ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਵਯਸਂ ਆਕਲਯ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤਿਃ । ਵਨਂ ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਦ੍ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨੋ ਗਤਿਮ੍

ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਤਮਕ ਰਾਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । (ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰਿਕ੍ਥਸ੍ਪृਧ ਆਤਤਾਯਿਨੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ । ਸਹਾਨੁਜੈਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਰੁਦ੍ਧਭੋਜਨਃ ਕਥਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਕਿਮਕਾਰषੀਤ੍ਤਤਃ

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੋਟੀ-ਰੁਜ਼ੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਫਿਰ ਉਹ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਂਸ਼ਂ ਕੁਰੋਰ੍ਵਂਸ਼ਦਵਾਗ੍ਨਿਨਿਰ੍ਹृਤਂ ਸਂਰੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਭਵਭਾਵਨੋ ਹਰਿਃ । ਨਿਵੇਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਜਰਾਜ੍ਯ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਂ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾ ਬਭੂਵ ਹ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਵਸਾਇਆ; ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਭੀष੍ਮੋਕ੍ਤਮਥਾਚ੍ਯੁਤੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਵਿਧੂਤ ਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਗਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਜਿਤਾਸ਼੍ਰਯਃ ਪਰਿਧ੍ਯੁਪਾਨ੍ਤਾਂ ਅਨੁਜਾਨੁਵਰ੍ਤਿਤਃ

ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਚੁਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਅਜਿੱਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕਾਮਂ ਵਵਰ੍ष ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦੁਘਾ ਮਹੀ । ਸਿषਿਚੁਃ ਸ੍ਮ ਵ੍ਰਜਾਨ੍ ਗਾਵਃ ਪਯਸੋਧਸ੍ਵਤੀਰ੍ਮੁਦਾ

ਬਦਲਾਂ ਨੇ ਮਨ ਚਾਹੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮਨ ਚਾਹੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਫ਼ੀ ਦੁੱਧ ਵਗਾਇਆ।

ਨਦ੍ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਗਿਰਯਃ ਸਵਨਸ੍ਪਤਿਵੀਰੁਧਃ । ਫਲਨ੍ਤ੍ਯੋषਧਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਾਮਂ ਅਨ੍ਵृਤੁ ਤਸ੍ਯ ਵੈ

ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪੌਦੇ — ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ — ਉਸ ਲਈ ਮਨ ਚਾਹੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਨਾਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਦੈਵਭੂਤਾਤ੍ਮਹੇਤਵਃ । ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੌ ਅਵਭਵਨ੍ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ — ਚਾਹੇ ਕਿਸਮਤ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ — ਉਸ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਉषਿਤ੍ਵਾ ਹਾਸ੍ਤਿਨਪੁਰੇ ਮਾਸਾਨ੍ ਕਤਿਪਯਾਨ੍ ਹਰਿਃ । ਸੁਹृਦਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੋਕਾਯ ਸ੍ਵਸੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ

ਹਰੀ ਨੇ ਹਾਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਵਸਿਆ।

ਆਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਚਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਮ੍ । ਆਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋऽਭਿਵਾਦਿਤਃ

ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਕੁਨ੍ਤੀ ਵਿਰਾਟਤਨਯਾ ਤਥਾ । ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਃ ਗੌਤਮੋ ਯਮੌ

ਸੁਭਦਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੁ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ (ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ) ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਵृਕੋਦਰਸ਼੍ਚ ਧੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਸੁਤਾਦਯਃ । ਨ ਸੇਹਿਰੇ ਵਿਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਰਹਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਨ੍ਵਨਃ

ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਮਤ्सਯ ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਨਵਾਲੇ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।

ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਮੁਕ੍ਤਦੁਃਸਙ੍ਗੋ ਹਾਤੁਂ ਨੋਤ੍ਸਹਤੇ ਬੁਧਃ । ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਯਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਸਕृਤ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਰੋਚਨਮ੍

ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ੍ਯਸ੍ਤਧਿਯਃ ਪਾਰ੍ਥਾਃ ਸਹੇਰਨ੍ ਵਿਰਹਂ ਕਥਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਂਲਾਪ ਸ਼ਯਨਾਸਨ ਭੋਜਨੈਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹਣ, ਗੱਲਾਂ, ਇਕੱਠੇ ਸੌਣ, ਬੈਠਣ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ?

ਸਰ੍ਵੇ ਤੇऽਨਿਮਿषੈਃ ਅਕ੍ਸ਼ੈਃ ਤਂ ਅਨੁ ਦ੍ਰੁਤਚੇਤਸਃ । ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਸ੍ਨੇਹਸਮ੍ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਚੇਲੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਹ

ਉਹ ਸਾਰੇ, ਦਿਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਅੱਖਾਂ ਚੁੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।

ਨ੍ਯਰੁਨ੍ਧਨ੍ ਉਦ੍‍ਗਲਤ੍ ਬਾष੍ਪਂ ਔਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯਾਤ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤੇ । ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਗਾਰਾਤ੍ ਨੋऽਭਦ੍ਰਂ ਇਤਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਬਾਨ੍ਧਵਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਬੰਧੂਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ, ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਲਏ, ਸੋਚਦੀਆਂ, 'ਉਹ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਹੋਵੇ।'

ਮृਦਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੀਣਾਪਣਵ ਗੋਮੁਖਾਃ । ਧੁਨ੍ਧੁਰ੍ਯਾਨਕ ਘਣ੍ਟਾਦ੍ਯਾ ਨੇਦੁਃ ਦੁਨ੍ਦੁਭਯਸ੍ਤਥਾ

ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵਾ, ਗੋਮੁਖ, ਧੁੰਧੁਰੀ, ਆਨਕਾ, ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ।

ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਿਖਰਾਰੂਢਾਃ ਕੁਰੁਨਾਰ੍ਯੋ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਵਵृषੁਃ ਕੁਸੁਮੈਃ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰੇਮਵ੍ਰੀਡਾਸ੍ਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ

ਕੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ।

ਸਿਤਾਤਪਤ੍ਰਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਰਤ੍‍ਨਦਣ੍ਡਂ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯਤਮਸ੍ਯ ਹ

ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

ਉਦ੍ਧਵਃ ਸਾਤ੍ਯਕਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਜਨੇ ਪਰਮਾਦ੍‍ਭੁਤੇ । ਵਿਕੀਰ੍ਯਮਾਣਃ ਕੁਸੁਮੈ ਰੇਜੇ ਮਧੁਪਤਿਃ ਪਥਿ

ਉੱਧਵ ਤੇ ਸਾਤਯਕੀ, ਵੱਡੇ ਅਜੀਬ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਪਤੀ ਨੂੰ ਰਸਤਾ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛੜਕਦੇ ਹੋਏ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਕਰਦੇ।

ਅਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤਾਸ਼ਿषਃ ਸਤ੍ਯਾਃ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜੇਰਿਤਾਃ । ਨਾਨੁਰੂਪਾਨੁਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਗੁਣਾਤ੍ਮਨਃ

ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ, ਦੁਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੱਚੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਢੁਕਵੀਆਂ, ਕੁਝ ਨਾ-ਢੁਕਵੀਆਂ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਸੀਤ੍ ਸਂਜਲ੍ਪ ਉਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਚੇਤਸਾਮ੍ । ਕੌਰਵੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਮਨੋਹਰਃ

ਕੌਰਵ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਪਰਸਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਚੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਸ ਵੈ ਕਿਲਾਯਂ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਤਨੋ ਯ ਏਕ ਆਸੀਦਵਿਸ਼ੇष ਆਤ੍ਮਨਿ । ਅਗ੍ਰੇ ਗੁਣੇਭ੍ਯੋ ਜਗਦਾਤ੍ਮਨੀਸ਼੍ਵਰੇ ਨਿਮੀਲਿਤਾਤ੍ਮਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਸੁਪ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿषੁ

ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਰੱਖ ਕੇ।

ਸ ਏਵ ਭੂਯੋ ਨਿਜਵੀਰ੍ਯਚੋਦਿਤਾਂ ਸ੍ਵਜੀਵਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਤੀਮ੍ । ਅਨਾਮਰੂਪਾਤ੍ਮਨਿ ਰੂਪਨਾਮਨੀ ਵਿਧਿਤ੍ਸਮਾਨੋऽਨੁਸਸਾਰ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕृਤ੍

ਉਹ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਜੀਵ ਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ; ਨਾਂ-ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ।

ਸ ਵਾ ਅਯਂ ਯਤ੍ਪਦਮਤ੍ਰ ਸੂਰਯੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਕ੍ਤਿ ਉਤ੍ਕਲਿਤਾਮਲਾਤ੍ਮਨਾ ਨਨ੍ਵੇष ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਮਾਰ੍ष੍ਟੁਮਰ੍ਹਤਿ

ਉਹੀ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਸਰੂਪ ਸਤਤਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ।

ਸ ਵਾ ਅਯਂ ਸਖ੍ਯਨੁਗੀਤ ਸਤ੍ਕਥੋ ਵੇਦੇषੁ ਗੁਹ੍ਯੇषੁ ਚ ਗੁਹ੍ਯਵਾਦਿਭਿਃ । ਯ ਏਕ ਈਸ਼ੋ ਜਗਦਾਤ੍ਮਲੀਲਯਾ ਸृਜਤ੍ਯਵਤ੍ਯਤ੍ਤਿ ਨ ਤਤ੍ਰ ਸਜ੍ਜਤੇ

ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਰਚਦਾ, ਪਾਲਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਯਦਾ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣ ਤਮੋਧਿਯੋ ਨृਪਾ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰੈष ਹਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਕਿਲ । ਧਤ੍ਤੇ ਭਗਂ ਸਤ੍ਯਮृਤਂ ਦਯਾਂ ਯਸ਼ੋ ਭਵਾਯ ਰੂਪਾਣਿ ਦਧਤ੍ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ

ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਭਾਗ, ਸਚ, ਦਇਆ ਤੇ ਯਸ਼ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

ਅਹੋ ਅਲਂ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਤਮਂ ਯਦੋਃ ਕੁਲਂ ਅਹੋ ਅਲਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਮਧੋਰ੍ਵਨਮ੍ । ਯਦੇष ਪੁਂਸਾਂ ऋषਭਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਃ ਸ੍ਵਜਨ੍ਮਨਾ ਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣੇਨ ਚਾਞ੍ਚਤਿ

ਵਾਹ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਹੈ! ਵਾਹ, ਮਧੂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਹੋ ਬਤ ਸ੍ਵਰ੍ਯਸ਼ਸਃ ਤਿਰਸ੍ਕਰੀ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀ ਪੁਣ੍ਯਯਸ਼ਸ੍ਕਰੀ ਭੁਵਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਦਨੁਗ੍ਰਹੇषਿਤਂ ਸ੍ਮਿਤਾਵਲੋਕਂ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਸ੍ਮ ਯਤ੍ਪ੍ਰਜਾਃ

ਅਸਲ ਵਿਚ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਯਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਡਭਾਗੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਨੂਨਂ ਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਨਹੁਤਾਦਿਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਮਰ੍ਚਿਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਗृਹੀਤਪਾਣਿਭਿਃ । ਪਿਬਂਤਿ ਯਾਃ ਸਖ੍ਯਧਰਾਮृਤਂ ਮੁਹੁਃ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਮ੍ਮੁਮੁਹੁਃ ਯਦਾਸ਼ਯਾਃ

ਨਿਸਚਿਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਤ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਹਵਨ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।