ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੈਃ ਆਤ੍ਮਜੈਃ ਸਹ ਕृष੍ਣਯਾ । ਪ੍ਰਯਾਣਾਭਿਮੁਖਂ ਕृष੍ਣਂ ਇਦਮਾਹ ਪृਥਾ ਸਤੀ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।

ਕੁਨ੍ਤ੍ਯੁਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਯੇ ਪੁਰੁषਂ ਤ੍ਵਾऽऽਦ੍ਯਂ ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰਵਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਮਾਯਾਜਵਨਿਕਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਞਾਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਮੂਢਦृਸ਼ਾ ਨਟੋ ਨਾਟ੍ਯਧਰੋ ਯਥਾ

ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਗਿਆਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਤੂੰ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਪਰਮਹਂਸਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਅਮਲਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਵਿਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਕਥਂ ਪਸ਼੍ਯੇਮ ਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਜਾਗਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਕृष੍ਣਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਦੇਵਕੀਨਂਦਨਾਯ ਚ । ਨਂਦਗੋਪਕੁਮਾਰਾਯ ਗੋਵਿਂਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੰਦ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ, ਗੋਵਿੰਦ — ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨਾਭਾਯ ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਮਾਲਿਨੇ । ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨੇਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਙ੍ਕਜਾਙ੍ਘ੍ਰਯੇ

ਕੰਵਲ-ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕੰਵਲ-ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਕੰਵਲ-ਜਿਹੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਯਥਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਖਲੇਨ ਦੇਵਕੀ ਕਂਸੇਨ ਰੁਦ੍ਧਾਤਿਚਿਰਂ ਸ਼ੁਚਾਰ੍ਪਿਤਾ । ਵਿਮੋਚਿਤਾਹਂ ਚ ਸਹਾਤ੍ਮਜਾ ਵਿਭੋ ਤ੍ਵਯੈਵ ਨਾਥੇਨ ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਪਦ੍‍ਗਣਾਤ੍

ਜਿਵੇਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਕਮਸਾ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਰਹੀ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬਹੁਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।

ਵਿषਾਨ੍ਮਹਾਗ੍ਨੇਃ ਪੁਰੁषਾਦਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਅਸਤ੍ਸਭਾਯਾ ਵਨਵਾਸਕृਚ੍ਛ੍ਰਤਃ । ਮृਧੇ ਮृਧੇऽਨੇਕਮਹਾਰਥਾਸ੍ਤ੍ਰਤੋ ਦ੍ਰੌਣ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮ ਹਰੇऽਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ

ਜਹਿਰੀਲੇ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ, ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਜੰਗ ਤੋਂ, ਤੇ ਦ੍ਰੌਣ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਵਿਪਦਃ ਸਨ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਜਗਦ੍‍ਗੁਰੋ । ਭਵਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਭਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍

ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਦਾ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜਨ੍ਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰੀਭਿਃ ਏਧਮਾਨਮਦਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਨੈਵਾਰ੍ਹਤ੍ਯਭਿਧਾਤੁਂ ਵੈ ਤ੍ਵਾਂ ਅਕਿਞ੍ਚਨਗੋਚਰਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੱਦ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।

ਨਮੋऽਕਿਞ੍ਚਨਵਿਤ੍ਤਾਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਗੁਣਵृਤ੍ਤਯੇ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਕੈਵਲ੍ਯਪਤਯੇ ਨਮਃ

ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ — ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਲਮੀਸ਼ਾਨਂ ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਸਮਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯਨ੍ਮਿਥਃ ਕਲਿਃ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਾਂ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਨ ਵੇਦ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭਗਵਂਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਤਵੇਹਮਾਨਸ੍ਯ ਨृਣਾਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍ । ਨ ਯਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਯਿਤੋऽਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਦ੍ ਦ੍ਵੇष੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿषਮਾ ਮਤਿਰ੍ਨृਣਾਮ੍

ਕੋਈ ਵੀ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨ ਪਿਆਰ, ਨ ਵੈਰ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਅਜਸ੍ਯਾਕਰ੍ਤੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਿਰ੍ਯਙ੍ ਨृषਿषੁ ਯਾਦਃਸੁ ਤਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਜਨਮਾ, ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਗੋਪ੍ਯਾਦਦੇ ਤ੍ਵਯਿ ਕृਤਾਗਸਿ ਦਾਮ ਤਾਵਦ੍ ਯਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਰੁਕਲਿਲ ਅਞ੍ਜਨ ਸਂਭ੍ਰਮਾਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਨੀਯ ਭਯਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਸਾ ਮਾਂ ਵਿਮੋਹਯਤਿ ਭੀਰਪਿ ਯਦ੍‌ਬਿਭੇਤਿ

ਜਦੋਂ ਗੋਪੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੰਨਣ ਲਈ ਰੱਸਾ ਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਕਾਜਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਲਿਆ — ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰਪੋਕ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰਦੇ ਹਨ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕੇਚਿਦ੍ ਆਹੁਃ ਅਜਂ ਜਾਤਂ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇ । ਯਦੋਃ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਅਨ੍ਵਵਾਯੇ ਮਲਯਸ੍ਯੇਵ ਚਨ੍ਦਨਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਦੂਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਉਗਦਾ ਹੈ।

ਅਪਰੇ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਯਾਚਿਤੋऽਭ੍ਯਗਾਤ੍ । ਅਜਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਯ ਵਧਾਯ ਚ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ।

ਭਾਰਾਵਤਾਰਣਾਯਾਨ੍ਯੇ ਭੁਵੋ ਨਾਵ ਇਵੋਦਧੌ । ਸੀਦਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭੂਰਿਭਾਰੇਣ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਭੁਵਾਰ੍ਥਿਤਃ

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰ ਸਕੀ।

ਭਵੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਾਮਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਸ਼੍ਰਵਣ ਸ੍ਮਰਣਾਰ੍ਹਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਕੇਚਨ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਹਨ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਗृਣਨ੍ਤ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤਵੇਹਿਤਂ ਜਨਾਃ । ਤ ਏਵ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਤਾਵਕਂ ਭਵਪ੍ਰਵਾਹੋਪਰਮਂ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍

ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਇੱਥਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਸਲਾਹਦੇ, ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਪ੍ਯਦ੍ਯ ਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕृਤੇਹਿਤ ਪ੍ਰਭੋ ਜਿਹਾਸਸਿ ਸ੍ਵਿਤ੍ ਸੁਹृਦੋऽਨੁਜੀਵਿਨਃ । ਯੇषਾਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਭਵਤਃ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍ ਪਰਾਯਣਂ ਰਾਜਸੁ ਯੋਜਿਤਾਂਹਸਾਮ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕੇ ਵਯਂ ਨਾਮਰੂਪਾਭ੍ਯਾਂ ਯਦੁਭਿਃ ਸਹ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ । ਭਵਤੋऽਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਰ੍ਹਿ ਹृषੀਕਾਣਾਂ ਇਵ ਈਸ਼ਿਤੁਃ

ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਯਾਦਵ, ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਹੀ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੂੰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

ਨੇਯਂ ਸ਼ੋਭਿष੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਥੇਦਾਨੀਂ ਗਦਾਧਰ । ਤ੍ਵਤ੍ਪਦੈਃ ਅਙ੍‌ਕਿਤਾ ਭਾਤਿ ਸ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਵਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ

ਹੇ ਗਦਾਧਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।

ਇਮੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸ੍ਵृਦ੍ਧਾਃ ਸੁਪਕ੍ਵੌषਧਿਵੀਰੁਧਃ । ਵਨਾਦ੍ਰਿ ਨਦੀ ਉਦਨ੍ਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯੇਧਨ੍ਤੇ ਤਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ

ਇਹ ਜਨਪਦ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੜਦੇ ਤੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

ਅਥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ਸ੍ਵਕੇषੁ ਮੇ । ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ਂ ਇਮਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਦृਢਂ ਪਾਣ੍ਡੁषੁ ਵृष੍ਣਿषੁ

ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇ।

ਤ੍ਵਯਿ ਮੇऽਨਨ੍ਯਵਿषਯਾ ਮਤਿਰ੍ਮਧੁਪਤੇऽਸਕृਤ੍ । ਰਤਿਂ ਉਦ੍ਵਹਤਾਤ੍ ਅਦ੍ਧਾ ਗਙ੍ਗੇਵੌਘਂ ਉਦਨ੍ਵਤਿ

ਹੇ ਮਧੂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣਸਖ ਵृष੍ਣਿ ऋषਭਾਵਨਿਧ੍ਰੁਗ੍ ਰਾਜਨ੍ਯਵਂਸ਼ਦਹਨ ਅਨਪਵਰ੍ਗ ਵੀਰ੍ਯ । ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਦ੍ਵਿਜਸੁਰਾਰ੍ਤਿਹਰਾਵਤਾਰ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਖਿਲਗੁਰੋ ਭਗਵਨ੍ ਨਮਸ੍ਤੇ

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਪृਥਯੇਤ੍ਥਂ ਕਲਪਦੈਃ ਪਰਿਣੂਤਾਖਿਲੋਦਯਃ । ਮਨ੍ਦਂ ਜਹਾਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਮੋਹਯਨ੍ਨਿਵ ਮਾਯਯਾ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਤਾਂ ਬਾਢਂ ਇਤਿ ਉਪਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਨਿਵਾਰਿਤਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਸਤੀਨਾਪੁਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।