ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਮੋऽਕਿਞ੍ਚਨਵਿਤ੍ਤਾਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਗੁਣਵृਤ੍ਤਯੇ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਕੈਵਲ੍ਯਪਤਯੇ ਨਮਃ

ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ — ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਲਮੀਸ਼ਾਨਂ ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਸਮਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯਨ੍ਮਿਥਃ ਕਲਿਃ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਾਂ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਨ ਵੇਦ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭਗਵਂਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਤਵੇਹਮਾਨਸ੍ਯ ਨृਣਾਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍ । ਨ ਯਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਯਿਤੋऽਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਦ੍ ਦ੍ਵੇष੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿषਮਾ ਮਤਿਰ੍ਨृਣਾਮ੍

ਕੋਈ ਵੀ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨ ਪਿਆਰ, ਨ ਵੈਰ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਅਜਸ੍ਯਾਕਰ੍ਤੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਿਰ੍ਯਙ੍ ਨृषਿषੁ ਯਾਦਃਸੁ ਤਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਜਨਮਾ, ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਗੋਪ੍ਯਾਦਦੇ ਤ੍ਵਯਿ ਕृਤਾਗਸਿ ਦਾਮ ਤਾਵਦ੍ ਯਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਰੁਕਲਿਲ ਅਞ੍ਜਨ ਸਂਭ੍ਰਮਾਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਨੀਯ ਭਯਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਸਾ ਮਾਂ ਵਿਮੋਹਯਤਿ ਭੀਰਪਿ ਯਦ੍‌ਬਿਭੇਤਿ

ਜਦੋਂ ਗੋਪੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੰਨਣ ਲਈ ਰੱਸਾ ਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਕਾਜਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਲਿਆ — ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰਪੋਕ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰਦੇ ਹਨ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕੇਚਿਦ੍ ਆਹੁਃ ਅਜਂ ਜਾਤਂ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇ । ਯਦੋਃ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਅਨ੍ਵਵਾਯੇ ਮਲਯਸ੍ਯੇਵ ਚਨ੍ਦਨਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਦੂਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਉਗਦਾ ਹੈ।

ਅਪਰੇ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਯਾਚਿਤੋऽਭ੍ਯਗਾਤ੍ । ਅਜਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਯ ਵਧਾਯ ਚ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ।

ਭਾਰਾਵਤਾਰਣਾਯਾਨ੍ਯੇ ਭੁਵੋ ਨਾਵ ਇਵੋਦਧੌ । ਸੀਦਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭੂਰਿਭਾਰੇਣ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਭੁਵਾਰ੍ਥਿਤਃ

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰ ਸਕੀ।

ਭਵੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਾਮਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਸ਼੍ਰਵਣ ਸ੍ਮਰਣਾਰ੍ਹਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਕੇਚਨ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਹਨ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਗृਣਨ੍ਤ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤਵੇਹਿਤਂ ਜਨਾਃ । ਤ ਏਵ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਤਾਵਕਂ ਭਵਪ੍ਰਵਾਹੋਪਰਮਂ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍

ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਇੱਥਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਸਲਾਹਦੇ, ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਪ੍ਯਦ੍ਯ ਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕृਤੇਹਿਤ ਪ੍ਰਭੋ ਜਿਹਾਸਸਿ ਸ੍ਵਿਤ੍ ਸੁਹृਦੋऽਨੁਜੀਵਿਨਃ । ਯੇषਾਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਭਵਤਃ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍ ਪਰਾਯਣਂ ਰਾਜਸੁ ਯੋਜਿਤਾਂਹਸਾਮ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕੇ ਵਯਂ ਨਾਮਰੂਪਾਭ੍ਯਾਂ ਯਦੁਭਿਃ ਸਹ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ । ਭਵਤੋऽਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਰ੍ਹਿ ਹृषੀਕਾਣਾਂ ਇਵ ਈਸ਼ਿਤੁਃ

ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਯਾਦਵ, ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਹੀ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੂੰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

ਨੇਯਂ ਸ਼ੋਭਿष੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਥੇਦਾਨੀਂ ਗਦਾਧਰ । ਤ੍ਵਤ੍ਪਦੈਃ ਅਙ੍‌ਕਿਤਾ ਭਾਤਿ ਸ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਵਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ

ਹੇ ਗਦਾਧਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।

ਇਮੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸ੍ਵृਦ੍ਧਾਃ ਸੁਪਕ੍ਵੌषਧਿਵੀਰੁਧਃ । ਵਨਾਦ੍ਰਿ ਨਦੀ ਉਦਨ੍ਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯੇਧਨ੍ਤੇ ਤਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ

ਇਹ ਜਨਪਦ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੜਦੇ ਤੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

ਅਥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ਸ੍ਵਕੇषੁ ਮੇ । ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ਂ ਇਮਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਦृਢਂ ਪਾਣ੍ਡੁषੁ ਵृष੍ਣਿषੁ

ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇ।

ਤ੍ਵਯਿ ਮੇऽਨਨ੍ਯਵਿषਯਾ ਮਤਿਰ੍ਮਧੁਪਤੇऽਸਕृਤ੍ । ਰਤਿਂ ਉਦ੍ਵਹਤਾਤ੍ ਅਦ੍ਧਾ ਗਙ੍ਗੇਵੌਘਂ ਉਦਨ੍ਵਤਿ

ਹੇ ਮਧੂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣਸਖ ਵृष੍ਣਿ ऋषਭਾਵਨਿਧ੍ਰੁਗ੍ ਰਾਜਨ੍ਯਵਂਸ਼ਦਹਨ ਅਨਪਵਰ੍ਗ ਵੀਰ੍ਯ । ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਦ੍ਵਿਜਸੁਰਾਰ੍ਤਿਹਰਾਵਤਾਰ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਖਿਲਗੁਰੋ ਭਗਵਨ੍ ਨਮਸ੍ਤੇ

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਪृਥਯੇਤ੍ਥਂ ਕਲਪਦੈਃ ਪਰਿਣੂਤਾਖਿਲੋਦਯਃ । ਮਨ੍ਦਂ ਜਹਾਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਮੋਹਯਨ੍ਨਿਵ ਮਾਯਯਾ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਤਾਂ ਬਾਢਂ ਇਤਿ ਉਪਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਨਿਵਾਰਿਤਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਸਤੀਨਾਪੁਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਵ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯੈਰੀਸ਼੍ਵਰੇਹਾ ਜ੍ਞੈਃ ਕृष੍ਣੇਨਾਦ੍‍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾ । ਪ੍ਰਬੋਧਿਤੋऽਪਿ ਇਤਿਹਾਸੈਃ ਨਾਬੁਧ੍ਯਤ ਸ਼ੁਚਾਰ੍ਪਿਤਃ

ਵਿਆਸ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਸਚਰਜ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ।

ਆਹ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਸੁਤਃ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਸੁਹृਦਾਂ ਵਧਮ੍ । ਪ੍ਰਾਕृਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਮੋਹਵਸ਼ਂ ਗਤਃ

ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਤਿ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

ਅਹੋ ਮੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਜ੍ਞਾਨਂ ਹृਦਿ ਰੂਢਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਪਾਰਕ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਦੇਹਸ੍ਯ ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ਮੇऽਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਰ੍ਹਤਾਃ

ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ! ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਈ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਬਾਲਦ੍ਵਿਜਸੁਹृਨ੍ ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਤृਭ੍ਰਾਤृਗੁਰੁ ਦ੍ਰੁਹਃ । ਨ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਨਿਰਯਾਤ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਹ੍ਯਪਿ ਵਰ੍ष ਅਯੁਤ ਆਯੁਤੈਃ

ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਨੈਨੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਜਾਭਰ੍ਤੁਃ ਧਰ੍ਮਯੁਦ੍ਧੇ ਵਧੋ ਦ੍ਵਿषਾਮ੍ । ਇਤਿ ਮੇ ਨ ਤੁ ਬੋਧਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ਸ਼ਾਸਨਂ ਵਚਃ

ਰਾਜਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਤ੍ ਹਤਬਂਧੂਨਾਂ ਦ੍ਰੋਹੋ ਯੋऽਸੌ ਇਹੋਤ੍ਥਿਤਃ । ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਗृਹਮੇਧੀਯੈਃ ਨਾਹਂ ਕਲ੍ਪੋ ਵ੍ਯਪੋਹਿਤੁਮ੍

ਇਹ ਜੋ ਵੈਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਠਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।

ਯਥਾ ਪਙ੍ਕੇਨ ਪਙ੍ਕਾਮ੍ਭਃ ਸੁਰਯਾ ਵਾ ਸੁਰਾਕृਤਮ੍ । ਭੂਤਹਤ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵੈਕਾਂ ਨ ਯਜ੍ਞੈਃ ਮਾਰ੍ष੍ਟੁਮਰ੍ਹਤਿ

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਕੀਚੜ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਇਉਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੱਤਿਆ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਜਪਸ਼੍ਚ ਪਰਮੋ ਗੁਹ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮੇ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ । ਯਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਪਠਨ੍ ਪੁਮਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਖੇਚਰਾਨ੍

ਹੁਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਯੀਂ ਬੁਧਃ । ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਭਾਗਵਿਤ੍

ਓṃ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਸਲਿਲੈਃ ਸ਼ੁਚਿਭਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯੈਃ ਵਨ੍ਯੈਰ੍ਮੂਲਫਲਾਦਿਭਿਃ । ਸ਼ਸ੍ਤਾਙ੍‌ਕੁਰਾਂਸ਼ੁਕੈਸ਼੍ਚਾਰ੍ਚੇਤ੍ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਪ੍ਰਭੁਮ੍

ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਜੰਗਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ, ਨਰਮ ਕਲੀ, ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰੇ।