ਵਿਚਿਤ੍ਰੋਪਵਨੋਦ੍ਯਾਨੈਃ ਕੂਜਦ੍ਦ੍ਵਿਜਕੁਲਾਕੁਲੈਃ । ਪ੍ਰੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕਮੁਦਾਮ੍ਭੋਜ ਕਹ੍ਲਾਰੋਤ੍ਪਲਵਾਰਿਭਿਃ
ਉਹ ਘਰ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਉੱਘੇ ਹੋਏ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ, ਕਹਲਾਰ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੁष੍ਟਂ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੈਃ ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਣਾਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਕਿਮਿਦਂ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਥਂ ਤਦਿਦਮਿਤ੍ਯਭੂਤ੍
ਉਹ ਘਰ ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਹਿਰਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਥਾਂ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?'
ਏਵਂ ਮੀਮਾਂਸਮਾਨਂ ਤਂ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯੋऽਮਰਪ੍ਰਭਾਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ ਮਹਾਭਾਗਂ ਗੀਤਵਾਦ੍ਯੇਨ ਭੂਯਸਾ
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।
ਪਤਿਮਾਗਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯੁਦ੍ਧਰ੍षਾਤਿਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾ । ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਗृਹਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਰੂਪਿਣੀ ਸ਼੍ਰੀਰਿਵਾਲਯਾਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਘਰੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਮੋਤ੍ਕਣ੍ਠਾਸ਼੍ਰੁਲੋਚਨਾ । ਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸ਼੍ਯਨਮਦ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਮਨਸਾ ਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ
ਪਤੀਵਰਤਾ ਪਤਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਲੋਚ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਪਤ੍ਨੀਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਂ ਦੇਵੀਂ ਵੈਮਾਨਿਕੀਮਿਵ । ਦਾਸੀਨਾਂ ਨਿष੍ਕਕਣ੍ਠੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਭਾਨ੍ਤੀਂ ਸ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਗਲਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨਿਜਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਮਣਿਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ਤੋਪੇਤਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜਵੇਂ ਵਾਲੇ ਸਤੰਭ ਸਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਪਯਃਫੇਨਨਿਭਾਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਦਾਨ੍ਤਾ ਰੁਕ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛਦਾਃ । ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਾ ਹੇਮਦਣ੍ਡਾਨਿ ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨਾਨਿ ਚ
ਦੂਧ ਦੇ ਫੇਨ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੇਜਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਲੰਗ ਤੇ ਚਮਰੀ ਦੇ ਪੱਖੇ ਉਥੇ ਸਨ।
ਆਸਨਾਨਿ ਚ ਹੈਮਾਨਿ ਮृਦੂਪਸ੍ਤਰਣਾਨਿ ਚ । ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਲਮ੍ਬੀਨਿ ਵਿਤਾਨਾਨਿ ਦ੍ਯੁਮਨ੍ਤਿ ਚ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਸਣ, ਨਰਮ ਗੱਦੇ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਟਕਦੇ ਛਤਰੇ ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਓੜਕਾਂ ਉਥੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ਫਟਿਕਕੁਡ੍ਯੇषੁ ਮਹਾਮਾਰਕਤੇषੁ ਚ । ਰਤ੍ਨਦੀਪਾ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾਨ੍ ਲਲਨਾ ਰਤ੍ਨਸਂਯੁਤਾਃ
ਸਾਫ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਨ੍ਹੇ ਮਾਰਕਟਾਂ ਉੱਤੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀਵੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮृਦ੍ਧੀਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ । ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਸ੍ਵਸਮृਦ੍ਧਿਮਹੈਤੁਕੀਮ੍
ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਬੇਸਬਬ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਭਾਗ ਦੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਨੂਨਂ ਬਤੈਤਨ੍ਮਮ ਦੁਰ੍ਭਗਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ ਦਰਿਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮृਦ੍ਧਿਹੇਤੁਃ । ਮਹਾਵਿਭੂਤੇਰਵਲੋਕਤੋऽਨ੍ਯੋ ਨੈਵੋਪਪਦ੍ਯੇਤ ਯਦੂਤ੍ਤਮਸ੍ਯ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਭਾਗੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਇਹੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।
ਨਨ੍ਵਬ੍ਰੁਵਾਣੋ ਦਿਸ਼ਤੇ ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਯਾਚਿष੍ਣਵੇ ਭੂਰ੍ਯਪਿ ਭੂਰਿਭੋਜਃ । ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਵਤ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਵਯਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਕਾਣਾਮृषਭਃ ਸਖਾ ਮੇ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਵੀ, ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪ ਵੇਖ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਾਸਾਰਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੁਰ੍ਵਪਿ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਂ ਸੁਹृਤ੍ਕृਤਂ ਫਲ੍ਗ੍ਵਪਿ ਭੂਰਿਕਾਰੀ । ਮਯੋਪਣੀਤਂ ਪृਥੁਕੈਕਮੁष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਹੀਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਇਕ ਮੋਠਾ ਭੁੰਨਿਆ ਚੌਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਮੇ ਸੌਹृਦਸਖ੍ਯਮੈਤ੍ਰੀ ਦਾਸ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਮਹਾਨੁਭਾਵੇਨ ਗੁਣਾਲਯੇਨ ਵਿषਜ੍ਜਤਃ ਤਤ੍ਪੁਰੁषਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਸਾਥ ਤੇ ਸੇਵਾ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਬਣੀ ਰਹੇ; ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
( ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ ) ਭਕ੍ਤਾਯ ਚਿਤ੍ਰਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਿ ਸਮ੍ਪਦੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਭੂਤੀਰ੍ਨ ਸਮਰ੍ਥਯਤ੍ਯਜਃ । ਅਦੀਰ੍ਘਬੋਧਾਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਨਿਪਾਤਂ ਧਨਿਨਾਂ ਮਦੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜਬ ਦੌਲਤ ਤੇ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤੋऽਤੀਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ । ਵਿषਯਾਨ੍ਜਾਯਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ ਬੁਭੁਜੇ ਨਾਤਿਲਮ੍ਪਟਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਭਗਤ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਲੋਭ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਯਜ੍ਞਪਤੇਃ ਪ੍ਰਭੋਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪ੍ਰਭਵੋ ਦੈਵਂ ਨ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰਿ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਮੂਲ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋ ਭਗਵਤ੍ਸੁਹृਤ੍ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਭृਤ੍ਯੈਰਜਿਤਂ ਪਰਾਜਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਵੇਗੋਦ੍ਗ੍ਰਥਿਤਾਤ੍ਮਬਨ੍ਧਨਃ ਤਦ੍ਧਾਮ ਲੇਭੇऽਚਿਰਤਃ ਸਤਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਤ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਆਤਮਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਰਗ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਏਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਤਾਂ ਨਰਃ । ਲਬ੍ਧਭਾਵੋ ਭਗਵਤਿ ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਾਦ੍ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਵਿਚ ਭਾਵ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਪृਥੁਕੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮ ਏਕਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਪਾਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਥੂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਇਕੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗਪਰ੍ਵਣਿ ਯਦੁਭਿਃ ਸਹ ਕੁਰੂਣਾਂ ਨਨ੍ਦਾਦਿਗੋਪਾਨਾਂ ਚ ਸਮਾਗਮਃ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥੈਕਦਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਵਸਤੋ ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਃ । ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗਃ ਸੁਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਨੁਜਾ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਯਯੁਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋਵਿਧਿਤ੍ਸਯਾ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਮਹੀਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ । ਨृਪਾਣਾਂ ਰੁਧਿਰੌਘੇਣ ਯਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਹ੍ਰਦਾਨ੍
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਈਜੇ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਪृष੍ਟੋऽਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਲੋਕਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਨੀਸ਼ੋ ਯਥਾਨ੍ਯੋऽਘਾਪਨੁਤ੍ਤਯੇ
ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।
ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਤਤ੍ਰਾਗਨ੍ਭਾਰਤੀਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਵृष੍ਣਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾਕ੍ਰੂਰ ਵਸੁਦੇਵਾਹੁਕਾਦਯਃ
ਉਸ ਵੱਡੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਕਰੂਰ, ਵਸੁਦੇਵ, ਆਹੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਯਯੁਰ੍ਭਾਰਤ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਮਘਂ ਕ੍ਸ਼ਪਯਿष੍ਣਵਃ । ਗਦਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸਾਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੁਕਸਾਰਣੈਃ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਗਏ—ਗਦਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬ ਤੇ ਹੋਰ, ਸੁਚੰਦ੍ਰ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਸਮੇਤ।
ਆਸ੍ਤੇऽਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਰਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਕृਤਵਰ੍ਮਾ ਚ ਯੂਥਪਃ । ਤੇ ਰਥੈਰ੍ਦੇਵਧਿष੍ਣ੍ਯਾਭੈਃ ਹਯੈਸ਼੍ਚ ਤਰਲਪ੍ਲਵੈਃ
ਅਨਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਥੇ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਯੂਥਪਤੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਵੀ; ਉਹ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਗਜੈਰ੍ਨਦਦ੍ਭਿਰਭ੍ਰਾਭੈਃ ਨृਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਦ੍ਯੁਭਿਃ । ਵ੍ਯਰੋਚਨ੍ਤ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਥਿ ਕਾਞ੍ਚਨਮਾਲਿਨਃ
ਹਾਥੀ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਰਗ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਨ੍ਨਾਹਾਃ ਕਲਤ੍ਰੈਃ ਖੇਚਰਾ ਇਵ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਉਪੋष੍ਯ ਸੁਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕੀਤਾ।