ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਨ੍ਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਦੂਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਪੁਰੋਗਮਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰਾਗਮਦ੍ਵृਤੋ ਗੋਪੈਃ ਅਨਃ ਸ੍ਥਾਰ੍ਥੈਃ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੰਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵृष੍ਣਯੋ ਹृष੍ਟਾਃ ਤਨ੍ਵਃ ਪ੍ਰਾਣਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਰਿषਸ੍ਵਜਿਰੇ ਗਾਢਂ ਚਿਰਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਤਰਾਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

ਵਸੁਦੇਵਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰੇਮਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਸ੍ਮਰਨ੍ ਕਂਸਕृਤਾਨ੍ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਗੋਕੁਲੇ

ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ; ਉਹ ਕੰਸ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਿਤਰਾਵਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਨੋਚਤੁਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸਾਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਠੌ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਆਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਰੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤਾਵਾਤ੍ਮਾਸਨਮਾਰੋਪ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਚ । ਯਸ਼ੋਦਾ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸੁਤੌ ਵਿਜਹਤੁਃ ਸ਼ੁਚਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਂਭਾਗ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ।

ਰੋਹਿਣੀ ਦੇਵਕੀ ਚਾਥ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯੌ ਤਤ੍ਕृਤਾਂ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਬਾष੍ਪਕਣ੍ਠ੍ਯੌ ਸਮੂਚਤੁਃ

ਰੋਹਿਣੀ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਦਿਲੀ ਮਿਤਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਆਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਕਾ ਵਿਸ੍ਮਰੇਤ ਵਾਂ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਅਨਿਵृਤ੍ਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਅਵਾਪ੍ਯਾਪ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯਾ ਨੇਹ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ

ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਟੱਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਸ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਏਤਾਵਦृष੍ਟਪਿਤਰੌ ਯੁਵਯੋਃ ਸ੍ਮ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਣਨਾਭ੍ਯੁਦਯਪੋषਣਪਾਲਨਾਨਿ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋषਤੁਰ੍ਭਵਤਿ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮ ਹ ਯਦ੍ਵਦਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਵਕੁਤ੍ਰ ਚ ਭਯੌ ਨ ਸਤਾਂ ਪਰਃ ਸ੍ਵਃ

ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ: ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਵਧਾ ਕੇ, ਪਾਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਲਕਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮੁਪਲਭ੍ਯ ਚਿਰਾਦਭੀष੍ਟਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਦृਸ਼ਿषੁ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਕृਤਂ ਸ਼ਪਨ੍ਤਿ । ਦृਗ੍ਭਿਰ੍ਹृਦੀਕृਤਮਲਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਃ ਤਦ੍‌ਭਾਵਮਾਪੁਰਪਿ ਨਿਤ੍ਯਯੁਜਾਂ ਦੁਰਾਪਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਭੂਤਾ ਵਿਵਿਕ੍ਤ ਉਪਸਙ੍ਗਤਃ । ਆਸ਼੍ਲਿष੍ਯਾਨਾਮਯਂ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਭਗਵਾਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਥ ਨਃ ਸਖ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਨਾਮਰ੍ਥਚਿਕੀਰ੍षਯਾ । ਗਤਾਂਸ਼੍ਚਿਰਾਯਿਤਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁ ਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਪਣਚੇਤਸਃ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹੇ?

ਅਪ੍ਯਵਧ੍ਯਾਯਥਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਸ੍ਵਿਦਕृਤਜ੍ਞਾਵਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਨੂਨਂ ਭੂਤਾਨਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਯੁਨਕ੍ਤਿ ਵਿਯੁਨਕ੍ਤਿ ਚ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਏ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਾਯੁਰ੍ਯਥਾ ਘਨਾਨੀਕਂ ਤृਣਂ ਤੂਲਂ ਰਜਾਂਸਿ ਚ । ਸਂਯੋਜ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇ ਭੂਯਃ ਤਥਾ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਕृਤ੍

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ, ਘਾਹ, ਰੂਈ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਯਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਅਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਯਦਾਸੀਤ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਨੇਹੋ ਭਵਤੀਨਾਂ ਮਦਾਪਨਃ

ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਜਾਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਅਹਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਆਦਿਰਨ੍ਤੋऽਨ੍ਤਰਂ ਬਹਿਃ । ਭੌਤਿਕਾਨਾਂ ਯਥਾ ਖਂ ਵਾਰ੍ਭੂਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਙ੍ਗਨਾਃ

ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਹਨ।

ਏਵਂ ਹ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੇष੍ਵਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਾ ਤਤਃ । ਉਭਯਂ ਮਯ੍ਯਥ ਪਰੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਭਾਤਮਕ੍ਸ਼ਰੇ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਗੋਪ੍ਯ ਏਵਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਤਦਨੁਸ੍ਮਰਣਧ੍ਵਸ੍ਤ ਜੀਵਕੋਸ਼ਾਸ੍ਤਮਧ੍ਯਗਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਆਹੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਨਲਿਨਨਾਭ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੈਰ੍ਹृਦਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਗਾਧਬੋਧੈਃ । ਸਂਸਾਰਕੂਪਪਤਿਤੋਤ੍ਤਰਣਾਵਲਮ੍ਬਂ ਗੇਹਂ ਜੁषਾਮਪਿ ਮਨਸ੍ਯੁਦਿਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਨਃ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀਏ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਵृष੍ਣੀਗੋਪਸਂਗਮੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ' ਨਾਮਕ ਬਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪਤ੍‍ਨੀਨਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵੋਦ੍ਵਾਹਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ - ਅਥ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਤਥਾਨੁਗृਹ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਗੋਪੀਨਾਂ ਸ ਗੁਰੁਰ੍ਗਤਿਃ। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮਥਾਪृਚ੍ਛਤ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਹृਦੋऽਵ੍ਯਯਮ੍

ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਲਈ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ - ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।

ਤ ਏਵਂ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਪਰਿਪृष੍ਟਾਃ ਸੁਸਤ੍ਕृਤਾਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਹृष੍ਟਮਨਸਸ੍ਤਤ੍ਪਾਦੇਕ੍ਸ਼ਾਹਤਾਂਹਸਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ।

ਕੁਤੋऽਸ਼ਿਵਂ ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਾਸਵਂ ਮਹਨ੍ਮਨਸ੍ਤੋ ਮੁਖਨਿਃਸृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੁਟੈਰਲਂ ਪ੍ਰਭੋ ਦੇਹਂਭृਤਾਂ ਦੇਹਕृਦਸ੍ਮृਤਿਚ੍ਛਿਦਮ੍

ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕਦੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਪਿਆਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੇਹ-ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਦੇਹ-ਵਿਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਿਤ੍ਵਾਤ੍ਮ ਧਾਮਵਿਧੁਤਾਤ੍ਮਕृਤਤ੍ਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਮ੍। ਆਨਨ੍ਦਸਮ੍ਪ੍ਲਵਮਖਣ੍ਡਮਕੁਣ੍ਠਬੋਧਮ੍। ਕਾਲੋਪਸृष੍ਟਨਿਗਮਾਵਨ ਆਤ੍ਤਯੋਗ। ਮਾਯਾਕृਤਿਂ ਪਰਮਹਂਸਗਤਿਂ ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ

ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਅਟੱਲ ਆਨੰਦ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ-ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੋਗ ਲੈ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣੀ ਪਰਮਹੰਸ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀऋषਿਰੁਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਿਖਾਮਣਿਂ ਜਨੇष੍ਵ੍। ਅਭਿष੍ਟੁਵਤ੍ਸ੍ਵਨ੍ਧਕਕੌਰਵਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਕਥਾ ਮਿਥੋऽਗृਣਂਸ੍। ਤ੍ਰਿਲੋਕਗੀਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਤੇ

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯੁਵਾਚ। ਹੇ ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਚ੍ਯੁਤੋ ਭਦ੍ਰੇ ਹੇ ਜਾਮ੍ਬਵਤਿ ਕੌਸ਼ਲੇ। ਹੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮੇ ਕਾਲਿਨ੍ਦਿ ਸ਼ੈਬ੍ਯੇ ਰੋਹਿਣਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਦਰਭੀ, ਹੇ ਭਦਰਾ, ਹੇ ਜਾਮਬਵਤੀ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਲਾ, ਹੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਹੇ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਹੇ ਸ਼ੈਬਿਆ, ਹੇ ਰੋਹਿਣੀ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ—

ਹੇ ਕृष੍ਣਪਤ੍ਨ੍ਯ ਏਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਤ ਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮ੍। ਉਪਯੇਮੇ ਯਥਾ ਲੋਕਮਨੁਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨੁਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ?

ਸ਼੍ਰੀਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੁਵਾਚ। ਚੈਦ੍ਯਾਯ ਮਾਰ੍ਪਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਕਾਰ੍ਮੁਕੇषੁ। ਰਾਜਸ੍ਵਜੇਯਭਟਸ਼ੇਖਰਿਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਰੇਣੁਃ। ਨਿਨ੍ਯੇ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵ ਭਾਗਮਜਾਵਿਯੂਥਾਤ੍। ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਨਿਕੇਤਚਰਣੋऽਸ੍ਤੁ ਮਮਾਰ੍ਚਨਾਯ

ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਯੋਧੇ ਮੈਨੂੰ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਕਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਣ।

ਸ਼੍ਰੀਸਤ੍ਯਭਾਮੋਵਾਚ। ਯੋ ਮੇ ਸਨਾਭਿਵਧਤਪ੍ਤਹृਦਾ ਤਤੇਨ। ਲਿਪ੍ਤਾਭਿਸ਼ਾਪਮਪਮਾਰ੍ष੍ਟੁਮੁਪਾਜਹਾਰ। ਜਿਤ੍ਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਾਜਮਥ ਰਤ੍ਨਮਦਾਤ੍ਸ ਤੇਨ। ਭੀਤਃ ਪਿਤਾਦਿਸ਼ਤ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭਵੇऽਪਿ ਦਤ੍ਤਾਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮਣੀ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯ ਦੇਹਕृਦਮੁਂ ਨਿਜਨਾਥਦੈਵਂ। ਸੀਤਾਪਤਿਂ ਤ੍ਰਿਨਵਹਾਨ੍ਯਮੁਨਾਭ੍ਯਯੁਧ੍ਯਤ੍। ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਉਪਾਹਰਦਰ੍ਹਣਂ ਮਾਂ। ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਮਣਿਨਾਹਮਮੁष੍ਯ ਦਾਸੀ

ਸ਼੍ਰੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਧਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣਿਆ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇਕੀ ਦਿਨ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਮਣੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣੀ।