ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਨਿਵਾਸੋ ਯਸ੍ਯੋਰਃ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਮੁਖਂ ਦृਸ਼ਾਮ੍ । ਬਾਹਵੋ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਸਾਰਙ੍ਗਾਣਾਂ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਲੱਖਮੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਿਆਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਸਤਜਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ।
ਸਿਤਾਤਪਤ੍ਰਵ੍ਯਜਨੈਃ ਉਪਸ੍ਕृਤਃ ਨਵਰ੍षੈਃ ਅਭਿਵਰ੍षਿਤਃ ਪਥਿ । ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਵਾਸਾ ਵਨਮਾਲਯਾ ਬਭੌ ਯਥਾਰ੍ਕੋਡੁਪ ਚਾਪ ਵੈਦ੍ਯੁਤੈਃ
ਚਿੱਟੇ ਛਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਸਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਚਮਕਦਾ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਗृਹਂ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਮਾਤृਭਿਃ । ਵਵਨ੍ਦੇ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸਪ੍ਤ ਦੇਵਕੀਪ੍ਰਮੁਖਾ ਮੁਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵੰਦਨ ਕੀਤਾ।
ਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਮਙ੍ਕਂ ਆਰੋਪ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਨੁਤ ਪਯੋਧਰਾਃ । ਹਰ੍षਵਿਹ੍ਵਲਿਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਿषਿਚੁਃ ਨੇਤ੍ਰਜੈਰ੍ਜਲੈਃ
ਉਹ ਮਾਵਾਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀਆਂ ਭਿੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਾਸਾਦਾ ਯਤ੍ਰ ਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚ षੋਡਸ਼
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਲ ਸਨ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਃ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯ ਗृਹਾਨੁਪਾਗਤਂ ਕ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਤ ਮਨੋਮਹੋਤ੍ਸਵਾਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰਾਰਾਤ੍ ਸਹਸਾਸਨਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਵ੍ਰਤੈਃ ਵ੍ਰੀਡਿਤ ਲੋਚਨਾਨਨਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਛੋਣਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰਕੇ ਉਠ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਜਾ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਂ ਆਤ੍ਮਜੈਃ ਦृष੍ਟਿਭਿਰਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ਦੁਰਨ੍ਤਭਾਵਾਃ ਪਰਿਰੇਭਿਰੇ ਪਤਿਮ੍ । ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਪ੍ਯਾਸ੍ਰਵਦਮ੍ਬੁ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਵਿਲਜ੍ਜਤੀਨਾਂ ਭृਗੁਵਰ੍ਯ ਵੈਕ੍ਲਵਾਤ੍
ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਹ ਮਾਣਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਲਜਾ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗ ਪਿਆ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਤੋ ਰਹੋਗਤਃ ਤਥਾਪਿ ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਘ੍ਰਿਯੁਗਂ ਨਵਂ ਨਵਮ੍ । ਪਦੇ ਪਦੇ ਕਾ ਵਿਰਮੇਤ ਤਤ੍ਪਦਾਤ੍ ਚਲਾਪਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੀਰ੍ਨ ਜਹਾਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ, ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹਰ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਹੀ ਲੱਗਦੇ। ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਚਲਾਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਨृਪਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭਾਰਜਨ੍ਮਨਾਂ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਭਿਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਤੇਜਸਾਮ੍ । ਵਿਧਾਯ ਵੈਰਂ ਸ਼੍ਵਸਨੋ ਯਥਾਨਲਂ ਮਿਥੋ ਵਧੇਨੋਪਰਤੋ ਨਿਰਾਯੁਧਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਂਦਾ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਏष ਨਰਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ । ਰੇਮੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਕੂਟਸ੍ਥੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਰਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਦ੍ਦਾਮਭਾਵ ਪਿਸ਼ੁਨਾਮਲ ਵਲ੍ਗੁਹਾਸ । ਵ੍ਰੀਡਾਵਲੋਕਨਿਹਤੋ ਮਦਨੋऽਪਿ ਯਾਸਾਮ੍ ॥ ਸਮ੍ਮੁਹ੍ਯ ਚਾਪਮਜਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਮਦੋਤ੍ਤਮਾਸ੍ਤਾ । ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਮਥਿਤੁਂ ਕੁਹਕੈਰ੍ਨ ਸ਼ੇਕੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਲਜਜਤ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਣ ਨਾਲ, ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਬੈਠਾ। ਪਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੀਆਂ।
ਤਮਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਲੋਕੋ ਹ੍ਯਸਙ੍ਗਮਪਿ ਸਙ੍ਗਿਨਮ੍ । ਆਤ੍ਮੌਪਮ੍ਯੇਨ ਮਨੁਜਂ ਵ੍ਯਾਪृਣ੍ਵਾਨਂ ਯਤੋऽਬੁਧਃ
ਅਜਾਣ ਲੋਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਸਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲ ਤੋਲਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ ਈਸ਼ਨਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋऽਪਿ ਤਦ੍ਗੁਣੈਃ । ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਸਦਾऽਤ੍ਮਸ੍ਥੈਃ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾ
ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਹੈ: ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਂ ਮੇਨਿਰੇऽਬਲਾ ਮੂਢਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੈਣਂ ਚਾਨੁਵ੍ਰਤਂ ਰਹਃ । ਅਪ੍ਰਮਾਣਵਿਦੋ ਭਰ੍ਤੁਃ ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਮਤਯੋ ਯਥਾ
ਮੂਰਖ ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਮਝਦੀਆਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵृषਾਯਮਾਣੌ ਨਰ੍ਦਨ੍ਤੌ ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਅਨੁਕृਤ੍ਯ ਰੁਤੈਰ੍ਜਨ੍ਤੂਨ੍ ਚੇਰਤੁਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੌ ਯਥਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਬਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਤੇ ਦਹਾੜਦੇ, ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਜੀਵ ਹੋਣ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਯਮੁਨਾਤੀਰੇ ਵਤ੍ਸਾਨ੍ ਚਾਰਯਤੋਃ ਸ੍ਵਕੈਃ । ਵਯਸ੍ਯੈਃ ਕृष੍ਣਬਲਯੋਃ ਜਿਘਾਂਸੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯ ਆਗਮਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੈਤ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਵਤ੍ਸਰੂਪਿਣਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਤ੍ਸਯੂਥਗਤਂ ਹਰਿਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਬਲਦੇਵਾਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮੁਗ੍ਧ ਇਵਾਸਦਤ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਛਾ ਬਣ ਕੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ, ਮਾਸੂਮ ਬਣ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਅਪਰਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਲਾਙ੍ਗੂਲਮਚ੍ਯੁਤਃ । ਭ੍ਰਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਕਪਿਤ੍ਥਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ ਗਤਜੀਵਿਤਮ੍ । ਸ ਕਪਿਤ੍ਥੈਰ੍ਮਹਾਕਾਯਃ ਪਾਤ੍ਯਮਾਨੈਃ ਪਪਾਤ ਹ
ਅਚੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਪਿਛਲੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪੂਛ ਸਮੇਤ ਫੜ ਲਿਆ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਦੈਤ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਬਾਲਾਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ । ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਿਣਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਕਿਹਾ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੌ ਵਤ੍ਸਪਾਲਕੌ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਪਾਲਕੌ । ਸਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੌ ਗੋਵਤ੍ਸਾਨ੍ ਚਾਰਯਨ੍ਤੌ ਵਿਚੇਰਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ, ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਵਤ੍ਸਕੁਲਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਯਯਿष੍ਯਨ੍ਤ ਏਕਦਾ । ਗਤ੍ਵਾ ਜਲਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਪਪੁਰ੍ਜਲਮ੍
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ।
ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਬਾਲਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਸੁਰ੍ਵਜ੍ਰਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਮਿਵ ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸ ਵੈ ਬਕੋ ਨਾਮ ਮਹਾਨਸੁਰੋ ਬਕਰੂਪਧृਕ੍ । ਆਗਤ੍ਯ ਸਹਸਾ ਕृष੍ਣਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਤੁਣ੍ਡੋऽਗ੍ਰਸਦ੍ਬਲੀ
ਉਹ ਬਕਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੋ ਬਕ (ਕਰੋ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਕृष੍ਣਂ ਮਹਾਬਕਗ੍ਰਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਾਦਯੋऽਰ੍ਭਕਾਃ । ਬਭੂਵੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਵ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਾਣਂ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਜਦੋਂ ਬਕਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਐਸਾ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋਏ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖੋ ਗਈ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਂ ਤਾਲੁਮੂਲਂ ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਵਦ੍ ਗੋਪਾਲਸੂਨੁਂ ਪਿਤਰਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋਃ । ਚਚ੍ਛਰ੍ਦ ਸਦ੍ਯੋऽਤਿਰੁषਾਕ੍ਸ਼ਤਂ ਬਕਃ ਤੁਣ੍ਡੇਨ ਹਨ੍ਤੁਂ ਪੁਨਰਭ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਪਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਬਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਤਾਲੂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਆਇਆ।
ਤਂ ਆਪਤਨ੍ਤਂ ਸ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਤੁਣ੍ਡਯੋਃ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਬਕਂ ਕਂਸਸਖਂ ਸਤਾਂ ਪਤਿਃ । ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੁ ਬਾਲੇषੁ ਦਦਾਰ ਲੀਲਯਾ ਮੁਦਾਵਹੋ ਵੀਰਣਵਦ੍ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਬਕਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਕਾਂਸਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁੰਚ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀਰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।
ਤਦਾ ਬਕਾਰਿਂ ਸੁਰਲੋਕਵਾਸਿਨਃ ਸਮਾਕਿਰਨ੍ ਨਨ੍ਦਨਮਲ੍ਲਿਕਾਦਿਭਿਃ । ਸਮੀਡਿਰੇ ਚਾਨਕਸ਼ਙ੍ਖਸਂਸ੍ਤਵੈਃ ਤਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗੋਪਾਲਸੁਤਾ ਵਿਸਿਸ੍ਮਿਰੇ
ਫਿਰ, ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬਕਾ ਦੇ ਵੈਰੀ 'ਤੇ ਨੰਦਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਮੱਲੀਆਂ ਵਰਸਾਏ, ਤੇ ਡੋਲ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਮੁਕ੍ਤਂ ਬਕਾਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਪਲਭ੍ਯ ਬਾਲਕਾ ਰਾਮਾਦਯਃ ਪ੍ਰਾਣਮਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਗਣਃ । ਸ੍ਥਾਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ ਪ੍ਰਣੀਯ ਵਤ੍ਸਾਨ੍ ਵ੍ਰਜਮੇਤ੍ਯ ਤਜ੍ਜਗੁਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਗਾਉਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਗਾ ਗਾ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਗਏ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਗੋਪਾ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤਿਪ੍ਰਿਯਾਦृਤਾਃ । ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਆਗਤਮਿਵੋਤ੍ਸੁਕ੍ਯਾਦ੍ ਐਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਤृषਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਐਸਾ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅਹੋ ਬਤਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਬਹਵੋ ਮृਤ੍ਯਵੋऽਭਵਨ੍ । ਅਪ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਤੇषਾਂ ਕृਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤੋ ਭਯਮ੍
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਖਤਰੇ ਵੇਖੇ ਹਨ! ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਗਲਤੀ ਹੀ ਇਸ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਵੇ।