ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

(ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ) ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਦਸ੍ਯਾਃ ਪਰਮੋਰੁਤੇਜਸਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਦਦੁਰ੍ਮਹਾਸਨਮ੍ । ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸੁਰਰ੍षਿਸ੍ਤਮਪੂਜਯਤ੍ ਸੁਖਂ ਸ੍ਥਿਤੋऽਵਦਤ੍ ਸਂਸ਼੍ਰृਣੁਤਾਮਲਾਂ ਗਿਰਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਸਦੱਸ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਚਮਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਠੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਸੁਣੋ।'

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - (ਦ੍ਰੁਤਵਿਲਂਬਿਤ) ਨਿਗਮਕਲ੍ਪਤਰੋਰ੍ਗਲਿਤਂ ਫਲਂ ਸ਼ੁਕਮੁਖਾਤ੍ ਅਮृਤਦ੍ਰਵਸਂਯੁਤਮ੍ । ਪਿਬਤ ਭਾਗਵਤਂ ਰਸਮਾਲਯਂ ਮੁਹੁਰਕੋ ਰਸਿਕਾ ਭੁਵਿ ਭਾਵੁਕਾਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਿਗਮ ਦੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ, ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਾਗਵਤ ਹੈ; ਹੇ ਰਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਕ ਲੋਕੋ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਰਸ ਪੀਓ।

(ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤ) ਧਰ੍ਮਪ੍ਰੋਜ੍ਝਿਤਕੈਤਵੋऽਤ੍ਰ ਪਰਮੋ ਨਿਰ੍ਮਤ੍ਸਰਾਣਾਂ ਸਤਾਂ ਵੇਦ੍ਯਂ ਵਾਸ੍ਤਵਮਤ੍ਰ ਵਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਦਂ ਤਾਪਤ੍ਰਯੋਨ੍ਮੂਲਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‌ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਮੁਨਿਕृਤੇ ਕਿਂ ਵਾ ਪਰੈਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸਦ੍ਯੋ ਹृਦ੍ਯਵਰੁਧ੍ਯਤੇऽਤ੍ਰ ਕृਤਿਭਿਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਭਿਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍

ਇਸ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਵਿੱਚ ਕਪਟ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਵੈਰ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਚਾ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਤੱਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‌ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਰਾਣਤਿਲਕਂ ਯਦ੍‌ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਧਨਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਮੇਵਮਮਲਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਗੀਯਤੇ । ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਭਕ੍ਤਿਸਹਿਤਂ ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਮਾਵਿष੍ਕृਤਂ ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਣ੍ਵਨ੍ ਪ੍ਰਪਠਨ੍ ਵਿਚਾਰਣਪਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਨ੍ਨਰਃ

ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮੋਹਰ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਲ, ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੇ, ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸਤ੍ਯੇ ਚ ਕੈਲਾਸੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਯਂ ਰਸਃ । ਅਤਃ ਪਿਬਨ੍ਤੁ ਸਦ੍‌ਭਾਗ੍ਯਾ ਮਾ ਮਾ ਮੁਞ੍ਚਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਸੁਰਗ, ਸਤਯ ਲੋਕ, ਕੈਲਾਸ ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਰਸ ਪੀਓ—ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡੋ ਨਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - (ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ) ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣੇ ਸਤਿ ਬਾਦਰਾਯਣੌ ਮਧ੍ਯੇ ਸਭਾਯਾਂ ਹਰਿਰਾਵਿਰਾਸੀਤ੍ । ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਬਲ੍ਯੁਦ੍ਧਵਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿਭਿਃ ਵृਤ੍ਤਂ ਸੁਰਰ੍षਿਸ੍ਤਮਪੂਜਯਚ੍ਚ ਤਾਨ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਜਦੋਂ ਬਾਦਰਾਯਣ (ਵਿਆਸ) ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰਿ ਜੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਬਲੀ, ਉਦਧਵ, ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ (ਨਾਰਦ) ਨੇ ਹਰਿ ਜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਮਹਦਾਸਨੇ ਹਰਿਂ ਤੇ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਕੀਰ੍ਤਨਮਗ੍ਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਭਵੋ ਭਵਾਨ੍ਯਾ ਕਮਲਾਸਨਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰਾਗਮਤ੍ ਕੀਰ੍ਤਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ

ਉੱਚਾ ਅਸਨ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ। ਫਿਰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਆਪਣੀ ਭਵਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨਾਲ, ਤੇ ਕਮਲ-ਅਸਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਇਹ ਵਡਿਆਈ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆ ਗਏ।

(ਸ੍ਰਗ੍ਧਰਾ) ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਸ੍ਤਾਲਧਾਰੀ ਤਰਲਗਤਿਤਯਾ ਚੋਦ੍ਧਵਃ ਕਾਂਸ੍ਯਧਾਰੀ ਵੀਣਾਧਾਰੀ ਸੁਰਰ੍षਿ ਸ੍ਵਰਕੁਸ਼ਲਤਯਾ ਰਾਗਕਰ੍ਤਾਰ੍ਜੁਨੋऽਭੂਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਵਾਦੀਨ੍ਮृਦਙ੍‌ਗਂ ਜਯ ਜਯ ਸੁਕਰਾਃ ਕੀਰ੍ਤਨੇ ਤੇ ਕੁਮਾਰਾ ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਰੇ ਭਵਵਕ੍ਤਾ ਸਰਸਰਚਨਯਾ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰੋ ਬਭੂਵ

ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਝਾਂਜ ਵਜਾਈ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀਣਾ ਚੁੱਕੀ, ਜੋ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰਾਗ ਦਾ ਨੇਤਾ ਬਣਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੈ ਜੈ! ਕਿੰਨੇ ਕਾਬਲ ਹੋ ਤੁਸੀਂ, ਕਮਾਰੋ, ਇਸ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ!' ਅੱਗੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਸ਼ੁਕ) ਨੇ ਸੁਚੱਜੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।

(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਨਨਰ੍ਤ ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਕਮੇਵ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨਾਂ ਨਟਵਤ੍ਸੁਤੇਜਸਾਮ੍ । ਅਲੌਲਿਕਂ ਕੀਰ੍ਤਨਮੇਤਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਪਿ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਤ੍

ਉਥੇ, ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿੰਨ (ਹਰਿ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ) ਇਕੱਠੇ ਨੱਚੇ, ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਨਟਾਂ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰਿ ਜੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲ ਪਏ।

(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਮਤ੍ਤੋ ਵਰਂ ਭਾਵਵृਤਾਦ੍‌ਵृਣੁਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਥਾਕੀਰ੍ਤਨਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੇਮਾਰ੍ਦ੍ਰਚਿਤ੍ਤਾ ਹਰਿਮੂਚਿਰੇ ਤੇ

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਨਗਾਹਗਾਥਾਸੁ ਚ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਤੈਃ ਏਭਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਵ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਯਤ੍‍ਨਾਤ੍ । ਮਨੋਰਥੋऽਯਂ ਪਰਿਪੂਰਨੀਯਃ ਤਥੇਤਿ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤਾਚ੍ਯੁਤਃ

ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਭ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ।

(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਤਤੋऽਨਮਤ੍ਤਤ੍ ਚਰਣੇषੁ ਨਾਰਦਃ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕਾਦੀਨਪਿ ਤਾਪਸਾਂਸ਼੍ਚ । ਅਥ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਪਰਿਨष੍ਟਮੋਹਾਃ ਸਰ੍ਵ ਯਯੁਃ ਪੀਤਕਥਾਮृਤਾਸ੍ਤੇ

ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਵੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਭਗਵਤ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਭਕ੍ਤਿਃ ਸੁਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਕੀਯੇऽਪਿ ਤਦਾ ਸ਼ੁਕੇਨ । ਅਤੋ ਹਰਿਰ੍ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਸੇਵਨਾਤ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਯਾਤਿ ਹਿ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮ੍

ਉਹ ਭਗਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰਿ ਜੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦੁਃਖਜ੍ਵਰਦਾਹਿਤਾਨਾਂ ਮਾਯਾਪਿਸ਼ਾਚੀਪਰਿਮਰ੍ਦਿਤਾਨਾਮ੍ ਸਂਸਾਰਸਿਨ੍ਧੌ ਪਰਿਪਾਤਿਤਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਯ ਵੈ ਭਾਗਵਤਂ ਪ੍ਰਗਰ੍ਜਤਿ

ਜੋ ਲੋਕ ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਪਿਸਾਚੀ ਦੁਆਰਾ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਭਾਗਵਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਸ਼ੁਕੇਨੋਕ੍ਤਂ ਕਦਾ ਰਾਜ੍ਞੇ ਗੋਕਰ੍ਣੇਨ ਕਦਾ ਪੁਨਃ । ਸੁਰਰ੍षਯੇ ਕਦਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੈਃ ਛਿਨ੍ਧਿ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਤ੍ਵਿਮਮ੍

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ? ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਮੁੜ ਕਦੋਂ ਸੁਣਾਈ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਸੁਣਾਈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਆਕृष੍ਣਨਿਰ੍ਗਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਵਰ੍षਾਧਿਕਗਤੇ ਕਲੌ । ਨਵਮੀਤੋ ਨਭਸ੍ਯੇ ਚ ਕਥਾਰਂਭਂ ਸ਼ੁਕੋऽਕਰੋਤ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਨੇ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਤੇ ਚ ਕਲੌ ਵਰ੍षਸ਼ਤਦ੍ਵਯੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੁਚੌ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਧੇਨੁਜੋऽਕਥਯਤ੍ਕਥਾਮ੍

ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਗੋਕਰਨ (ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ) ਨੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਵਰ੍षਗਤੇ ਸਤਿ । ਊਚੁਰੂਰ੍ਜੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ

ਫਿਰ, ਕਲਿਜੁਗ ਹੋਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਖਵਾਡੀ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

ਇਤ੍ਯੇਤ੍ਤਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਕਲੌ ਭਾਗਵਤੀ ਵਾਰ੍ਤਾ ਭਵਰੋਗਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ: ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਕृष੍ਣਪ੍ਰਿਯਂ ਸਕਲਕਲ੍ਮषਨਾਸ਼ਨਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੇਕਹੇਤੁਮਿਹ ਭਕ੍ਤਿਵਿਲਾਸਕਾਰਿ ਸਨ੍ਤਃ ਕਥਾਨਕਮਿਦਂ ਪਿਬਤਾਦਰੇਣ ਲੋਕੇ ਹਿ ਤੀਰ੍ਥਪਰਿਸ਼ੀਲਨਸੇਵਯਾ ਕਿਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਕੋ ਕਾਰਣ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਜਨ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?

(ਅਪਰਵਕ੍ਤ੍ਰ) ਸ੍ਵਪੁਰੁषਮਪਿ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਯਮਃ ਕਿਲ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ । ਪਰਿਹਰ ਭਗਵਤ੍ਕਥਾਸੁ ਮਤ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਰਹਮਨ੍ਯੁਨृਣਾਂ ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮ੍

ਯਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਨੌਂਜ-ਪਕੜਣ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ।'

(ਸ਼ਿਖਰਿਣੀ) ਅਸਾਰੇ ਸਂਸਾਰੇ ਵਿषਯਵਿषਸਙ੍‌ਗਾਕੁਲਧਿਯਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬਤ ਸ਼ੁਕਗਾਥਾਤੁਲਸੁਧਾਮ੍ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭੋ ਵ੍ਰਜਥ ਕੁਪਥੇ ਕੁਤ੍ਸਿਤਕਥੇ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰਵਣਗਤਮੁਕ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਿਕਥਨੇ

ਇਸ ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਅੱਧ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਓ। ਕਿਉਂ ਵਿਅਰਥ, ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ, ਨਿਕੰਮੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਖੁਦ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ?

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਰਸਪ੍ਰਵਾਹਸਂਸ੍ਥੇਨ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕੇਨੇਰਿਤਾ ਕਥਾ । ਕਣ੍ਠੇ ਸਂਬਧ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਸ ਭਰੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਗਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਮਾਲਿਨੀ) ਇਤਿ ਚ ਪਰਮਗੁਹ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਸਪਦਿ ਨਿਗਦਿਤਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪੁਞ੍ਜਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ । ਜਗਤਿ ਸ਼ੁਕਕਥਾਤੋ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਿਬ ਪਰਸੁਖਹੇਤੋਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਾਰਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਧਰਮ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਰਮ ਸੁਖ ਲਈ, ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਾ-ਸਾਰ ਪੀ ਲੈ।

(ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣੀ) ਏਤਾਂ ਯੋ ਨਿਯਤਤਯਾ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚੈਨਾਂ ਕਥਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੈष੍ਣਵਾਗ੍ਰੇ । ਤੌ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਵਿਧਿਕਰਣਾਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤੇ ਯਾਥਾਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਨ ਹਿ ਭੁਵਨੇ ਕਿਮਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਮ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਨਿਰ੍ਗਤੇ ਨਾਰਦੇ ਸੂਤ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਂਸ੍ਤਦਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਤਤਃ ਕਿਮਕਰੋਦ੍ ਵਿਭੁਃ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਦ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਤਟੇ । ਸ਼ਮ੍ਯਾਪ੍ਰਾਸ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ऋषੀਣਾਂ ਸਤ੍ਰਵਰ੍ਧਨਃ

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਮਿਆਪ੍ਰਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵ ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਵ੍ਯਾਸੋ ਬਦਰੀषਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤੇ । ਆਸੀਨੋऽਪ ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯੌ ਮਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਬੈਠੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾ ਲਿਆ।

ਭਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤੇऽਮਲੇ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮਾਯਾਂ ਚ ਤਦਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍

ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਉਹਦੇ ਆਸਰੇ ਹੈ।

ਯਯਾ ਸਂਮੋਹਿਤੋ ਜੀਵ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਪਰੋऽਪਿ ਮਨੁਤੇऽਨਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਚਾਭਿਪਦ੍ਯਤੇ

ਉਸ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।