ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕੁਣਪੇ ਤ੍ਰਿਧਾਤੁਕੇ ਸ੍ਵਧੀਃ ਕਲਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਭੌਮ ਇਜ੍ਯਧੀਃ । ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਲਿਲੇ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ਜਨੇष੍ਵਭਿਜ੍ਞੇषੁ ਸ ਏਵ ਗੋਖਰਃ

ਜੋ ਆਤਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ, ਪਤਨੀ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ, ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਸਮਝਦਾ, ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ—ਉਹ ਗਾਂ ਜਾਂ ਗਧਾ ਹੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਕੁਣ੍ਥਮੇਧਸਃ । ਵਚੋ ਦੁਰਨ੍ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸਨ੍ ਭ੍ਰਮਦ੍ਧਿਯਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਥਾਹ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਚਿਰਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਮੁਨਯ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੇਸ਼ਿਤਵ੍ਯਤਾਮ੍ । ਜਨਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਇਤ੍ਯੂਚੁਃ ਸ੍ਮਯਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਜਗਦ੍‌ਗੁਰੁਮ੍

ਲੰਮਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬ-ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁਨਯ ਊਚੁਃ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯਨ੍ਮਾਯਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੁਤ੍ਤਮਾ ਵਯਂ ਵਿਮੋਹਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਾਮਧੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਯਦੀਸ਼ਿਤਵ੍ਯਾਯਤਿ ਗੂਢ ਈਹਯਾ ਅਹੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਭਗਵਦ੍ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸੀਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਂ, ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅਜੀਬ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਿੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਹਨ!

ਅਨੀਹ ਏਤਦ੍‌ ਬਹੁਧੈਕ ਆਤ੍ਮਨਾ ਸृਜਤ੍ਯਵਤ੍ਯਤ੍ਤਿ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ਯਥਾ । ਭੌਮੈਰ੍ਹਿ ਭੂਮਿਰ੍ਬਹੁਨਾਮਰੂਪਿਣੀ ਅਹੋ ਵਿਭੂਮ੍ਨਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍

ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਕਈ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਤੇ ਅਜੀਬ ਹਨ!

ਅਥਾਪਿ ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਜਨਾਭਿਗੁਪ੍ਤਯੇ ਬਿਭਰ੍षਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਖਲਨਿਗ੍ਰਹਾਯ ਚ । ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ ਵੇਦਪਥਂ ਸਨਾਤਨਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਃ ਪਰੋ ਭਵਾਨ੍

ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਤੋਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ। ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਰਨ-ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ ਹੋ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤੇ ਹृਦਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਯਮੈਃ । ਯਤ੍ਰੋਪਲਬ੍ਧਂ ਸਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍‌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਨੇਸ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਭਾਜਯਸਿ ਸਦ੍ਧਾਮ ਤਦ੍‌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਾਗ੍ਰਣੀਰ੍ਭਵਾਨ੍

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ।

ਅਦ੍ਯ ਨੋ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤਪਸੋ ਦृਸ਼ਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਸਦ੍‌ਗਤ੍ਯਾ ਯਦਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾਂ ਪਰਃ

ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਸਾਡੀ ਵਿਦਿਆ, ਸਾਡਾ ਤਪ ਤੇ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਭਲਾ ਪਾ ਲਿਆ।

ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਭਗਵਤੇ ਕृष੍ਣਾਯਾਕੁਣ੍ਠਮੇਧਸੇ । ਸ੍ਵਯੋਗਮਾਯਯਾਚ੍ਛਨ੍ਨ ਮਹਿਮ੍ਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ

ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਦੇ ਥੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।

ਨ ਯਂ ਵਿਦਨ੍ਤ੍ਯਮੀ ਭੂਪਾ ਏਕਾਰਾਮਾਸ਼੍ਚ ਵृष੍ਣਯਃ । ਮਾਯਾਜਵਨਿਕਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਕਾਲਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯਥਾ ਸ਼ਯਾਨਃ ਪੁਰੁष ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਗੁਣਤਤ੍ਤ੍ਵਦृਕ੍ । ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਾਤਂ ਨ ਵੇਦ ਰਹਿਤਂ ਪਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਏਵਂ ਤ੍ਵਾ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇषੁ ਵਿषਯੇष੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਯਾ । ਮਾਯਯਾ ਵਿਭ੍ਰਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਵੇਦ ਸ੍ਮृਤ੍ਯੁਪਪ੍ਲਵਾਤ੍

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨਾਮ, ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਵਿਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯਾਦ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਤੇ ਦਦृਸ਼ਿਮਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਮਘੌਘਮਰ੍ष ਤੀਰ੍ਥਾਸ੍ਪਦਂ ਹृਦਿ ਕृਤਂ ਸੁਵਿਪਕ੍ਵਯੋਗੈਃ । ਉਤ੍ਸਿਕ੍ਤਭਕ੍ਤ੍ਯੁਪਹਤਾਸ਼ਯ ਜੀਵਕੋਸ਼ਾ ਆਪੁਰ੍ਭਵਦ੍‌ਗਤਿਮਥਾਨੁਗृਹਾਨ ਭਕ੍ਤਾਨ੍

ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਯੋਗ-ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮ੍ । ਰਾਜਰ੍षੇ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ਗਨ੍ਤੁਂ ਮੁਨਯੋ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਸਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ), ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤਦ੍ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਨੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਵਸੁਦੇਵੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚੋਪਸਙ੍ਗृਹ੍ਯ ਬਭਾषੇਦਂ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।

ਸ਼੍ਰੀਵਸੁਦੇਵ ਉਵਾਚ - ਨਮੋ ਵਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵੇਭ੍ਯ ऋषਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਥ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਹਾਰੋ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਸ੍ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍

ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੋ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਨਾਤਿਚਿਤ੍ਰਮਿਦਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਸੁਦੇਵੋ ਬੁਭੁਤ੍ਸਯਾ । ਕृष੍ਣਂ ਮਤ੍ਵਾਰ੍ਭਕਂ ਯਨ੍ਨਃ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਸ਼੍ਰੇਯ ਆਤ੍ਮਨਃ

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਸੁਦੇਵ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਭਲੇ ਦੀ ਪੁੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षੋऽਤ੍ਰ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਅਨਾਦਰਣਕਾਰਣਮ੍ । ਗਾਙ੍ਗਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਮ੍ਭਃ ਤਤ੍ਰਤ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ

ਇੱਥੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਅਣਦਿੱਖੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ।

ਯਸ੍ਯਾਨੁਭੂਤਿਃ ਕਾਲੇਨ ਲਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸ੍ਯ ਵੈ । ਸ੍ਵਤੋऽਨ੍ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਗੁਣਤੋ ਨ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ ਰਿष੍ਯਤਿ

ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ, ਸਮੇਂ, ਉਤਪੱਤੀ, ਲੈ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਹੋਰਾਂ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਤਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਰ੍ਮਪਰਿਪਾਕਗੁਣਪ੍ਰਵਾਹੈਃ ਅਵ੍ਯਾਹਤਾਨੁਭਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਵਵਿਭਵੈਰੁਪਗੂਢਮਨ੍ਯੋ ਮਨ੍ਯੇਤ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵ ਮੇਘਹਿਮੋਪਰਾਗੈਃ

ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਕੋ-ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੁੱਖ, ਕਰਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬੱਦਲ, ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥੋਚੁਰ੍ਮੁਨਯੋ ਰਾਜਨ੍ ਆਭਾष੍ਯਾਨਕਦੁਂਦੁਭਿਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰृਣਤਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਤਥੈਵਾਚ੍ਯੁਤਰਾਮਯੋਃ

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਦੋ ਅਚ੍ਯੁਤ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਿਆ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਹਾਰ ਏष ਸਾਧੁਨਿਰੂਪਿਤਃ । ਯਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਜੇਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮਖੈਃ

ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੀ ਨਾਸ, ਇਉਂ ਹੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਸਿਦ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯੋਪਸ਼ਮੋऽਯਂ ਵੈ ਕਵਿਭਿਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸੁਗਮੋ ਯੋਗੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਮੁਦਾਵਹਃ

ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਜੋ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਇਹ ਯੋਗ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਅਯਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ ਪਨ੍ਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤੇਰ੍ਗृਹਮੇਧਿਨਃ । ਯਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾऽऽਪ੍ਤਵਿਤ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਨੇਜ੍ਯੇਤ ਪੂਰੁषਃ

ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਲਈ ਸੁਭਾਗਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਤ੍ਤੈषਣਾਂ ਯਜ੍ਞਦਾਨੈਃ ਗृਹੈਰ੍ਦਾਰਸੁਤੈषਣਾਮ੍ । ਆਤ੍ਮਲੋਕੈषਣਾਂ ਦੇਵ ਕਾਲੇਨ ਵਿਸृਜੇਦ੍‌ਬੁਧਃ । ਗ੍ਰਾਮੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤੈषਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਯੁਰ੍ਧੀਰਾਸ੍ਤਪੋਵਨਮ੍

ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਲਚਾਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤਪੋਵਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

ऋਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋ ਜਾਤੋ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਯਜ੍ਞਾਧ੍ਯਯਨਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤਾਨਿ ਅਨਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਤ੍ਯਜਨ੍ਪਤੇਤ੍

ਪ੍ਰਭੂ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ। ਉਹ ਯਜਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾ ਚੁਕਾ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਵੈ ऋषਿਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਮਹਾਮਤੇ । ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦੇਵਰ੍ਣਮੁਨ੍ਮੁਚ੍ਯ ਨਿਰृਣੋऽਸ਼ਰਣੋ ਭਵ

ਤੂੰ ਅੱਜ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾ ਕੇ, ਕਰਜ਼ਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।

ਵਸੁਦੇਵ ਭਵਾਨ੍ਨੂਨਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਹਰਿਮ੍ । ਜਗਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚਃ ਸ ਯਦ੍ਵਾਂ ਪੁਤ੍ਰਤਾਂ ਗਤਃ

ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।