ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪੁਲਿਨ੍ਦ੍ਯਸ੍ਤृਣਵੀਰੁਧਃ। ਗਾਵਸ਼੍ਚਾਰਯਤੋ ਗੋਪਾਃ ਪਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਘਾਹ-ਬੂਟੀਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗੋਪ—all ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ऋषਿਗਣਕृਤਾ ਭਗਵਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਃ; ਵਸੁਦੇਵਯਜ੍ਞੋਤ੍ਸਵਃ; ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਨਾਦਿਕਂ ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪृਥਾ ਸੁਬਲਪੁਤ੍ਰ੍ਯਥ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਮਾਧਵ੍ਯਥ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਪਤ੍‍ਨ੍ਯ ਉਤ ਸ੍ਵਗੋਪ੍ਯਃ । ਕृष੍ਣੇऽਖਿਲਾਤ੍ਮਨਿ ਹਰੌ ਪ੍ਰਣਯਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਸਿਸ੍ਮ੍ਯੁਰਲਮਸ਼੍ਰੁਕਲਾਕੁਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਕੁੰਤੀ, ਸੁਭਦਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਮਾਧਵੀ, ਰਾਜ-ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਆਏ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣਾਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਨृਭਿਰ੍ਨृषੁ । ਆਯਯੁਰ੍ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृष੍ਣਰਾਮਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ

ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮਰਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ।

ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚ ਚ੍ਯਵਨੋ ਦੇਵਲੋऽਸਿਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋऽਥ ਗੌਤਮਃ

ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ, ਚਯਵਨ, ਦੇਵਲ, ਅਸੀਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ ਆਏ।

ਰਾਮਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਸਿष੍ਠੋ ਗਾਲਵੋ ਭृਗੁਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋऽਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ

ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗਾਲਵ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਕਸ਼ਿਆਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵੀ ਆ ਗਏ।

ਦ੍ਵਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਤਸ਼੍ਚੈਕਤਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾਙ੍‌ਗਿਰਾਃ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਾਮਦੇਵਾਦਯੋऽਪਰੇ

ਦਵਿਤ, ਤ੍ਰਿਤ, ਏਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਗਿਰਾ, ਅਗਸਤ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ, ਵਾਮਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਏ।

ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਾਗਾਸੀਨਾ ਨृਪਾਦਯਃ । ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਚ ਪ੍ਰਣੇਮੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਵਨ੍ਦਿਤਾਨ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ, ਪਾਂਡਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਤਾਨ੍ ਆਨਰ੍ਚੁਰ੍ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹਰਾਮੋऽਚ੍ਯੁਤੋऽਰ੍ਚਯਤ੍ । ਸ੍ਵਾਗਤਾਸਨਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯ ਮਾਲ੍ਯਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ

ਸਭ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਅਚੁਤ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਗਤ, ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਭੇਟ, ਮਾਲਾ, ਧੂਪ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਵਾਚ ਸੁਖਮਾਸੀਨਾਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਗੁਪ੍ਤਨੁਃ । ਸਦਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਯਤਵਾਚੋऽਨੁਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਃ

ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ; ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਨੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਾਤ ਸੁਣੀ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਅਹੋ ਵਯਂ ਜਨ੍ਮਭृਤੋ ਲਬ੍ਧਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਯਦ੍ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ—ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ।

ਕਿਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਪਸਾਂ ਨॄਣਾਂ ਅਰ੍ਚਾਯਾਂ ਦੇਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਪ੍ਰਹ੍ਵਪਾਦਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍

ਜੋ ਲੋਕ ਘੱਟ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐਸੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ!

ਨ ਹ੍ਯਮ੍ਮਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨ ਦੇਵਾ ਮृਚ੍ਛਿਲਾਮਯਾਃ । ਤੇ ਪੁਨਨ੍ਤ੍ਯੁਰੁਕਾਲੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਸਾਧਵਃ

ਨਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਨਾ ਮਿੱਟੀ-ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਾਧੂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਾ ਨ ਭੂਰ੍ਜਲਂ ਖਂ ਸ਼੍ਵਸਨੋऽਥ ਵਾਙ੍‌ਮਨਃ । ਉਪਾਸਿਤਾ ਭੇਦਕृਤੋ ਹਰਨ੍ਤ੍ਯਘਂ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤੋ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮੁਹੂਰ੍ਤਸੇਵਯਾ

ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਮਨ—even ਜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜੇ ਜਾਣ—ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦੇ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕੁਣਪੇ ਤ੍ਰਿਧਾਤੁਕੇ ਸ੍ਵਧੀਃ ਕਲਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਭੌਮ ਇਜ੍ਯਧੀਃ । ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਲਿਲੇ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ਜਨੇष੍ਵਭਿਜ੍ਞੇषੁ ਸ ਏਵ ਗੋਖਰਃ

ਜੋ ਆਤਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ, ਪਤਨੀ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ, ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਸਮਝਦਾ, ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ—ਉਹ ਗਾਂ ਜਾਂ ਗਧਾ ਹੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਕੁਣ੍ਥਮੇਧਸਃ । ਵਚੋ ਦੁਰਨ੍ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸਨ੍ ਭ੍ਰਮਦ੍ਧਿਯਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਥਾਹ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਚਿਰਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਮੁਨਯ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੇਸ਼ਿਤਵ੍ਯਤਾਮ੍ । ਜਨਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਇਤ੍ਯੂਚੁਃ ਸ੍ਮਯਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਜਗਦ੍‌ਗੁਰੁਮ੍

ਲੰਮਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬ-ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁਨਯ ਊਚੁਃ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯਨ੍ਮਾਯਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੁਤ੍ਤਮਾ ਵਯਂ ਵਿਮੋਹਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਾਮਧੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਯਦੀਸ਼ਿਤਵ੍ਯਾਯਤਿ ਗੂਢ ਈਹਯਾ ਅਹੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਭਗਵਦ੍ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸੀਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਂ, ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅਜੀਬ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਿੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਹਨ!

ਅਨੀਹ ਏਤਦ੍‌ ਬਹੁਧੈਕ ਆਤ੍ਮਨਾ ਸृਜਤ੍ਯਵਤ੍ਯਤ੍ਤਿ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ਯਥਾ । ਭੌਮੈਰ੍ਹਿ ਭੂਮਿਰ੍ਬਹੁਨਾਮਰੂਪਿਣੀ ਅਹੋ ਵਿਭੂਮ੍ਨਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍

ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਕਈ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੇ ਅਨੋਖੇ ਤੇ ਅਜੀਬ ਹਨ!

ਅਥਾਪਿ ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਜਨਾਭਿਗੁਪ੍ਤਯੇ ਬਿਭਰ੍षਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਖਲਨਿਗ੍ਰਹਾਯ ਚ । ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ ਵੇਦਪਥਂ ਸਨਾਤਨਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਃ ਪਰੋ ਭਵਾਨ੍

ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਤੋਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ। ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਰਨ-ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ ਹੋ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤੇ ਹृਦਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਯਮੈਃ । ਯਤ੍ਰੋਪਲਬ੍ਧਂ ਸਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍‌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਨੇਸ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਭਾਜਯਸਿ ਸਦ੍ਧਾਮ ਤਦ੍‌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਾਗ੍ਰਣੀਰ੍ਭਵਾਨ੍

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ।

ਅਦ੍ਯ ਨੋ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤਪਸੋ ਦृਸ਼ਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਸਦ੍‌ਗਤ੍ਯਾ ਯਦਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾਂ ਪਰਃ

ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਸਾਡੀ ਵਿਦਿਆ, ਸਾਡਾ ਤਪ ਤੇ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਭਲਾ ਪਾ ਲਿਆ।

ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਭਗਵਤੇ ਕृष੍ਣਾਯਾਕੁਣ੍ਠਮੇਧਸੇ । ਸ੍ਵਯੋਗਮਾਯਯਾਚ੍ਛਨ੍ਨ ਮਹਿਮ੍ਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ

ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਦੇ ਥੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।

ਨ ਯਂ ਵਿਦਨ੍ਤ੍ਯਮੀ ਭੂਪਾ ਏਕਾਰਾਮਾਸ਼੍ਚ ਵृष੍ਣਯਃ । ਮਾਯਾਜਵਨਿਕਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਕਾਲਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯਥਾ ਸ਼ਯਾਨਃ ਪੁਰੁष ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਗੁਣਤਤ੍ਤ੍ਵਦृਕ੍ । ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਾਤਂ ਨ ਵੇਦ ਰਹਿਤਂ ਪਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਏਵਂ ਤ੍ਵਾ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇषੁ ਵਿषਯੇष੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਯਾ । ਮਾਯਯਾ ਵਿਭ੍ਰਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਵੇਦ ਸ੍ਮृਤ੍ਯੁਪਪ੍ਲਵਾਤ੍

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨਾਮ, ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਵਿਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯਾਦ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਤੇ ਦਦृਸ਼ਿਮਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਮਘੌਘਮਰ੍ष ਤੀਰ੍ਥਾਸ੍ਪਦਂ ਹृਦਿ ਕृਤਂ ਸੁਵਿਪਕ੍ਵਯੋਗੈਃ । ਉਤ੍ਸਿਕ੍ਤਭਕ੍ਤ੍ਯੁਪਹਤਾਸ਼ਯ ਜੀਵਕੋਸ਼ਾ ਆਪੁਰ੍ਭਵਦ੍‌ਗਤਿਮਥਾਨੁਗृਹਾਨ ਭਕ੍ਤਾਨ੍

ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਯੋਗ-ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮ੍ । ਰਾਜਰ੍षੇ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ਗਨ੍ਤੁਂ ਮੁਨਯੋ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਸਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ), ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤਦ੍ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਨੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਵਸੁਦੇਵੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚੋਪਸਙ੍ਗृਹ੍ਯ ਬਭਾषੇਦਂ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।