ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਚ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਯੇਨ ਕੌਰਵਕਸ਼੍ਮਲਾਤ੍ । ਪਾਲਿਤਾ ਗੋਪਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯਃ ਸ ਕृष੍ਣਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨੋ ਗਤਃ

ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?

ਤ੍ਵਂਤੁ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਾਣਤੋऽਧਿਕਾ । ਤ੍ਵਯਾऽऽਹੂਤਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਾਤਿ ਨੀਚਗृਹੇष੍ਵਪਿ

ਪਰ ਤੂੰ, ਭਗਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਸੱਦੀ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੀਵਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਰਿਯੁਗੇ ਬੋਧ ਵੈਰਾਗ੍ਯੌ ਮੁਕ੍ਤਿਸਾਧਕੌ । ਕਲੌ ਤੁ ਕੇਵਲਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਕਾਰਿਣੀ

ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਚ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ; ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਚਿਦ੍‌ਰੂਪਃ ਸਦ੍‌ਰੂਪਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ । ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿ ਸੁਂਦਰੀਂ ਕृष੍ਣਵਲ੍ਲਭਾਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਸੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣਾਇਆ।

ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਂਜਲਿਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚੈਕਦਾ । ਤ੍ਵਾਂ ਤਦਾऽऽਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ ਕृष੍ਣੋ ਮਦ੍‌ਭਕ੍ਤਾਨ੍ ਪੋषਯੇਤਿ ਚ

ਤੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ।'

ਅਂਗੀਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਭੂਤ੍ ਹਰਿਸ੍ਤਦਾ । ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਦਾਸੀਂ ਦਦੌ ਤੁਭ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਕੌ ਇਮੌ

ਤੂੰ ਉਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ—ਵੀ ਦਿੱਤੇ।

ਪੋषਣਂ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਤ੍ਵਂ ਕਰੋषਿ ਚ । ਭੂਮੌ ਭਕ੍ਤਵਿਪੋषਾਯ ਛਾਯਾਰੂਪਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍

ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਛਾਂਵਾਂ-ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈਂ।

ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਰਕ੍ਤਿਂ ਚ ਸਹ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਭੁਵਿ । ਕृਤਾਦਿ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਮਹਾਨਨ੍ਦੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ

ਮੁਕਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੀ।

ਕਲੌ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਾਖਣ੍ਡਾਮਯਪੀਡਿਤਾ । ਤ੍ਵਦ੍ ਆਜ੍ਞਯਾ ਗਤਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਪੁਨਰੇਵ ਸਾ

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਝੂਠੇ ਮਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ; ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੀ ਗਈ।

ਸ੍ਮृਤਾ ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਰਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ । ਪੁਤ੍ਰੀਕृਤ੍ਯ ਤ੍ਵਯੇਮੌ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੌ

ਮੁਕਤੀ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾਤਃ ਕਲੌ ਮਨ੍ਦੌ ਵृਦ੍ਧੌ ਜਾਤੌ ਸੁਤੌ ਤਵ । ਤਥਾਪਿ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਮੁਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਉਪਾਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ਯਹਮ੍

ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਪਾਉ ਸੋਚ ਲਵਾਂਗਾ।

ਕਲਿਨਾ ਸਦृਸ਼ਃ ਕੋऽਪਿ ਯੁਗੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਰਾਨਨੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਜਨੇ ਜਨੇ

ਸੋਹਣੀਏ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਸਾਵਾਂਗਾ।

ਅਨ੍ਯਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹੋਤ੍ਸਵਾਨ੍ । ਤਦਾ ਨਾਹਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸੋ ਲੋਕੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ

ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਵਾਂਗਾ।

ਤ੍ਵਦ੍ ਅਨ੍ਵਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜੀਵਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਇਹ । ਪਾਪਿਨੋऽਪਿ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਕृष੍ਣਮਨ੍ਦਿਰਮ੍

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਣਗੇ।

ਯੇषਾਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਸੇਦ੍‌ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰੇਮਰੂਪਿਣੀ । ਨਤੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੀਨਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪ੍ਯਮਲਮੂਰ੍ਤਯਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਲੇ ਜੀਵ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।

ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਾਸੁਰੋऽਪਿ ਵਾ । ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮਨਸ੍ਕਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਨ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਹਰਿਰ੍ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਤ੍ਰ ਗੋਪਿਕਾਃ

ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹਰੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਗੋਪੀਆਂ ਹਨ।

ਨृਣਾਂ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇਣ ਭਕ੍ਤੌ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਕਲੌ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕਲੌ ਭਕ੍ਤਿਃ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृष੍ਣਃ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਹੈ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਕ੍ਤਿਦ੍ਰੋਅਕਰਾ ਯੇ ਚ ਤੇ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਦੁਃਖਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪੁਰਾ ਭਕ੍ਤਵਿਨਿਨ੍ਦਕਃ

ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਭਗਤ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ ਸੀ।

ਅਲਂ ਵ੍ਰਤੈਃ ਅਲਂ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਅਲਂ ਯੋਗੈਰਲਂ ਮਖੈਃ । ਅਲਂ ਜ੍ਞਾਨਕਥਾਲਾਪੈਃ ਭਕ੍ਤਿਰੇਕੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾ

ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਰਤ, ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਹੋਰ ਜੋਗ, ਹੋਰ ਯੱਗ, ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਫੀ ਹੋਈਆਂ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਨਾਰਦਨਿਰ੍ਣੀਤਂ ਸ੍ਵਮਾਯਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸਾ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਪੁष੍ਟਿਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਰਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮਵ੍ਰਵੀਤ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮੂਲਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

ਭਕ੍ਤਿਰੁਵਾਚ - ਅਹੋ ਨਾਰਦ ਧਨ੍ਯੋऽਸਿ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇ ਮਯਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ । ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਭਗਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੈ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਾਂਗੀ।

ਕृਪਾਲੁਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧੋ ਮਦ੍‌ਬਾਧਾ ਧ੍ਵਂਸਿਤਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪੁਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚੇਤਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤੋ ਬੋਧਯ ਬੋਧਯ

ਹੈ ਦਇਆਲੂ ਸਾਧੂ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਨਾਰਦੋ ਗਤਃ । ਤਯੋਰ੍ਬੋਧਨਮਾਰੇਭੇ ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਵਿਮਰ੍ਦਯਨ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ ਜਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਮੁਖਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕਰ੍ਣਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਮੁਚ੍ਚੈਃ ਸਮੁਚ੍ਚਰਨ੍ । ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤਾਮ੍

ਮੂੰਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ—'ਹੈ ਗਿਆਨ, ਜਲਦੀ ਜਾਗ! ਹੈ ਵੈਰਾਗ, ਜਾਗ ਉੱਠ!'

ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਘੋषੈਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਪਾਠੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੌ ਤਦਾ ਤੇਨ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਚੋਤ੍ਥਿਤੌ ਬਲਾਤ੍

ਵੇਦ, ਵੈਦਾਂਤ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਠ ਬੈਠੇ।

ਨੇਤ੍ਰੈਃ ਅਨਵਲੋਕਨ੍ਤੌ ਜृਮ੍ਭਨ੍ਤੌ ਸਾਲਸਾਵੁਭੌ । ਬਕਵਤ੍ਪਲਿਤੌ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਸਮਾਙ੍‍ਗਕੌ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦੇ, ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪੱਕੇ ਲੱਕੜ ਵਰਗੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮੌ ਤੌ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਾਪਪਰਾਯਣੌ । ऋषਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਜਾਤਃ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਮੁੜ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ।

ਅਹੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਥਂ ਯਾਤਿ ਵृਦ੍ਧਤ੍ਵਂ ਚ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਇਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ ਭਾਰ੍ਗਵ

ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?' ਇੰਝ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।