ਕੋ ਨੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸਕृਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਉਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਸਤ੍ਕਥਾਃ । ਵਿਰਮੇਤ ਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞੋ ਵਿषਣ੍ਣਃ ਕਾਮਮਾਰ੍ਗਣੈਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਮ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਹੀ ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਸਾ ਵਾਗ੍ ਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ ਗृਣੀਤੇ ਕਰੌ ਚ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰੌ ਮਨਸ਼੍ਚ । ਸ੍ਮਰੇਦ੍ ਵਸਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮੇषੁ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕਥਾਃ ਸ ਕਰ੍ਣਃ
ਉਹ ਬੋਲ ਹੀ ਸੱਚੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਹੱਥ ਹੀ ਸੱਚੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਕੰਨ ਹੀ ਸੱਚੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੋਭਯਲਿਙ੍ਗਮਾਨਂ ਏਤ੍ਤਦੇਵ ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਦ੍ਧਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ । ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿष੍ਣੋਰਥ ਤਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਪਾਦੋਦਕਂ ਯਾਨਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਸਿਰ ਹੀ ਸਿਰ ਹੈ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅੰਗ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਵਿष੍ਣੁਰਾਤੇਨ ਸਮ੍ਪृष੍ਟੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਾਦਰਾਯਣਿਃ । ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਭਗਵਤਿ ਨਿਮਗ੍ਨਹृਦਯੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੂਰਾਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਦਰਾਯਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਸਖਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਵਿਰਕ੍ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ।
ਯਦृਚ੍ਛਯੋਪਪਨ੍ਨੇਨ ਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕੁਚੈਲਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਾ ਚ ਤਥਾਵਿਧਾ
ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਪਤਲੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਫਟੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮ੍ਲਾਯਤਾ ਵਦਨੇਨ ਸਾ । ਦਰਿਦ੍ਰਂ ਸੀਦਮਾਨਾ ਵੈ ਵੇਪਮਾਨਾਭਿਗਮ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਪਤਨੀ, ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ ਤੇ ਦੁਖੀ ਪਤੀ ਕੋਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਗਵਤਃ ਸਖਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਤ੍ਵਤਰ੍षਭਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ? ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।
ਤਮੁਪੈਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਾਧੂਨਾਂ ਚ ਪਰਾਯਣਮ੍ । ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਭੂਰਿ ਸੀਦਤੇ ਤੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਆਸ੍ਤੇऽਧੁਨਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਭੋਜਵृष੍ਣ੍ਯਨ੍ਧਕੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸ੍ਮਰਤਃ ਪਾਦਕਮਲਂ ਆਤ੍ਮਾਨਮਪਿ ਯਚ੍ਛਤਿ । ਕਿਂ ਨ੍ਵਰ੍ਥਕਾਮਾਨ੍ ਭਜਤੋ ਨਾਤ੍ਯਭੀष੍ਟਾਨ੍ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਉਹ ਹੁਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਜ, ਵਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ-ਗੁਰੂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਨਾ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ ਭੀ ਵਸਤੂਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?
ਸ ਏਵਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਮृਦੁ । ਅਯਂ ਹਿ ਪਰਮੋ ਲਾਭ ਉਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਤਾਂ ਉੱਤਮ-ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਗਮਨਾਯ ਮਤਿਂ ਦਧੇ । ਅਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਗृਹੇ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਦੀਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। 'ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੋਹਫਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਜੀ, ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।'
ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰੋ ਮੁष੍ਟੀਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਪृਥੁਕਤਣ੍ਡੁਲਾਨ੍ । ਚੈਲਖਣ੍ਡੇਨ ਤਾਨ੍ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਦਾਦੁਪਾਯਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਚਿਉੜੇ ਮੰਗੇ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੋਹਫਾ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਸ ਤਾਨਾਦਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਕਿਲ । ਕृष੍ਣਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮਹ੍ਯਂ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ਯਤੀਯਾਯ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਿਪ੍ਰੋऽਗਮ੍ਯਾਨ੍ਧਕਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਗृਹੇष੍ਵਚ੍ਯੁਤਧਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਬਾੜਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆੰਗਣਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਅੰਧਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਗृਹਂ ਦ੍ਵ੍ਯष੍ਟਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਮਹਿषੀਣਾਂ ਹਰੇਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਿਵੇਸ਼ੈਕਤਮਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਦਂ ਗਤੋ ਯਥਾ
ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਆਨੰਦ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਾਪਰ੍ਯਙ੍ਕਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਚਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਯਗ੍ਰਹੀਨ੍ਮੁਦਾ
ਉਹਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਸਖ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇਃ ਅਙ੍ਗਸਙ੍ਗਾਤਿਨਿਰ੍ਵृਤਃ । ਪ੍ਰੀਤੋ ਵ੍ਯਮੁਞ੍ਚਦਬ੍ਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ।
ਅਥੋਪਵੇਸ਼੍ਯ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸ੍ਵਯਂ ਸਖ੍ਯੁਃ ਸਮਰ੍ਹਣਮ੍ । ਉਪਹृਤ੍ਯਾਵਨਿਜ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪਾਦਾਵਨੇਜਨੀਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਪ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ।
ਅਗ੍ਰਹੀਚ੍ਛਿਰਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਲੋਕਪਾਵਨਃ । ਵ੍ਯਲਿਮ੍ਪਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧੇਨ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕਮੈਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਕੁੰਗੂ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਧੂਪੈਃ ਸੁਰਭਿਭਿਰ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦੀਪਾਵਲਿਭਿਰ੍ਮੁਦਾ । ਅਰ੍ਚਿਤ੍ਵਾऽऽਵੇਦ੍ਯ ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਗਾਂ ਚ ਸ੍ਵਾਗਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੁਗੰਧੀ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਕੁਚੈਲਂ ਮਲਿਨਂ ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਧਮਨਿਸਂਤਤਮ੍ । ਦੇਵੀ ਪਰ੍ਯਚਰਤ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨੇਨ ਵੈ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਜਨੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਣੇਨਾਮਲਕੀਰ੍ਤਿਨਾ । ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭੂਦਤਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਅਵਧੂਤਂ ਸਭਾਜਿਤਮ੍
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਿਰਮਲ ਸੀ, ਉਸ ਅਵਧੂਤ ਦੀ ਇੱਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਕਿਮਨੇਨ ਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਅਵਧੂਤੇਨ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਣਾ । ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹੀਨੇਨ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਰ੍ਹਿਤੇਨਾਧਮੇਨ ਚ
ਇਹ ਅਵਧੂਤ, ਇਹ ਭਿਖਾਰੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਤੇ ਨੀਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਯੋऽਸੌ ਤ੍ਰਿਲੋਕਗੁਰੁਣਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੇਨ ਸਮ੍ਭृਤਃ । ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਸ੍ਥਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋऽਗ੍ਰਜੋ ਯਥਾ
ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਵਲੋਂ ਇੱਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਹੀ ਬੈਠੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
ਕਥਯਾਂ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਗਾਥਾਃ ਪੂਰ੍ਵਾ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਸਤੋਃ । ਆਤ੍ਮਨੋਰ੍ਲਲਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਕਰੌ ਗृਹ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਹਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਅਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਗੁਰੁਕੁਲਾਦ੍ ਭਵਤਾ ਲਬ੍ਧਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ । ਸਮਾਵृਤ੍ਤੇਨ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਭਾਰ੍ਯੋਢਾ ਸਦृਸ਼ੀ ਨ ਵਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ - ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾ ਕੇ ਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੋੜੀ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ?
ਪ੍ਰਾਯੋ ਗृਹੇषੁ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕਾਮਵਿਹਿਤਂ ਤਥਾ । ਨੈਵਾਤਿਪ੍ਰੀਯਸੇ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ ਧਨੇषੁ ਵਿਦਿਤਂ ਹਿ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਮੈਰਹਤਚੇਤਸਃ । ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕृਤੀਰ੍ਦੈਵੀਃ ਯਥਾਹਂ ਲੋਕਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਵਾਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ੍ਮਰਸਿ ਨੌ ਯਤਃ । ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤਮਸਃ ਪਾਰਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ? ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।