ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤਿਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਗੋਕੁਲੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਦਾਮ੍ਨਾ ਚੋਲੂਖਲੇ ਬਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਾਹ ਗੁਹ੍ਯਕੌ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਉਲੂਖਲੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਗੁਪਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਮ ਪੁਰੈਵੈਤਦ੍ ऋषਿਣਾ ਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ । ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਦਾਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਃ ਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ੋऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਕृਤਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ।
ਸਾਧੂਨਾਂ ਸਮਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਸੁਤਰਾਂ ਮਤ੍ਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨੋ ਭਵੇਦ੍ਬਨ੍ਧਃ ਪੁਂਸੋऽਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਸਵਿਤੁਰ੍ਯਥਾ
ਜੋ ਸਾਧੂ, ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਦ੍ਗਚ੍ਛਤਂ ਮਤ੍ਪਰਮੌ ਨਲਕੂਬਰ ਸਾਦਨਮ੍ । ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਮਯਿ ਭਾਵੋ ਵਾਂ ਈਪ੍ਸਿਤਃ ਪਰਮੋऽਭਵਃ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਓ, ਹੇ ਨਲਕੂਬੇਰਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੌ ਤੌ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਬਦ੍ਧੋਲੂਖਲਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮੁਤ੍ਤਰਾਮ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਉਲੂਖਲੇ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਤ੍ਥਂ ਭਾਵੇਨ ਕਥਿਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਗਵਤ੍ਤਮਃ । ਨ ਇਤ੍ਥਂ ਭਾਵੇਨ ਹਿ ਪਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਅਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ।
ਨਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਿ ਜਨ੍ਮਾਦੌ ਪਰਸ੍ਯ ਅਨੁਵਿਧੀਯਤੇ । ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਰ੍ਥਂ ਮਾਯਯਾਰੋਪਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਉਸ ਤੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਅਯਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਲ੍ਪਃ ਸਵਿਕਲ੍ਪ ਉਦਾਹृਤਃ । ਵਿਧਿਃ ਸਾਧਾਰਣੋ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਵੈਕृਤਾਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਮੂਲ ਤੇ ਦੂਜੀ, ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਮਾਣਂ ਚ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਲਕ੍ਸ਼ਣ ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਯਥਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਪਾਦ੍ਮਂ ਕਲ੍ਪਮਥੋ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਕਲਪ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਕਲਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । ਯਦਾਹ ਨੋ ਭਵਾਨ੍ ਸੂਤ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਭਾਗਵਤੋਤ੍ਤਮਃ । ਚਚਾਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਭੁਵਃ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਂਧੂਨ੍ ਸੁ-ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦੂਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਃ ਕੌਸ਼ਾਰਵੇਃ ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦੋऽਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਯਦ੍ਵਾ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਪृष੍ਟਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਉਵਾਚ ਹ
ਵਿਦੂਰ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਆਤਮਕ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ; ਜਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਭਗਤ, ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਦੁਰਸ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਬਨ੍ਧੁਤ੍ਯਾਗ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਯਥੈਵ ਆਗਤਵਾਨ੍ ਪੁਨਃ
ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵਿਦੂਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਪृष੍ਟੋ ਯਦ੍ ਅਵੋਚਤ੍ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਤਦ੍ਵੋऽਭਿਧਾਸ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ 'ਤੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੇ ਜੋ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ।
ਰਾਜੋਵਾਚ। ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰ੍ਮਣਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਯੋऽਹਨ੍ਜਗਦੀਸ਼ਿਤੁਃ। ਯਥਾ ਚੋਪਚਿਤਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕृष੍ਣੇਨਾਨੇਨ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਗਤ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵਧਾਈ? ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ ਅਸੁਰਾ ਦੇਵੈਰ੍ਯੁਧ੍ਯਨੇਨੋਪਬृਂਹਿਤੈਃ। ਮਾਯਿਨਾਂ ਪਰਮਾਚਾਰ੍ਯਂ ਮਯਂ ਸ਼ਰਣਮਾਯਯੁਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੁਰ ਮਾਯਾ, ਜੋ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਚਾਰਯ ਹੈ, ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਗਏ।
ਸ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਪੁਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਹੈਮੀਰੌਪ੍ਯਾਯਸੀਰ੍ਵਿਭੁਃ। ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਪਾਯਸਂਯੋਗਾ ਦੁਰ੍ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯਪਰਿਚ੍ਛਦਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਏ—ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ—ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ, ਸੁਖਮ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ।
ਤਾਭਿਸ੍ਤੇऽਸੁਰਸੇਨਾਨ੍ਯੋ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਸੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ਨृਪ। ਸ੍ਮਰਨ੍ਤੋ ਨਾਸ਼ਯਾਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਪੂਰ੍ਵਵੈਰਮਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਸੇਸ਼੍ਵਰਾ ਲੋਕਾ ਉਪਾਸਾਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨਤਾਃ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਨਸ੍ਤਾਵਕਾਨ੍ਦੇਵ ਵਿਨष੍ਟਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਲਯੈਃ
ਫਿਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਗਏ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਪ੍ਰਭੂ! ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ।'
ਅਥਾਨੁਗृਹ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤਿ ਸੁਰਾਨ੍ਵਿਭੁਃ। ਸ਼ਰਂ ਧਨੁषਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਰੇष੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਮੁਞ੍ਚਤ
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ,' ਤੇ ਧਨੁ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ।
ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾ ਇषਵ ਉਤ੍ਪੇਤੁਃ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਾਤ੍। ਯਥਾ ਮਯੂਖਸਨ੍ਦੋਹਾ ਨਾਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ ਪੁਰੋ ਯਤਃ
ਫਿਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਤੋਂ ਉਠੇ; ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਦਿਸੇ ਨਹੀਂ।
ਤੈਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਵ੍ਯਸਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਪੇਤੁਃ ਸ੍ਮ ਪੁਰੌਕਸਃ। ਤਾਨਾਨੀਯ ਮਹਾਯੋਗੀ ਮਯਃ ਕੂਪਰਸੇऽਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਮਰ ਗਏ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਮਾਯਾ, ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਦ੍ਧਾਮृਤਰਸਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਵਜ੍ਰਸਾਰਾ ਮਹੌਜਸਃ। ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮੇਘਦਲਨਾ ਵੈਦ੍ਯੁਤਾ ਇਵ ਵਹ੍ਨਯਃ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਭਗ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਵਿਮਨਸ੍ਕਂ ਵृषਧ੍ਵਜਮ੍। ਤਦਾਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤ੍ਰੋਪਾਯਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਥੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚਿਆ।
ਵਤ੍ਸਸ਼੍ਚਾਸੀਤ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰਯਂ ਹਿ ਗੌਃ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤ੍ਰਿਪੁਰਂ ਕਾਲੇ ਰਸਕੂਪਾਮृਤਂ ਪਪੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਛਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪ ਗਾਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਕੂਏ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ।
ਤੇऽਸੁਰਾ ਹ੍ਯਪਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਨ ਨ੍ਯषੇਧਨ੍ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ। ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮਹਾਯੋਗੀ ਰਸਪਾਲਾਨਿਦਂ ਜਗੌ
ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ ਉਹ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ ਮਾਯਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਸ੍ਮਯਨ੍ਵਿਸ਼ੋਕਃ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ਦੈਵਗਤਿਂ ਚ ਤਾਮ੍। ਦੇਵੋऽਸੁਰੋ ਨਰੋऽਨ੍ਯੋ ਵਾ ਨੇਸ਼੍ਵਰੋऽਸ੍ਤੀਹ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ — ਚਾਹੇ ਰੱਬ ਹੋਵੇ, ਦੈਤ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ — ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੋऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾ ਦਿष੍ਟਂ ਦੈਵੇਨਾਪੋਹਿਤੁਂ ਦ੍ਵਯੋਃ। ਅਥਾਸੌ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਸ੍ਵਾਭਿਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨਿਕਂ ਵ੍ਯਧਾਤ੍
ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਸੀਬ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਵਿਰਕ੍ਤ੍ਯृਦ੍ਧਿ ਤਪੋਵਿਦ੍ਯਾਕ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਃ। ਰਥਂ ਸੂਤਂ ਧ੍ਵਜਂ ਵਾਹਾਨ੍ਧਨੁਰ੍ਵਰ੍ਮਸ਼ਰਾਦਿ ਯਤ੍
ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤਰੱਕੀ, ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਸ ਨੇ ਰਥ, ਰਥੀ, ਝੰਡਾ, ਘੋੜੇ, ਧਨੁ, ਬਕਤਰ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ।
ਸਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ਰਂ ਧਨੁਰੁਪਾਦਦੇ। ਸ਼ਰਂ ਧਨੁषਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇऽਭਿਜਿਤੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਨੁ ਅਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ।
ਦਦਾਹ ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਭੇਦ੍ਯਾ ਹਰੋऽਥ ਤ੍ਰਿਪੁਰੋ ਨृਪ। ਦਿਵਿ ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਰ੍ਵਿਮਾਨਸ਼ਤਸਙ੍ਕੁਲਾਃ
ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਹਰੇ ਨੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਅਟੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।