ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਤਿਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਿਃ । ਅਧ੍ਯਗਾਨ੍ ਮਹਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਜਨਪ੍ਰਿਯਃ
ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਥ ਰਾਜਰ੍षੇਃ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਵਿਲਾਪਨਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕृष੍ਣਕਥੋਦਯਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਾਂਗਾ।
(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਯਦਾ ਮृਧੇ ਕੌਰਵਸृਞ੍ਜਯਾਨਾਂ ਵੀਰੇष੍ਵਥੋ ਵੀਰਗਤਿਂ ਗਤੇषੁ । ਵृਕੋਦਰਾਵਿਦ੍ਧਗਦਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ ਭਗ੍ਨੋਰੁਦਣ੍ਡੇ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇ
ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੰਘ ਭੀਮ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ—
ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਦ੍ਰੌਣਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕृष੍ਣਾਸੁਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਪਤਾਂ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ । ਉਪਾਹਰਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਤਸ੍ਯ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਗਰ੍ਹਯਨ੍ਤਿ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਸੀ।
ਮਾਤਾ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਂ ਨਿਧਨਂ ਸੁਤਾਨਾਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਘੋਰਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਮਾਨਾ । ਤਦਾਰੁਦਦ੍ ਬਾष੍ਪਕਲਾਕੁਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤਾਂ ਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ਨਾਹ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ
ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਰੋ ਪਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ, ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ।
ਤਦਾ ਸ਼ੁਚਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਮृਜਾਮਿ ਭਦ੍ਰੇ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਂਧੋਃ ਸ਼ਿਰ ਆਤਤਾਯਿਨਃ । ਗਾਣ੍ਡੀਵਮੁਕ੍ਤੈਃ ਵਿਸ਼ਿਖੈਰੁਪਾਹਰੇ ਤ੍ਵਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਸਿ ਦਗ੍ਧਪੁਤ੍ਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਲੀਏ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਮਿਟਾ ਦਿਆਂਗਾ—ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭੇਸ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਸਕੀਂ।
(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਇਤਿ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਵਲ੍ਗੁਵਿਚਿਤ੍ਰਜਲ੍ਪੈਃ ਸ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾਚ੍ਯੁਤਮਿਤ੍ਰਸੂਤਃ । ਅਨ੍ਵਾਦ੍ਰਵਦ੍ ਦਂਸ਼ਿਤ ਉਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ ਕਪਿਧ੍ਵਜੋ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਂ ਰਥੇਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਅਚੁਤ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਸ ਵਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੂਰਾਤ੍ ਕੁਮਾਰਹੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾ ਰਥੇਨ । ਪਰਾਦ੍ਰਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਪਰੀਪ੍ਸੁਰੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਯਾਵਦ੍ਗਮਂ ਰੁਦ੍ਰਭਯਾਦ੍ ਯਥਾਰ੍ਕਃ
ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰੁਦਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਦਾ ਹੈ।
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਯਦਾਸ਼ਰਣਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਐਕ੍ਸ਼ਤ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਜਿਨਮ੍ । ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰੋ ਮੇਨੇ ਆਤ੍ਮਤ੍ਰਾਣਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ਮਜਃ
ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਦੇ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇਕਲਾ ਸਹਾਰਾ ਸਮਝਿਆ।
ਅਥੋਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਸਨ੍ਦਧੇ ਤਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਅਜਾਨਨ੍ ਉਪਸਂਹਾਰਂ ਪ੍ਰਾਣਕृਚ੍ਛ੍ਰ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਉਚਾਰਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁष੍ਕृਤਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਦਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਜਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੋਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ; ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ । ਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣ ਮਹਾਬਾਹੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਮਭਯਙ੍ਕਰ । ਤ੍ਵਮੇਕੋ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਅਪਵਰ੍ਗੋऽਸਿ ਸਂਸृਤੇਃ
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਾਦ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ । ਮਾਯਾਂ ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਯ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕੈਵਲ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈਂ, ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ; ਆਪਣੀ ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
ਸ ਏਵ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਚੇਤਸਃ । ਵਿਧਤ੍ਸੇ ਸ੍ਵੇਨ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਧਰ੍ਮਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤੂੰ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।
ਤਥਾਯਂ ਚਾਵਤਾਰਸ੍ਤੇ ਭੁਵੋ ਭਾਰਜਿਹੀਰ੍षਯਾ । ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਚਾਨਨ੍ਯਭਾਵਾਨਾਂ ਅਨੁਧ੍ਯਾਨਾਯ ਚਾਸਕृਤ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਧਿਆਨ ਲਈ।
ਕਿਮਿਦਂ ਸ੍ਵਿਤ੍ਕੁਤੋ ਵੇਤਿ ਦੇਵਦੇਵ ਨ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤੋ ਮੁਖਮਾਯਾਤਿ ਤੇਜਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਮ੍
ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇਜ਼ ਜੋਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਵੇਤ੍ਥੇਦਂ ਦ੍ਰੋਣਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਨੈਵਾਸੌ ਵੇਦ ਸਂਹਾਰਂ ਪ੍ਰਾਣਬਾਧ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਤਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਕਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਜਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜ ਉਨ੍ਨਦ੍ਧਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜਸਾ
ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਸਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਅਸਤਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾਪਸ੍ਤਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਯ ਸਂਦਧੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ, ਘੁੰਮ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਚਾਰਿਆ।
ਸਂਹਤ੍ਯ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਉਭਯੋਃ ਤੇਜਸੀ ਸ਼ਰਸਂਵृਤੇ । ਆਵृਤ੍ਯ ਰੋਦਸੀ ਖਂ ਚ ਵਵृਧਾਤੇऽਰ੍ਕਵਹ੍ਨਿਵਤ੍
ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜੋਤ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਧ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜਸ੍ਤੁ ਤਯੋਃ ਤ੍ਰਿਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਮਹਤ੍ । ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਾਂਵਰ੍ਤਕਮਮਂਸਤ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜੋਪਪ੍ਲਵਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲੋਕਵ੍ਯਤਿਕਰਂ ਚ ਤਮ੍ । ਮਤਂ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਸਂਜਹਾਰਾਰ੍ਜੁਨੋ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ।
ਤਤ ਆਸਾਦ੍ਯ ਤਰਸਾ ਦਾਰੁਣਂ ਗੌਤਮੀਸੁਤਮ੍ । ਬਬਂਧਾਮਰ੍षਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਸ਼ੁਂ ਰਸ਼ਨਯਾ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਕੜ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਬਿਰਾਯ ਨਿਨੀषਨ੍ਤਂ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰਿਪੁਂ ਬਲਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਹਾਰ੍ਜੁਨਂ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਅਂਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਿਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਮੈਨਂ ਪਾਰ੍ਥਾਰ੍ਹਸਿ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਂਧੁਮਿਮਂ ਜਹਿ । ਯੋ ਅਸੌ ਅਨਾਗਸਃ ਸੁਪ੍ਤਾਨ੍ ਅਵਧੀਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਬਾਲਕਾਨ੍
ਪਾਰਥ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ! ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਬੰਧੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿੱਘੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਬਾਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਜਡਮ੍ । ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਵਿਰਥਂ ਭੀਤਂ ਨ ਰਿਪੁਂ ਹਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਬੇਖ਼ਬਰ, ਪਾਗਲ, ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਬੱਚੇ, ਔਰਤ, ਮੂਰਖ, ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰ ਵਿਹੂਣੇ ਜਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।
ਸ੍ਵਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਯਃ ਪਰਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਪੁष੍ਣਾਤ੍ਯਘृਣਃ ਖਲਃ । ਤਦ੍ ਵਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਯਦ੍ ਦੋषਾਦ੍ਯਾਤ੍ਯਧਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਜੋ ਬੇਦਿਲ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਆਦਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਭਵਤਾ ਪਾਞ੍ਚਾਲ੍ਯੈ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤੋ ਮਮ । ਆਹਰਿष੍ਯੇ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਤੇ ਮਾਨਿਨਿ ਪੁਤ੍ਰਹਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਘਮੰਡੀ ਕਾਤਲ ਦਾ ਸਿਰ ਲਿਆਉਂਗਾ।'
ਤਦਸੌ ਵਧ੍ਯਤਾਂ ਪਾਪ ਆਤਤਾਯ੍ਯਾਤ੍ਮਬਂਧੁਹਾ । ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰ ਕृਤਵਾਨ੍ ਕੁਲਪਾਂਸਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਾਪੀ, ਜੋ ਆਪਣਿਆਂ ਦਾ ਕਾਤਲ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਪਾਰ੍ਥਃ ਕृष੍ਣੇਨ ਚੋਦਿਤਃ । ਨੈਚ੍ਛਦ੍ ਹਨ੍ਤੁਂ ਗੁਰੁਸੁਤਂ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਾਤ੍ਮਹਨਂ ਮਹਾਨ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਸੀ।