ਵਾਯੁਰ੍ਯਥਾ ਘਨਾਨੀਕਂ ਤृਣਂ ਤੂਲਂ ਰਜਾਂਸਿ ਚ । ਸਂਯੋਜ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇ ਭੂਯਃ ਤਥਾ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਕृਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ, ਘਾਹ, ਰੂਈ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਯਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਅਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਯਦਾਸੀਤ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਨੇਹੋ ਭਵਤੀਨਾਂ ਮਦਾਪਨਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਜਾਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਅਹਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਆਦਿਰਨ੍ਤੋऽਨ੍ਤਰਂ ਬਹਿਃ । ਭੌਤਿਕਾਨਾਂ ਯਥਾ ਖਂ ਵਾਰ੍ਭੂਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਙ੍ਗਨਾਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਹਨ।
ਏਵਂ ਹ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੇष੍ਵਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਾ ਤਤਃ । ਉਭਯਂ ਮਯ੍ਯਥ ਪਰੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਭਾਤਮਕ੍ਸ਼ਰੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਗੋਪ੍ਯ ਏਵਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਤਦਨੁਸ੍ਮਰਣਧ੍ਵਸ੍ਤ ਜੀਵਕੋਸ਼ਾਸ੍ਤਮਧ੍ਯਗਨ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਆਹੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਨਲਿਨਨਾਭ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੈਰ੍ਹृਦਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਗਾਧਬੋਧੈਃ । ਸਂਸਾਰਕੂਪਪਤਿਤੋਤ੍ਤਰਣਾਵਲਮ੍ਬਂ ਗੇਹਂ ਜੁषਾਮਪਿ ਮਨਸ੍ਯੁਦਿਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਨਃ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਵृष੍ਣੀਗੋਪਸਂਗਮੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ' ਨਾਮਕ ਬਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵੋਦ੍ਵਾਹਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ - ਅਥ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਤਥਾਨੁਗृਹ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਗੋਪੀਨਾਂ ਸ ਗੁਰੁਰ੍ਗਤਿਃ। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮਥਾਪृਚ੍ਛਤ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਹृਦੋऽਵ੍ਯਯਮ੍
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਲਈ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ - ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਤ ਏਵਂ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਪਰਿਪृष੍ਟਾਃ ਸੁਸਤ੍ਕृਤਾਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਹृष੍ਟਮਨਸਸ੍ਤਤ੍ਪਾਦੇਕ੍ਸ਼ਾਹਤਾਂਹਸਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ।
ਕੁਤੋऽਸ਼ਿਵਂ ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਾਸਵਂ ਮਹਨ੍ਮਨਸ੍ਤੋ ਮੁਖਨਿਃਸृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੁਟੈਰਲਂ ਪ੍ਰਭੋ ਦੇਹਂਭृਤਾਂ ਦੇਹਕृਦਸ੍ਮृਤਿਚ੍ਛਿਦਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕਦੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਪਿਆਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੇਹ-ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਦੇਹ-ਵਿਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਤ੍ਵਾਤ੍ਮ ਧਾਮਵਿਧੁਤਾਤ੍ਮਕृਤਤ੍ਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਮ੍। ਆਨਨ੍ਦਸਮ੍ਪ੍ਲਵਮਖਣ੍ਡਮਕੁਣ੍ਠਬੋਧਮ੍। ਕਾਲੋਪਸृष੍ਟਨਿਗਮਾਵਨ ਆਤ੍ਤਯੋਗ। ਮਾਯਾਕृਤਿਂ ਪਰਮਹਂਸਗਤਿਂ ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ
ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਅਟੱਲ ਆਨੰਦ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ-ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੋਗ ਲੈ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣੀ ਪਰਮਹੰਸ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀऋषਿਰੁਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਿਖਾਮਣਿਂ ਜਨੇष੍ਵ੍। ਅਭਿष੍ਟੁਵਤ੍ਸ੍ਵਨ੍ਧਕਕੌਰਵਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਕਥਾ ਮਿਥੋऽਗृਣਂਸ੍। ਤ੍ਰਿਲੋਕਗੀਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਤੇ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯੁਵਾਚ। ਹੇ ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਚ੍ਯੁਤੋ ਭਦ੍ਰੇ ਹੇ ਜਾਮ੍ਬਵਤਿ ਕੌਸ਼ਲੇ। ਹੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮੇ ਕਾਲਿਨ੍ਦਿ ਸ਼ੈਬ੍ਯੇ ਰੋਹਿਣਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਦਰਭੀ, ਹੇ ਭਦਰਾ, ਹੇ ਜਾਮਬਵਤੀ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਲਾ, ਹੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਹੇ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਹੇ ਸ਼ੈਬਿਆ, ਹੇ ਰੋਹਿਣੀ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ—
ਹੇ ਕृष੍ਣਪਤ੍ਨ੍ਯ ਏਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਤ ਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮ੍। ਉਪਯੇਮੇ ਯਥਾ ਲੋਕਮਨੁਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨੁਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ?
ਸ਼੍ਰੀਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੁਵਾਚ। ਚੈਦ੍ਯਾਯ ਮਾਰ੍ਪਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਕਾਰ੍ਮੁਕੇषੁ। ਰਾਜਸ੍ਵਜੇਯਭਟਸ਼ੇਖਰਿਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਰੇਣੁਃ। ਨਿਨ੍ਯੇ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵ ਭਾਗਮਜਾਵਿਯੂਥਾਤ੍। ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਨਿਕੇਤਚਰਣੋऽਸ੍ਤੁ ਮਮਾਰ੍ਚਨਾਯ
ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਯੋਧੇ ਮੈਨੂੰ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਕਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਣ।
ਸ਼੍ਰੀਸਤ੍ਯਭਾਮੋਵਾਚ। ਯੋ ਮੇ ਸਨਾਭਿਵਧਤਪ੍ਤਹृਦਾ ਤਤੇਨ। ਲਿਪ੍ਤਾਭਿਸ਼ਾਪਮਪਮਾਰ੍ष੍ਟੁਮੁਪਾਜਹਾਰ। ਜਿਤ੍ਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਾਜਮਥ ਰਤ੍ਨਮਦਾਤ੍ਸ ਤੇਨ। ਭੀਤਃ ਪਿਤਾਦਿਸ਼ਤ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭਵੇऽਪਿ ਦਤ੍ਤਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮਣੀ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯ ਦੇਹਕृਦਮੁਂ ਨਿਜਨਾਥਦੈਵਂ। ਸੀਤਾਪਤਿਂ ਤ੍ਰਿਨਵਹਾਨ੍ਯਮੁਨਾਭ੍ਯਯੁਧ੍ਯਤ੍। ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਉਪਾਹਰਦਰ੍ਹਣਂ ਮਾਂ। ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਮਣਿਨਾਹਮਮੁष੍ਯ ਦਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਧਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣਿਆ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇਕੀ ਦਿਨ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਮਣੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯੁਵਾਚ। ਤਪਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੀਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਵਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਸ਼ਯਾ। ਸਖ੍ਯੋਪੇਤ੍ਯਾਗ੍ਰਹੀਤ੍ਪਾਣਿਂ ਯੋऽਹਂ ਤਦ੍ਗृਹਮਾਰ੍ਜਨੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ ਆਇਆ, ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦੋਵਾਚ। ਯੋ ਮਾਂ ਸ੍ਵਯਂਵਰ ਉਪੇਤ੍ਯ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਭੂਪਾਨ੍। ਨਿਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਯੂਥਗਂ ਇਵਾਤ੍ਮਬਲਿਂ ਦ੍ਵਿਪਾਰਿਃ। ਭ੍ਰਾਤॄਂਸ਼੍ਚ ਮੇऽਪਕੁਰੁਤਃ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯੌਕਸ੍। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮੇऽਨੁਭਵਮਙ੍ਘ੍ਰ੍ਯਵਨੇਜਨਤ੍ਵਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਵਯੰਵਰ ਤੇ ਆਇਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ, ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਸਤ੍ਯੋਵਾਚ। ਸਪ੍ਤੋਕ੍ਸ਼ਣੋऽਤਿਬਲਵੀਰ੍ਯਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਨ੍। ਪਿਤ੍ਰਾ ਕृਤਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਵੀਰ੍ਯਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਾਯ। ਤਾਨ੍ਵੀਰਦੁਰ੍ਮਦਹਨਸ੍ਤਰਸਾ ਨਿਗृਹ੍ਯ। ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਬਬਨ੍ਧ ਹ ਯਥਾ ਸ਼ਿਸ਼ਵੋऽਜਤੋਕਾਨ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਸਤ੍ਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਬਲਾਂ ਰੱਖੇ। ਉਹ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਯ ਇਤ੍ਥਂ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕਾਂ ਮਾਂ। ਦਾਸੀਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਣੀਮ੍। ਪਥਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਯਾਨ੍। ਨਿਨ੍ਯੇ ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਮੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਭਦ੍ਰੋਵਾਚ। ਪਿਤਾ ਮੇ ਮਾਤੁਲੇਯਾਯ ਸ੍ਵਯਮਾਹੂਯ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍। ਕृष੍ਣੇ ਕृष੍ਣਾਯ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਮਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣ੍ਯਾ ਸਖੀਜਨੈਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਲਗਾ ਸੀ, ਫੌਜ ਤੇ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਯ ਮੇ ਪਾਦਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ। ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣਾਯਾ ਯੇਨ ਤਚ੍ਛ੍ਰੇਯ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਵਾਚ। ਮਮਾਪਿ ਰਾਜ੍ਞ੍ਯਚ੍ਯੁਤਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਰ੍ਨਾਰਦਗੀਤਮਾਸ ਹ। ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦੇ ਕਿਲ ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤਯਾ ਵृਤਃ ਸੁਸਮ੍ਮृਸ਼੍ਯ ਵਿਹਾਯ ਲੋਕਪਾਨ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੁਕੁੰਦ, ਕਮਲ-ਹਥ ਵਾਲੇ, ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਮ ਮਤਂ ਸਾਧ੍ਵਿ ਪਿਤਾ ਦੁਹਿਤृਵਤ੍ਸਲਃ। ਬृਹਤ੍ਸੇਨ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਤ੍ਰੋਪਾਯਮਚੀਕਰਤ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਤਸੇਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇਕ ਉਪਾਅ ਬਣਾਇਆ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ ਰਾਜ੍ਞਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਪਾਰ੍ਥੇਪ੍ਸਯਾ ਕृਤਃ। ਅਯਂ ਤੁ ਬਹਿਰਾਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ ਜਲੇ ਪਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿਚ ਮਤਸਯਾ ਦੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮੱਛੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਬਾਹਰ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸਦੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਭੂਪਾ ਆਯਯੁਰ੍ਮਤ੍ਪਿਤੁਃ ਪੁਰਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾਵੀਰ੍ਯਂ ਯਥਾਵਯਃ। ਆਦਦੁਃ ਸਸ਼ਰਂ ਚਾਪਂ ਵੇਦ੍ਧੁਂ ਪਰ੍षਦਿ ਮਦ੍ਧਿਯਃ
ਸਭ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਮਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਆਦਾਯ ਵ੍ਯਸृਜਨ੍ਕੇਚਿਤ੍ਸਜ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਆਕੋष੍ਠਂ ਜ੍ਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਕृष੍ਯ ਪੇਤੁਰੇਕੇऽਮੁਨਾਹਤਾਃ
ਕਈਆਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਾਣਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤਾਣ ਨਾ ਸਕੇ; ਕੁਝ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਖਿੱਚੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਸਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾਪਰੇ ਵੀਰਾ ਮਾਗਧਾਮ੍ਬष੍ਠਚੇਦਿਪਾਃ। ਭੀਮੋ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਕਰ੍ਣੋ ਨਾਵਿਦਂਸ੍ਤਦਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਹੋਰ ਵੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਗਧ, ਅੰਬਸ਼ਠ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਭੀਮ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਕਰਣ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲਿਆ, ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ।