ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਂਸਪ੍ਰਤਾਪਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਯਾਤਾ ਦਿਸ਼ਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਏਤਰ੍ਹ੍ਯੇਵ ਪੁਨਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੈਵੇਨਾਸਾਦਿਤਾਃ ਸ੍ਵਸਃ

ਕੰਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ, ਭੈਣ, ਨਸੀਬ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਵਸੁਦੇਵੋਗ੍ਰਸੇਨਾਦ੍ਯੈਃ ਯਦੁਭਿਸ੍ਤੇऽਰ੍ਚਿਤਾ ਨृਪਾਃ । ਆਸਨ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਅਚੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

ਭੀष੍ਮੋ ਦ੍ਰੋਣੋऽਮ੍ਬਿਕਾਪੁਤ੍ਰੋ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਸਸੁਤਾ ਤਥਾ । ਸਦਾਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਕੁਨ੍ਤੀ ਸਞ੍ਜਯੋ ਵਿਦੁਰਃ ਕृਪਃ

ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਕੁੰਤੀ, ਸੰਜਯ, ਵਿਦੁਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ—

ਕੁਨ੍ਤੀਭੋਜੋ ਵਿਰਾਟਸ਼੍ਚ ਭੀष੍ਮਕੋ ਨਗ੍ਨਜਿਨ੍ਮਹਾਨ੍ । ਪੁਰੁਜਿਦ੍ ਦ੍ਰੁਪਦਃ ਸ਼ਲ੍ਯੋ ਧृष੍ਟਕੇਤੁਃ ਸਕਾਸ਼ਿਰਾਟ੍

ਕੁੰਤੀਭੋਜ, ਵਿਰਾਟ, ਭੀਸ਼ਮਕ, ਵੱਡਾ ਨਗਨਜਿਤ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਦ੍ਰੁਪਦ, ਸ਼ਲਯ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ—

ਦਮਘੋषੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮੈਥਿਲੋ ਮਦ੍ਰਕੇਕਯੌ । ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਸ਼ਰ੍ਮਾ ਚ ਸਸੁਤਾ ਬਾਹ੍ਲਿਕਾਦਯਃ

ਦਮਘੋਸ਼, ਵਿਸ਼ਾਲਾਖ, ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਦਰ ਤੇ ਕੇਕਯ ਰਾਜੇ, ਯੁਧਾਮਨਯੁ, ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਤੇ ਬਾਹਲਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ—

ਰਾਜਾਨੋ ਯੇ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਕੇਤਂ ਵਪੁਃ ਸ਼ੌਰੇਃ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ

ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਨ, ਜੋ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।

ਅਥ ਤੇ ਰਾਮਕृष੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਮਰ੍ਹਣਾਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵृष੍ਣੀਨ੍ ਕृष੍ਣਪਰਿਗ੍ਰਹਾਨ੍

ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਅਹੋ ਭੋਜਪਤੇ ਯੂਯਂ ਜਨ੍ਮਭਾਜੋ ਨृਣਾਮਿਹ । ਯਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਥਾਸਕृਤ੍ ਕृष੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਮਪਿ ਯੋਗਿਨਾਮ੍

ਹੇ ਭੋਜ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨੁਤੇਦਮਲਂ ਪੁਨਾਤਿ ਪਾਦਾਵਨੇਜਨਪਯਸ਼੍ਚ ਵਚਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ । ਭੂਃ ਕਾਲਭਰ੍ਜਿਤਭਗਾਪਿ ਯਦਙ੍‌ਘ੍ਰਿਪਦ੍ਮ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਤ੍ਥਸ਼ਕ੍ਤਿਰਭਿਵਰ੍षਤਿ ਨੋऽਖਿਲਾਰ੍ਥਾਨ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੋਭਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਬਚਨ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਧਰਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਆਈ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਬਖਸ਼ਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਨੁਪਥਪ੍ਰਜਲ੍ਪ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਾਸ਼ਨਸਯੌਨਸਪਿਣ੍ਡਬਨ੍ਧਃ । ਯੇषਾਂ ਗृਹੇ ਨਿਰਯਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਵਰ੍ਤਤਾਂ ਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਵਿਰਮਃ ਸ੍ਵਯਮਾਸ ਵਿष੍ਣੁਃ

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹ, ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ, ਇਕੱਠੇ ਸੌਣ, ਬੈਠਣ, ਖਾਣ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਤੇ—ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੋ—ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਖੁਦ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਨ੍ਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਦੂਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਪੁਰੋਗਮਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰਾਗਮਦ੍ਵृਤੋ ਗੋਪੈਃ ਅਨਃ ਸ੍ਥਾਰ੍ਥੈਃ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੰਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵृष੍ਣਯੋ ਹृष੍ਟਾਃ ਤਨ੍ਵਃ ਪ੍ਰਾਣਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਰਿषਸ੍ਵਜਿਰੇ ਗਾਢਂ ਚਿਰਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਤਰਾਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

ਵਸੁਦੇਵਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰੇਮਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਸ੍ਮਰਨ੍ ਕਂਸਕृਤਾਨ੍ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਗੋਕੁਲੇ

ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ; ਉਹ ਕੰਸ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਿਤਰਾਵਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਨੋਚਤੁਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸਾਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਠੌ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਆਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਰੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤਾਵਾਤ੍ਮਾਸਨਮਾਰੋਪ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਚ । ਯਸ਼ੋਦਾ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸੁਤੌ ਵਿਜਹਤੁਃ ਸ਼ੁਚਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਂਭਾਗ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ।

ਰੋਹਿਣੀ ਦੇਵਕੀ ਚਾਥ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯੌ ਤਤ੍ਕृਤਾਂ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਬਾष੍ਪਕਣ੍ਠ੍ਯੌ ਸਮੂਚਤੁਃ

ਰੋਹਿਣੀ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਦਿਲੀ ਮਿਤਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਆਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਕਾ ਵਿਸ੍ਮਰੇਤ ਵਾਂ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਅਨਿਵृਤ੍ਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਅਵਾਪ੍ਯਾਪ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯਾ ਨੇਹ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ

ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਟੱਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਸ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਏਤਾਵਦृष੍ਟਪਿਤਰੌ ਯੁਵਯੋਃ ਸ੍ਮ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਣਨਾਭ੍ਯੁਦਯਪੋषਣਪਾਲਨਾਨਿ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋषਤੁਰ੍ਭਵਤਿ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮ ਹ ਯਦ੍ਵਦਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਵਕੁਤ੍ਰ ਚ ਭਯੌ ਨ ਸਤਾਂ ਪਰਃ ਸ੍ਵਃ

ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ: ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਵਧਾ ਕੇ, ਪਾਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਲਕਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮੁਪਲਭ੍ਯ ਚਿਰਾਦਭੀष੍ਟਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਦृਸ਼ਿषੁ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਕृਤਂ ਸ਼ਪਨ੍ਤਿ । ਦृਗ੍ਭਿਰ੍ਹृਦੀਕृਤਮਲਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਃ ਤਦ੍‌ਭਾਵਮਾਪੁਰਪਿ ਨਿਤ੍ਯਯੁਜਾਂ ਦੁਰਾਪਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਭੂਤਾ ਵਿਵਿਕ੍ਤ ਉਪਸਙ੍ਗਤਃ । ਆਸ਼੍ਲਿष੍ਯਾਨਾਮਯਂ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਭਗਵਾਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਥ ਨਃ ਸਖ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਨਾਮਰ੍ਥਚਿਕੀਰ੍षਯਾ । ਗਤਾਂਸ਼੍ਚਿਰਾਯਿਤਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁ ਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਪਣਚੇਤਸਃ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹੇ?

ਅਪ੍ਯਵਧ੍ਯਾਯਥਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਸ੍ਵਿਦਕृਤਜ੍ਞਾਵਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਨੂਨਂ ਭੂਤਾਨਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਯੁਨਕ੍ਤਿ ਵਿਯੁਨਕ੍ਤਿ ਚ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਏ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਾਯੁਰ੍ਯਥਾ ਘਨਾਨੀਕਂ ਤृਣਂ ਤੂਲਂ ਰਜਾਂਸਿ ਚ । ਸਂਯੋਜ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇ ਭੂਯਃ ਤਥਾ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਕृਤ੍

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ, ਘਾਹ, ਰੂਈ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਯਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਅਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਯਦਾਸੀਤ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਨੇਹੋ ਭਵਤੀਨਾਂ ਮਦਾਪਨਃ

ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਜਾਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਅਹਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਆਦਿਰਨ੍ਤੋऽਨ੍ਤਰਂ ਬਹਿਃ । ਭੌਤਿਕਾਨਾਂ ਯਥਾ ਖਂ ਵਾਰ੍ਭੂਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਙ੍ਗਨਾਃ

ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਹਨ।

ਏਵਂ ਹ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੇष੍ਵਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਾ ਤਤਃ । ਉਭਯਂ ਮਯ੍ਯਥ ਪਰੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਭਾਤਮਕ੍ਸ਼ਰੇ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਗੋਪ੍ਯ ਏਵਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਤਦਨੁਸ੍ਮਰਣਧ੍ਵਸ੍ਤ ਜੀਵਕੋਸ਼ਾਸ੍ਤਮਧ੍ਯਗਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਆਹੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਨਲਿਨਨਾਭ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੈਰ੍ਹृਦਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਗਾਧਬੋਧੈਃ । ਸਂਸਾਰਕੂਪਪਤਿਤੋਤ੍ਤਰਣਾਵਲਮ੍ਬਂ ਗੇਹਂ ਜੁषਾਮਪਿ ਮਨਸ੍ਯੁਦਿਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਨਃ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀਏ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਵृष੍ਣੀਗੋਪਸਂਗਮੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ' ਨਾਮਕ ਬਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।