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕਲੌ ਭਕ੍ਤਿਃ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृष੍ਣਃ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਹੈ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਕ੍ਤਿਦ੍ਰੋਅਕਰਾ ਯੇ ਚ ਤੇ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਦੁਃਖਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪੁਰਾ ਭਕ੍ਤਵਿਨਿਨ੍ਦਕਃ

ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਭਗਤ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ ਸੀ।

ਅਲਂ ਵ੍ਰਤੈਃ ਅਲਂ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਅਲਂ ਯੋਗੈਰਲਂ ਮਖੈਃ । ਅਲਂ ਜ੍ਞਾਨਕਥਾਲਾਪੈਃ ਭਕ੍ਤਿਰੇਕੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾ

ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਰਤ, ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਹੋਰ ਜੋਗ, ਹੋਰ ਯੱਗ, ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਫੀ ਹੋਈਆਂ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਨਾਰਦਨਿਰ੍ਣੀਤਂ ਸ੍ਵਮਾਯਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸਾ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਪੁष੍ਟਿਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਰਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮਵ੍ਰਵੀਤ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮੂਲਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

ਭਕ੍ਤਿਰੁਵਾਚ - ਅਹੋ ਨਾਰਦ ਧਨ੍ਯੋऽਸਿ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇ ਮਯਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ । ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਭਗਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੈ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਾਂਗੀ।

ਕृਪਾਲੁਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧੋ ਮਦ੍‌ਬਾਧਾ ਧ੍ਵਂਸਿਤਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪੁਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚੇਤਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤੋ ਬੋਧਯ ਬੋਧਯ

ਹੈ ਦਇਆਲੂ ਸਾਧੂ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਨਾਰਦੋ ਗਤਃ । ਤਯੋਰ੍ਬੋਧਨਮਾਰੇਭੇ ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਵਿਮਰ੍ਦਯਨ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ ਜਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਮੁਖਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕਰ੍ਣਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਮੁਚ੍ਚੈਃ ਸਮੁਚ੍ਚਰਨ੍ । ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤਾਮ੍

ਮੂੰਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ—'ਹੈ ਗਿਆਨ, ਜਲਦੀ ਜਾਗ! ਹੈ ਵੈਰਾਗ, ਜਾਗ ਉੱਠ!'

ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਘੋषੈਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਪਾਠੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੌ ਤਦਾ ਤੇਨ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਚੋਤ੍ਥਿਤੌ ਬਲਾਤ੍

ਵੇਦ, ਵੈਦਾਂਤ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਠ ਬੈਠੇ।

ਨੇਤ੍ਰੈਃ ਅਨਵਲੋਕਨ੍ਤੌ ਜृਮ੍ਭਨ੍ਤੌ ਸਾਲਸਾਵੁਭੌ । ਬਕਵਤ੍ਪਲਿਤੌ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਸਮਾਙ੍‍ਗਕੌ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦੇ, ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪੱਕੇ ਲੱਕੜ ਵਰਗੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮੌ ਤੌ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਾਪਪਰਾਯਣੌ । ऋषਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਜਾਤਃ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਮੁੜ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ।

ਅਹੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਥਂ ਯਾਤਿ ਵृਦ੍ਧਤ੍ਵਂ ਚ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਇਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ ਭਾਰ੍ਗਵ

ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?' ਇੰਝ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵ੍ਯੋਮਵਾਣੀ ਤਦੈਵਾਭੂਤ੍ ਮਾ ऋषੇ ਖਿਦ੍ਯਤਾਮਿਤਿ । ਉਦ੍ਯਮਃ ਸਫਲਸ੍ਤੇऽਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, 'ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਜਰੂਰ ਫਲ ਲਿਆਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਤੁ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸੁਰਰ੍षੇ ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਚਰ । ਤਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮਾਭਿਧਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ ਸਾਧੁਭੂषਣਾਃ

ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨੇਕ ਲੋਕ ਦੱਸਣਗੇ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਈ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਤ੍ਕਰ੍ਮਣਿ ਕृਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਨਿਦ੍ਰਾ ਵृਦ੍ਧਤਾਨਯੋਃ । ਗਮਿष੍ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍‌ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਸਰਿष੍ਯਤਿ

ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੁਰ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ਵਚਃ ਸ੍ਪष੍ਟਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵੈਰਪਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਨਾਰਦੋ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਲੇਭੇ ਨੇਦਂ ਜ੍ਞਾਤਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍

ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।'

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਅਨਯਾऽऽਕਾਸ਼ਵਾਣ੍ਯਾਪਿ ਗੋਪ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍ । ਕਿਂ ਵਾ ਤਤ੍ਸਾਧਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ ਤਯੋਃ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਣੀ ਵੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਹੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਣ ਜਾਵੇ?'

ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਕਥਂ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਧਨਮ੍ । ਮਯਾਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਮਭਾषਯਾ

'ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤਰੀਕਾ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਣਗੇ? ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ?'

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵੌ ਅਪਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤੋ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ । ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਨ੍ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਗਏ।'

ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਨੋਚ੍ਯਤੇ । ਅਸਾਧ੍ਯਂ ਕੇਚਨ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਚਾਪਰੇ । ਮੂਕੀਭੂਤਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਕਿਯਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪਲਾਯਿਤਾਃ

ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਕੁਝ ਨੇ ਆਖਿਆ ਇਹ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਹਟ ਗਏ।

ਹਾਹਾਕਾਰੋ ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਹਃ । ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਘੋषੈਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਪਾਠੈਰ੍ਵਿਬੋਧਿਤਮ੍

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਗ ਆ ਗਈ।

ਭਕ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਾਣਾਂ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤ੍ਰਿਕਂ ਯਦਾ ਉਪਾਯੋ ਨਾਪਰੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਕਰ੍ਣੇ ਕਰ੍ਣੇऽਜਪਞ੍ਜਨਾਃ

ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਤੀਨ ਗੁਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।'