ऋषਯ ਊਚੁਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਖਲੁ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਨਿ ਚਾਨਘ । ਆਖ੍ਯਾਤਾਨ੍ਯਪ੍ਯਧੀਤਾਨਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯੁਤ
The sages said: You have indeed recited ancient histories and purāṇic lore, O faultless one; you have also taught those dharma texts that were learned long ago.
ਯਾਨਿ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਃ । ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਮੁਨਯਃ ਸੂਤ ਪਰਾਵਰਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
Those things which the foremost knower of the Vedas, Lord Bādarāyaṇa, taught are known; and other sages and the Sūta likewise possess extraordinary knowledge.
ਵੇਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਸੌਮ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਤਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍ । ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ ਗੁਰਵੋ ਗੁਹ੍ਯਮਪ੍ਯੁਤ
Indeed you know all that, O gentle one; by that grace tell us, for teachers sometimes conceal secret matters from their affectionate disciples.
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਞ੍ਜਸਾऽऽਯੁष੍ਮਨ੍ ਭਵਤਾ ਯਦ੍ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਏਕਾਨ੍ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼ਂਸਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
Wherever you have, by your vigor and long life, established certainty, and whatever single supreme good for people you have ascertained, you ought to praise that to us.
ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਲ੍ਪਾਯੁषਃ ਸਭ੍ਯ ਕਲੌ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਗੇ ਜਨਾਃ । ਮਨ੍ਦਾਃ ਸੁਮਨ੍ਦਮਤਯੋ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ ਹ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਾਃ
In this age people live generally short lives; they are coarse, of weak understanding and poor judgment, and afflicted by bad fortune.
ਭੂਰੀਣਿ ਭੂਰਿਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾਨਿ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ । ਅਤਃ ਸਾਧੋऽਤ੍ਰ ਯਤ੍ਸਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਮਨੀषਯਾ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਨਾਂ ਯੇਨਾਤ੍ਮਾ ਸਂਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
Many acts and many texts must be heard in sections; therefore, noble one, extract here the essence with your intelligence and speak to us, the faithful, that by which the self is pacified.
ਸੂਤ ਜਾਨਾਸਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਿਃ । ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਜਾਤੋ ਯਸ੍ਯ ਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
Sūta, you know well the auspicious matter: the Lord of the Sātvatas, born in Devakī to Vasudeva, and the purpose he fulfills—tell us about him.
ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼ੁष੍ਰੂषਮਾਣਾਨਾਂ ਅਰ੍ਹਸ੍ਯਙ੍ਗਾਨੁਵਰ੍ਣਿਤੁਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਵਤਾਰੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਯ ਚ ਭਵਾਯ ਚ
He whose incarnations among beings are described to serve those who listen, for the welfare and the becoming of the world.
ਆਪਨ੍ਨਃ ਸਂਸृਤਿਂ ਘੋਰਾਂ ਯਨ੍ਨਾਮ ਵਿਵਸ਼ੋ ਗृਣਨ੍ । ਤਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਦ੍ ਬਿਭੇਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਭਯਮ੍
He who, when one falls into the terrible cycle of birth and utters cries in helplessness, is immediately able to free that person who fears.
ਯਤ੍ਪਾਦਸਂਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸੂਤ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯਨਾਃ । ਸਦ੍ਯਃ ਪੁਨਨ੍ਤ੍ਯੁਪਸ੍ਪृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨ੍ਯਾਪੋऽਨੁਸੇਵਯਾ
Those sages who seek refuge at his feet, O Suta, are calmed; by contact with them their sins are cleansed at once by the faithful service of their rituals and waters.
ਕੋ ਵਾ ਭਗਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕੇਡ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਮੋ ਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ ਯਸ਼ਃ ਕਲਿਮਲਾਪਹਮ੍
Who indeed is that God, O reciter, whose single pure verse removes wicked deeds? Let a seeker of purity not refuse to hear the fame that destroys the filth of Kali.
ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯੁਦਾਰਾਣਿ ਪਰਿਗੀਤਾਨਿ ਸੂਰਿਭਿਃ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਨਾਂ ਲੀਲਯਾ ਦਧਤਃ ਕਲਾਃ
His generous deeds have been sung by the gods; tell us, O you of faith, how by his play the arts were held and bestowed.
ਅਥਾਖ੍ਯਾਹਿ ਹਰੇਰ੍ਧੀਮਨ੍ ਅਵਤਾਰਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਲੀਲਾ ਵਿਦਧਤਃ ਸ੍ਵੈਰਂ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਯਯਾ
Now declare, O wise one, the auspicious tales of the incarnations, how by his own sovereignty he enacted pastimes freely by the magic of his own self.
ਵਯਂ ਤੁ ਨ ਵਿਤृਪ੍ਯਾਮ ਉਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਵਿਕ੍ਰਮੇ । ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਰਸਜ੍ਞਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪਦੇ ਪਦੇ
We are not sated with the best heroic verses; as listeners of nectarean knowledge we savor, line by line, the sweet savor of each phrase.
ਕृਤਵਾਨ੍ ਕਿਲ ਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਅਤਿਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਗੂਢਃ ਕਪਟਮਾਨੁषਃ
Indeed Keshava performed heroic deeds with Rama; the Lord, though appearing like an ordinary mortal, hid his divinity beneath human guile.
ਕਲਿਮਾਗਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੈष੍ਣਵੇ ਵਯਮ੍ । ਆਸੀਨਾ ਦੀਰ੍ਘਸਤ੍ਰੇਣ ਕਥਾਯਾਂ ਸਕ੍ਸ਼ਣਾ ਹਰੇਃ
Knowing that the age of Kali had arrived and in this realm of Vaishnavas, we, seated at a long sacrificial session, listened together to the Lord's story.
ਤ੍ਵਂ ਨਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਿਤੋ ਧਾਤ੍ਰਾ ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਨਿਸ੍ਤਿਤੀਰ੍षਤਾਮ੍ । ਕਲਿਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਹਰਂ ਪੁਂਸਾਂ ਕਰ੍ਣਧਾਰ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
O binder of the world, you were revealed to us; you who remove the darkness of Kali from men's hearts, like an ocean bearing a prow.
ਬ੍ਰੂਹਿ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇ ਕृष੍ਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਵਰ੍ਮਣਿ । ਸ੍ਵਾਂ ਕਾष੍ਠਾਮਧੁਨੋਪੇਤੇ ਧਰ੍ਮਃ ਕਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
Declare, O lord of yogis, O Krishna, O Brahman, O enforcer of Dharma: having set aside our own stakes, to whom have the righteous surrendered for refuge?
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ । ਇਤਿ ਸਂਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸਂਹृष੍ਟੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਰੌਮਹਰ੍षਣਿਃ । ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਂ ਉਪਚਕ੍ਰਮੇ
Vyasa said: Thus encouraged by the eager questioning of the twice-born and stirred like a mountain of thunder, he honored their words and began to speak.
ਸੂਤ ਉਵਾਚ । (ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਨ੍ਤਮਨੁਪੇਤਮਪੇਤਕृਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਵਿਰਹਕਾਤਰ ਆਜੁਹਾਵ । ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਤਨ੍ਮਯਤਯਾ ਤਰਵੋऽਭਿਨੇਦੁਃ ਤਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹृਦਯਂ ਮੁਨਿਮਾਨਤੋऽਸ੍ਮਿ
Sūta said: I remember a sage whose whole heart yearned for the renouncer who had left home; the youth, all absorbed and calling him 'son,' longed in sorrow from separation — I, among the wise, behold that universally cherished heart.
ਯਃ ਸ੍ਵਾਨੁਭਾਵਮਖਿਲ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਮੇਕਂ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਦੀਪਂ ਅਤਿਤਿਤੀਰ੍षਤਾਂ ਤਮੋऽਨ੍ਧਮ੍ । ਸਂਸਾਰਿਣਾਂ ਕਰੁਣਯਾऽऽਹ ਪੁਰਾਣਗੁਹ੍ਯਂ ਤਂ ਵ੍ਯਾਸਸੂਨੁਮੁਪਯਾਮਿ ਗੁਰੁਂ ਮੁਨੀਨਾਮ੍
He who, by his own direct experience and the essence of all heard lore, desired the inner light of spirit that dispels darkness, and out of compassion for those bound to the world disclosed ancient secret teaching — to that sage Vyāsa's son I bow, the preceptor of sages.
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਰਂ ਚੈਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਤਤੋ ਜਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
Having bowed to Nārāyaṇa and to the foremost of men, and to the goddess Sarasvatī and to Vyāsa, then one should utter victory.
ਮੁਨਯਃ ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਲੋਕਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਯਤ੍ਕृਤਃ ਕृष੍ਣਸਂਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਯੇਨਾਤ੍ਮਾ ਸੁਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
O best of ascetics, I ask you for the welfare of the world: what was asked of Kṛṣṇa, by which the self becomes greatly pleased?
ਸ ਵੈ ਪੁਂਸਾਂ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਯਤੋ ਭਕ੍ਤਿਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ । ਅਹੈਤੁਕ੍ਯਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਸਂਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
That supreme duty of humans is devotion directed to the Lord who dwells in the sky of the heart; when devotion is free of selfish cause, the self becomes pleased.
ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਭਗਵਤਿ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ । ਜਨਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਯਦ੍ ਅਹੈਤੁਕਮ੍
Devotional union with Vasudeva is the means: from it quickly arises dispassion and, without motive, both knowledge and the non‑causal detachment.
ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਃ ਪੁਂਸਾਂ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਕਥਾਸੁ ਯਃ । ਨੋਤ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ ਯਦਿ ਰਤਿਂ ਸ਼੍ਰਮ ਏਵ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍
The duty performed by people according to the stories of Viśvaksena, if it produces only attachment, then it yields nothing but toil alone.
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਪਵਰ੍ਗ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਰ੍ਥੋऽਰ੍ਥਾਯੋਪਕਲ੍ਪਤੇ । ਨਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੈਕਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮੋ ਲਾਭਾਯ ਹਿ ਸ੍ਮृਤਃ
Out of duty comes escape only when it is not claimed for worldly gain; for what is of gain alone is remembered as desire aimed at profit.
ਕਾਮਸ੍ਯ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰੀਤਿਃ ਲਾਭੋ ਜੀਵੇਤ ਯਾਵਤਾ । ਜੀਵਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਨਾਰ੍ਥੋ ਯਸ਼੍ਚੇਹ ਕਰ੍ਮਭਿਃ
Desire seeks the pleasure of the senses; gain is to live as long as one can. The enquiry into the nature of being is not for gain, whereas fame arises from actions.
ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਮਦ੍ਵਯਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਭਗਵਾਨਿਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦ੍ਯਤੇ
Sages versed in truth say that that reality is the nondual knowledge called by names: Brahman, the supreme Self, and Bhagavān.
ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾ ਮੁਨਯੋ ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਯੁਕ੍ਤਯਾ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਗृਹੀਤਯਾ
The faithful sages, endowed with knowledge and dispassion, perceive the Self in the Self and apprehend it through scriptural acceptance combined with devotion.