ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਆਕृष੍ਣਨਿਰ੍ਗਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਵਰ੍षਾਧਿਕਗਤੇ ਕਲੌ । ਨਵਮੀਤੋ ਨਭਸ੍ਯੇ ਚ ਕਥਾਰਂਭਂ ਸ਼ੁਕੋऽਕਰੋਤ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਨੇ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਤੇ ਚ ਕਲੌ ਵਰ੍षਸ਼ਤਦ੍ਵਯੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੁਚੌ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਧੇਨੁਜੋऽਕਥਯਤ੍ਕਥਾਮ੍

ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਗੋਕਰਨ (ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ) ਨੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਵਰ੍षਗਤੇ ਸਤਿ । ਊਚੁਰੂਰ੍ਜੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ

ਫਿਰ, ਕਲਿਜੁਗ ਹੋਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਖਵਾਡੀ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

ਇਤ੍ਯੇਤ੍ਤਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਕਲੌ ਭਾਗਵਤੀ ਵਾਰ੍ਤਾ ਭਵਰੋਗਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ: ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਕृष੍ਣਪ੍ਰਿਯਂ ਸਕਲਕਲ੍ਮषਨਾਸ਼ਨਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੇਕਹੇਤੁਮਿਹ ਭਕ੍ਤਿਵਿਲਾਸਕਾਰਿ ਸਨ੍ਤਃ ਕਥਾਨਕਮਿਦਂ ਪਿਬਤਾਦਰੇਣ ਲੋਕੇ ਹਿ ਤੀਰ੍ਥਪਰਿਸ਼ੀਲਨਸੇਵਯਾ ਕਿਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਕੋ ਕਾਰਣ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਜਨ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?

(ਅਪਰਵਕ੍ਤ੍ਰ) ਸ੍ਵਪੁਰੁषਮਪਿ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਯਮਃ ਕਿਲ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ । ਪਰਿਹਰ ਭਗਵਤ੍ਕਥਾਸੁ ਮਤ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਰਹਮਨ੍ਯੁਨृਣਾਂ ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮ੍

ਯਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਨੌਂਜ-ਪਕੜਣ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ।'

(ਸ਼ਿਖਰਿਣੀ) ਅਸਾਰੇ ਸਂਸਾਰੇ ਵਿषਯਵਿषਸਙ੍‌ਗਾਕੁਲਧਿਯਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬਤ ਸ਼ੁਕਗਾਥਾਤੁਲਸੁਧਾਮ੍ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭੋ ਵ੍ਰਜਥ ਕੁਪਥੇ ਕੁਤ੍ਸਿਤਕਥੇ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰਵਣਗਤਮੁਕ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਿਕਥਨੇ

ਇਸ ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਅੱਧ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਓ। ਕਿਉਂ ਵਿਅਰਥ, ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ, ਨਿਕੰਮੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਖੁਦ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ?

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਰਸਪ੍ਰਵਾਹਸਂਸ੍ਥੇਨ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕੇਨੇਰਿਤਾ ਕਥਾ । ਕਣ੍ਠੇ ਸਂਬਧ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਸ ਭਰੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਗਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਮਾਲਿਨੀ) ਇਤਿ ਚ ਪਰਮਗੁਹ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਸਪਦਿ ਨਿਗਦਿਤਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪੁਞ੍ਜਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ । ਜਗਤਿ ਸ਼ੁਕਕਥਾਤੋ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਿਬ ਪਰਸੁਖਹੇਤੋਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਾਰਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਧਰਮ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਰਮ ਸੁਖ ਲਈ, ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਾ-ਸਾਰ ਪੀ ਲੈ।

(ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣੀ) ਏਤਾਂ ਯੋ ਨਿਯਤਤਯਾ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚੈਨਾਂ ਕਥਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੈष੍ਣਵਾਗ੍ਰੇ । ਤੌ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਵਿਧਿਕਰਣਾਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤੇ ਯਾਥਾਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਨ ਹਿ ਭੁਵਨੇ ਕਿਮਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਮ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਨਿਰ੍ਗਤੇ ਨਾਰਦੇ ਸੂਤ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਂਸ੍ਤਦਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਤਤਃ ਕਿਮਕਰੋਦ੍ ਵਿਭੁਃ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਦ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਤਟੇ । ਸ਼ਮ੍ਯਾਪ੍ਰਾਸ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ऋषੀਣਾਂ ਸਤ੍ਰਵਰ੍ਧਨਃ

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਮਿਆਪ੍ਰਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵ ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਵ੍ਯਾਸੋ ਬਦਰੀषਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤੇ । ਆਸੀਨੋऽਪ ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯੌ ਮਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਬੈਠੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾ ਲਿਆ।

ਭਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤੇऽਮਲੇ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮਾਯਾਂ ਚ ਤਦਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍

ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਉਹਦੇ ਆਸਰੇ ਹੈ।

ਯਯਾ ਸਂਮੋਹਿਤੋ ਜੀਵ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਪਰੋऽਪਿ ਮਨੁਤੇऽਨਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਚਾਭਿਪਦ੍ਯਤੇ

ਉਸ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨਰ੍ਥੋਪਸ਼ਮਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਮਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ । ਲੋਕਸ੍ਯਾਜਾਨਤੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਨ੍ ਚਕ੍ਰੇ ਸਾਤ੍ਵਤਸਂਹਿਤਾਮ੍

ਇਹਨਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਸਤਸੰਗ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਗਤੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ।

ਯਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੂਯਮਾਣਾਯਾਂ ਕृष੍ਣੇ ਪਰਮਪੂਰੁषੇ । ਭਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਪੁਂਸਃ ਸ਼ੋਕਮੋਹਭਯਾਪਹਾ

ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ, ਭੁਲਾਵਾ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ ਸਂਹਿਤਾਂ ਭਾਗਵਤੀਂ ਕृਤ੍ਵਾਨੁਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਸ਼ੁਕਂ ਅਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਨਿਰਤਂ ਮੁਨਿਃ

ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਸੰਹਿਤਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । ਸ ਵੈ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਨਿਰਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੋਪੇਕ੍ਸ਼ਕੋ ਮੁਨਿਃ । ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਬृਹਤੀਂ ਏਤਾਂ ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਃ ਸਮਭ੍ਯਸਤ੍

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਨਿਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾ ਅਪ੍ਯੁਰੁਕ੍ਰਮੇ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਅਹੈਤੁਕੀਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਇਤ੍ਥਂਭੂਤਗੁਣੋ ਹਰਿਃ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਦੇ, ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਤਿਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਿਃ । ਅਧ੍ਯਗਾਨ੍ ਮਹਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਜਨਪ੍ਰਿਯਃ

ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।

ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਥ ਰਾਜਰ੍षੇਃ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਵਿਲਾਪਨਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕृष੍ਣਕਥੋਦਯਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਾਂਗਾ।

(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਯਦਾ ਮृਧੇ ਕੌਰਵਸृਞ੍ਜਯਾਨਾਂ ਵੀਰੇष੍ਵਥੋ ਵੀਰਗਤਿਂ ਗਤੇषੁ । ਵृਕੋਦਰਾਵਿਦ੍ਧਗਦਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ ਭਗ੍ਨੋਰੁਦਣ੍ਡੇ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇ

ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੰਘ ਭੀਮ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ—

ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਦ੍ਰੌਣਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕृष੍ਣਾਸੁਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਪਤਾਂ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ । ਉਪਾਹਰਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਤਸ੍ਯ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਗਰ੍ਹਯਨ੍ਤਿ

ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਸੀ।

ਮਾਤਾ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਂ ਨਿਧਨਂ ਸੁਤਾਨਾਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਘੋਰਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਮਾਨਾ । ਤਦਾਰੁਦਦ੍ ਬਾष੍ਪਕਲਾਕੁਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤਾਂ ਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ਨਾਹ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ

ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਰੋ ਪਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ, ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ।

ਤਦਾ ਸ਼ੁਚਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਮृਜਾਮਿ ਭਦ੍ਰੇ ਯਦ੍‍ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਂਧੋਃ ਸ਼ਿਰ ਆਤਤਾਯਿਨਃ । ਗਾਣ੍ਡੀਵਮੁਕ੍ਤੈਃ ਵਿਸ਼ਿਖੈਰੁਪਾਹਰੇ ਤ੍ਵਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਸਿ ਦਗ੍ਧਪੁਤ੍ਰਾ

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਲੀਏ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਮਿਟਾ ਦਿਆਂਗਾ—ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭੇਸ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਸਕੀਂ।

(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਇਤਿ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਵਲ੍ਗੁਵਿਚਿਤ੍ਰਜਲ੍ਪੈਃ ਸ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾਚ੍ਯੁਤਮਿਤ੍ਰਸੂਤਃ । ਅਨ੍ਵਾਦ੍ਰਵਦ੍ ਦਂਸ਼ਿਤ ਉਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ ਕਪਿਧ੍ਵਜੋ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਂ ਰਥੇਨ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਅਚੁਤ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।

ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਸ ਵਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੂਰਾਤ੍ ਕੁਮਾਰਹੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾ ਰਥੇਨ । ਪਰਾਦ੍ਰਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਪਰੀਪ੍ਸੁਰੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਯਾਵਦ੍‍ਗਮਂ ਰੁਦ੍ਰਭਯਾਦ੍ ਯਥਾਰ੍ਕਃ

ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰੁਦਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਦਾ ਹੈ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਯਦਾਸ਼ਰਣਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਐਕ੍ਸ਼ਤ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਜਿਨਮ੍ । ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰੋ ਮੇਨੇ ਆਤ੍ਮਤ੍ਰਾਣਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ਮਜਃ

ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਦੇ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇਕਲਾ ਸਹਾਰਾ ਸਮਝਿਆ।

ਅਥੋਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਸਨ੍ਦਧੇ ਤਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਅਜਾਨਨ੍ ਉਪਸਂਹਾਰਂ ਪ੍ਰਾਣਕृਚ੍ਛ੍ਰ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ

ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਉਚਾਰਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਸੀ।