ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਸੁਤੋ ਰਾਜਾ ਗਦਾਪਾਣਿਰ੍ਵृਕੋਦਰਃ । ਕृष੍ਣੋऽਸ੍ਤ੍ਰੀ ਗਾਣ੍ਡਿਵਂ ਚਾਪਂ ਸੁਹृਤ੍ ਕृष੍ਣਃ ਤਤੋ ਵਿਪਤ੍

ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਭੀਮ ਗਦਾ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਂਡਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿਤਰ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੁਸੀਬਤ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ਰਾਜਨ੍ ਪੁਮਾਨ੍ ਵੇਦ ਵਿਧਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਵਯੋऽਪਿ ਹਿ

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ; ਜੋ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਇਦਂ ਦੈਵਤਂਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭ । ਤਸ੍ਯਾਨੁਵਿਹਿਤੋऽਨਾਥਾ ਨਾਥ ਪਾਹਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪ੍ਰਭੋ

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਦੈਵੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਮਝੋ; ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਥ-ਰਹਿਤ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

ਏष ਵੈ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਆਦ੍ਯੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਮੋਹਯਨ੍ ਮਾਯਯਾ ਲੋਕਂ ਗੂਢਸ਼੍ਚਰਤਿ ਵृष੍ਣਿषੁ

ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਮੂਲ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਯਾਨੁਭਾਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਵੇਦ ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਸ਼ਿਵਃ । ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਨਾਰਦਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਪਿਲੋ ਨृਪ

ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਯਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਮਾਤੁਲੇਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਹृਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਕਰੋਃ ਸਚਿਵਂ ਦੂਤਂ ਸੌਹृਦਾਦਥ ਸਾਰਥਿਮ੍

ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਮਾ, ਪਿਆਰਾ ਮਿਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਤਰੀ, ਦੂਤ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ—

ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਨਹਙ੍ਕृਤੇਃ । ਤਤ੍ਕृਤਂ ਮਤਿਵੈषਮ੍ਯਂ ਨਿਰਵਦ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍

ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣ 'ਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।

ਤਥਾਪ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਭਕ੍ਤੇषੁ ਪਸ਼੍ਯ ਭੂਪਾਨੁਕਮ੍ਪਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ ਮੇ ਅਸੂਨ੍ ਤ੍ਯਜਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕृष੍ਣੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਗਤਃ

ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਗਰ ਭਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਵੇਖ—ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਵੇਸ਼੍ਯ ਮਨੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਚਾ ਯਨ੍ਨਾਮ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ । ਤ੍ਯਜਨ੍ ਕਲੇਵਰਂ ਯੋਗੀ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਾਮਕਰ੍ਮਭਿਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਸ ਦੇਵਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਕਲੇਵਰਂ ਯਾਵਦਿਦਂ ਹਿਨੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਹਾਸਾਰੁਣਲੋਚਨੋਲ੍ਲਸਨ੍ ਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜੋ ਧ੍ਯਾਨਪਥਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ

ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰੇ; ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਲੋਚਣ, ਚਮਕਦਾ ਕਵਲ-ਮੁਖ, ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਰਾਹ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ਤਤ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਯਾਨਂ ਸ਼ਰਪਞ੍ਜਰੇ । ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ऋषੀਣਾਂ ਚਾਨੁਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਮ੍

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ।

ਪੁਰੁषਸ੍ਵਭਾਵਵਿਹਿਤਾਨ੍ ਯਥਾਵਰ੍ਣਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਾਗੋਪਾਧਿਭ੍ਯਾਂ ਆਮ੍ਨਾਤੋਭਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍

ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ, ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਭਿੰਨ ਕਰਤਵਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਰਾਗ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਦਾਨਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਭਗਵਦ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸ ਯੋਗਤਃ

ਉਸ ਨੇ ਦਾਨ, ਰਾਜ, ਮੁਕਤੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਸਹੋਪਾਯਾਨ੍ ਯਥਾ ਮੁਨੇ । ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨੇਤਿਹਾਸੇषੁ ਵਰ੍ਣਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍

ਜੋ ਸਚ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।

ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਵਦਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਯੋ ਯੋਗਿਨਃ ਛਨ੍ਦਮृਤ੍ਯੋਃ ਵਾਞ੍ਛਿਤਸ੍ਤੁ ਉਤ੍ਤਰਾਯਣਃ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ — ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦਾ, ਉੱਤਰਾਯਣ ਦਾ ਸਮਾਂ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਤਦੋਪਸਂਹृਤ੍ਯ ਗਿਰਃ ਸਹਸ੍ਰਣੀਃ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗਂ ਮਨ ਆਦਿਪੂਰੁषੇ । ਕृष੍ਣੇ ਲਸਤ੍ਪੀਤਪਟੇ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੇ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤੇऽਮੀਲਿਤ ਦृਗ੍ ਵ੍ਯਧਾਰਯਤ੍

ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ, ਉਸ ਤੇ ਅਡੋਲ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ।

ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਧਾਰਣਯਾ ਹਤਾਸ਼ੁਭਃ ਤਦੀਕ੍ਸ਼ਯੈਵਾਸ਼ੁ ਗਤਾਯੁਧਸ਼੍ਰਮਃ । ਨਿਵृਤ੍ਤ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਵृਤ੍ਤਿ ਵਿਭ੍ਰਮਃ ਤੁष੍ਟਾਵ ਜਨ੍ਯਂ ਵਿਸृਜਨ੍ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍

ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਰੁਕ ਗਈ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । (ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ) ਇਤਿ ਮਤਿਰੁਪਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵਿਤृष੍ਣਾ ਭਗਵਤਿ ਸਾਤ੍ਵਤਪੁਙ੍ਗਵੇ ਵਿਭੂਮ੍ਨਿ । ਸ੍ਵਸੁਖਮੁਪਗਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਮੁਪੇਯੁषਿ ਯਦ੍‍ਭਵਪ੍ਰਵਾਹਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣਾ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਕਮਨਂ ਤਮਾਲਵਰ੍ਣਂ ਰਵਿਕਰਗੌਰਵਰਾਮ੍ਬਰਂ ਦਧਾਨੇ । ਵਪੁਰਲਕਕੁਲਾਵृਤ ਆਨਨਾਬ੍ਜਂ ਵਿਜਯਸਖੇ ਰਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇऽਨਵਦ੍ਯਾ

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਤਮਾਲ ਰੰਗ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਵਲ-ਮੁਖ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ — ਮੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੀਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।

ਯੁਧਿ ਤੁਰਗਰਜੋ ਵਿਧੂਮ੍ਰ ਵਿष੍ਵਕ੍ ਕਚਲੁਲਿਤਸ਼੍ਰਮਵਾਰਿ ਅਲਙ੍ਕृਤਾਸ੍ਯੇ । ਮਮ ਨਿਸ਼ਿਤਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਭਿਦ੍ਯਮਾਨ ਤ੍ਵਚਿ ਵਿਲਸਤ੍ਕਵਚੇऽਸ੍ਤੁ ਕृष੍ਣ ਆਤ੍ਮਾ

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ, ਮੇਰੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਬੜੀ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਵਚ ਚਮਕਦਾ — ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੇਰਾ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ।

ਸਪਦਿ ਸਖਿਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਜਪਰਯੋਰ੍ਬਲਯੋ ਰਥਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ । ਸ੍ਥਿਤਵਤਿ ਪਰਸੈਨਿਕਾਯੁਰਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਹृਤਵਤਿ ਪਾਰ੍ਥਸਖੇ ਰਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤੁ

ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੈ ਗਿਆ, ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।

ਵ੍ਯਵਹਿਤ ਪृਤਨਾਮੁਖਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਜਨਵਧਾਤ੍ ਵਿਮੁਖਸ੍ਯ ਦੋषਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਕੁਮਤਿਮ ਅਹਰਤ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਯਾ ਯਃ ਚਸ਼੍ਚਰਣਰਤਿਃ ਪਰਮਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਮੇऽਸ੍ਤੁ

ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਦੋਸ਼-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁੰਹ ਮੋੜਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ — ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਸਰਵੋਤਮ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ।

ਸ੍ਵਨਿਗਮਮਪਹਾਯ ਮਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ऋਤਮਧਿ ਕਰ੍ਤੁਮਵਪ੍ਲੁਤੋ ਰਥਸ੍ਥਃ । ਧृਤਰਥ ਚਰਣੋऽਭ੍ਯਯਾਤ੍ ਚਲਦ੍‍ਗੁਃ ਹਰਿਰਿਵ ਹਨ੍ਤੁਮਿਭਂ ਗਤੋਤ੍ਤਰੀਯਃ

ਆਪਣੀ ਵਚਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਥ 'ਤੇੋਂ ਉੱਚਲਿਆ, ਉੱਤਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਢਲਕ ਗਿਆ, ਕੋੜਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਹਰੀ ਵਾਂਗ, ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਵਧਿਆ।

ਸ਼ਿਤਵਿਸ਼ਿਖਹਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦਂਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਪਰਿਪ੍ਲੁਤ ਆਤਤਾਯਿਨੋ ਮੇ । ਪ੍ਰਸਭਂ ਅਭਿਸਸਾਰ ਮਦ੍ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਸ ਭਵਤੁ ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਗਤਿਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ

ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਿਆ, ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਵੈਰੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਧਿਆ — ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਮੁਕੁੰਦ ਮੇਰੀ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇ।

ਵਿਜਯਰਥਕੁਟੁਮ੍ਬ ਆਤ੍ਤਤੋਤ੍ਰੇ ਧृਤਹਯਰਸ਼੍ਮਿਨਿ ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰਿਯੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯੇ । ਭਗਵਤਿ ਰਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇ ਮੁਮੂਰ੍षੋਃ ਯਮਿਹ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਤਾ ਗਤਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਰਸੀਆਂ ਤੇ ਕੋੜਾ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪਾ ਗਏ।

ਲਲਿਤ ਗਤਿ ਵਿਲਾਸ ਵਲ੍ਗੁਹਾਸ ਪ੍ਰਣਯ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣ ਕਲ੍ਪਿਤੋਰੁਮਾਨਾਃ । ਕृਤਮਨੁਕृਤਵਤ੍ਯ ਉਨ੍ਮਦਾਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਗਨ੍ ਕਿਲ ਯਸ੍ਯ ਗੋਪਵਧ੍ਵਃ

ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਜ਼ਾਕਤ ਭਰੀ, ਹਾਸਾ ਮੋਹਕ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਝੂਠੇ ਮਨ-ਮੁੱਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਮੰਗ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਮੁਨਿਗਣ ਨृਪਵਰ੍ਯਸਙ੍ਕੁਲੇऽਨ੍ਤਃ ਸਦਸਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਰਾਜਸੂਯ ਏषਾਮ੍ । ਅਰ੍ਹਣਂ ਉਪਪੇਦ ਈਕ੍ਸ਼ਣੀਯੋ ਮਮ ਦृਸ਼ਿਗੋਚਰ ਏष ਆਵਿਰਾਤ੍ਮਾ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਮਿਮਮਹਮਜਂ ਸ਼ਰੀਰਭਾਜਾਂ ਹृਦਿ ਹृਦਿ ਧਿष੍ਠਿਤਮਾਤ੍ਮ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਦृਸ਼ਮਿਵ ਨੈਕਧਾਰ੍ਕਮੇਕਂ ਸਮਧਿਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵਿਧੂਤ ਭੇਦਮੋਹਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕृष੍ਣ ਏਵਂ ਭਗਵਤਿ ਮਨੋਵਾਕ੍ ਦृष੍ਟਿਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਆਤ੍ਮਨਿ ਆਤ੍ਮਾਨਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਸੋऽਨ੍ਤਃਸ਼੍ਵਾਸ ਉਪਾਰਮਤ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ।