ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਾਵੁਪਪ੍ਲੁਤਃ ਸ੍ਵਬੋਧ ਆਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਜਨਾਨੁषਙ੍‌ਗਤਃ । ਮਹਾਨੁਭਾਵਸ੍ਤਦਬੁਧ੍ਯਦਾਸੁਰੀਂ ਮਾਯਾਂ ਸ ਸ਼ਾਲ੍ਵਪ੍ਰਸृਤਾਂ ਮਯੋਦਿਤਾਮ੍

ਫਿਰ, ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਲਵ ਵਲੋਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਦੈਤਾਂ ਵਾਲੀ ਠੱਗੀ ਹੈ।

ਨ ਤਤ੍ਰ ਦੂਤਂ ਨ ਪਿਤੁਃ ਕਲੇਵਰਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਆਜੌ ਸਮਪਸ਼੍ਯਦਚ੍ਯੁਤਃ । ਸ੍ਵਾਪ੍ਨਂ ਯਥਾ ਚਾਮ੍ਬਰਚਾਰਿਣਂ ਰਿਪੁਂ ਸੌਭਸ੍ਥਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਿਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ

ਜਦ ਅਚੁਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੂਤ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਰੀਰ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੌਭਾ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਰਾਜਰ੍षੇ ऋषਯਃ ਕੇ ਚ ਨਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਯਤ੍ ਸ੍ਵਵਾਚੋ ਵਿਰੁਧ੍ਯੇਤ ਨੂਨਂ ਤੇ ਨ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯੁਤ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਕ੍ਵ ਸ਼ੋਕਮੋਹੌ ਸ੍ਨੇਹੋ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ ਯੇऽਜ੍ਞਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਕ੍ਵ ਚਾਖਣ੍ਡਿਤਵਿਜ੍ਞਾਨ ਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਖਣ੍ਡਿਤਃ

ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁੱਖ, ਭੁਲੇਖਾ, ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਡਰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਬੁਧੀ, ਤੇਰਾ ਅਟੁੱਟ ਗਿਆਨ ਤੇ ਰਾਜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯਤ੍ਪਾਦਸੇਵੋਰ੍ਜਿਤਯਾऽऽਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਯਾ ਹਿਨ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਨਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਪਰ੍ਯਯਗ੍ਰਹਮ੍ । ਲਭਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮੀਯਮਨਨ੍ਤਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਕੁਤੋ ਨੁ ਮੋਹਃ ਪਰਮਸ੍ਯ ਸਦ੍ਗਤੇਃ

ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਨਾਦੀ ਆਤਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਨੰਤ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉੱਚੀ ਮਰਤਬੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪੂਗੈਃ ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤਮੋਜਸਾ ਸ਼ਾਲ੍ਵਂ ਸ਼ਰੈਃ ਸ਼ੌਰਿਰਮੋਘਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾਚ੍ਛਿਨਦ੍‌ ਵਰ੍ਮ ਧਨੁਃ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿਂ ਸੌਭਂ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ਗਦਯਾ ਰੁਰੋਜ ਹ

ਜਦ ਸ਼ਾਲਵ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ੌਰ ਦਾ ਅਟੱਲ ਯੋਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ, ਧਨੁ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਸੌਭਾ ਕਿਲਾ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਕृष੍ਣਹਸ੍ਤੇਰਿਤਯਾ ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪਪਾਤ ਤੋਯੇ ਗਦਯਾ ਸਹਸ੍ਰਧਾ । ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਦ੍‌ ਭੂਤਲਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਗਦਾਂ ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸ਼ਾਲ੍ਵੋऽਚ੍ਯੁਤਮਭ੍ਯਗਾਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ, ਸੌਭਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਾਲਵ ਨੇ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਚੁਤ ਵਲ ਦੌੜਿਆ।

ਆਧਾਵਤਃ ਸਗਦਂ ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੁਂ ਭਲ੍ਲੇਨ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਥ ਰਥਾਙ੍‌ਗਮਦ੍‌ਭੁਤਮ੍ । ਵਧਾਯ ਸ਼ਾਲ੍ਵਸ੍ਯ ਲਯਾਰ੍ਕਸਨ੍ਨਿਭਂ ਬਿਭ੍ਰਦ੍ ਬਭੌ ਸਾਰ੍ਕ ਇਵੋਦਯਾਚਲਃ

ਜਦ ਸ਼ਾਲਵ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਤੀਖੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਬਾਂਹ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਅਜੋਕੇ ਚਕਰ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਜੋ ਲੈਅ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਲਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।

ਜਹਾਰ ਤੇਨੈਵ ਸ਼ਿਰਃ ਸਕੁਣ੍ਡਲਂ ਕਿਰੀਟਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਮਾਯਿਨੋ ਹਰਿਃ । ਵਜ੍ਰੇਣ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਥਾ ਪੁਰਨ੍ਦਰੋ ਬਭੂਵ ਹਾਹੇਤਿ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ਨृਣਾਮ੍

ਉਸ ਚਕਰ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੇ ਠੱਗ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਪਾਪੇ ਸੌਭੇ ਚ ਗਦਯਾ ਹਤੇ । ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਰਾਜਨ੍ ਦਿਵਿ ਦੇਵਗਣੇਰਿਤਾਃ । ਸਖੀਨਾਂ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਰੋ ਰੁषਾਭ੍ਯਗਾਤ੍

ਜਦ ਉਹ ਪਾਪੀ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਸੌਭਾ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੰਦੁਭੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ। ਦੰਤਵਕ੍ਰਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਵਾਰਸਦਾਰੀ ਲਈ ਆਇਆ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਸੌਭਵਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼ਾਲਵ ਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਰਵਿਦੂਰਥਵਧਃ; ਬਲਰਾਮਦ੍‌ਵਾਰਾ ਸੂਤਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛੇਦਸ਼੍ਚ - ਅਥਾष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲਸ੍ਯ ਸ਼ਾਲ੍ਵਸ੍ਯ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਕਸ੍ਯਾਪਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ। ਪਰਲੋਕਗਤਾਨਾਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪਾਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੌਹृਦਮ੍

ਦੰਤਵਕ੍ਰਾ ਤੇ ਵਿਦੂਰਥ ਦਾ ਵਧ; ਬਲਰਾਮ ਵਲੋਂ ਸੂਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ, ਪੌਂਡਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮੰਦਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਏਕਃ ਪਦਾਤਿਃ ਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਗਦਾਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਯਨ੍। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਵ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ

ਫਿਰ, ਇਕ ਪੈਦਲ ਯੋਧਾ, ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ।

ਤਂ ਤਥਾਯਾਨ੍ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਃ। ਅਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਕृष੍ਣਃ ਸਿਨ੍ਧੁਂ ਵੇਲੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਧਾਤ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।

ਗਦਾਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਕਾਰੂषੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦੁਰ੍ਮਦਃ। ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਭਵਾਨਦ੍ਯ ਮਮ ਦृष੍ਟਿਪਥਂ ਗਤਃ

ਕਰੂਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਵਾਹ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਹ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।'

ਤ੍ਵਂ ਮਾਤੁਲੇਯੋ ਨਃ ਕृष੍ਣ ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਙ੍ਮਾਂ ਜਿਘਾਂਸਸਿ। ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਗਦਯਾ ਮਨ੍ਦ ਹਨਿष੍ਯੇ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪਯਾ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ—ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਓ ਮੂਰਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਾਂਗੂ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਮਾਰਾਂਗਾ।

ਤਰ੍ਹ੍ਯਾਨृਣ੍ਯਮੁਪੈਮ੍ਯਜ੍ਞ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮਿਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਃ। ਬਨ੍ਧੁਰੂਪਮਰਿਂ ਹਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਦੇਹਚਰਂ ਯਥਾ

ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਾਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤੁਦਨ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਕृष੍ਣਂ ਤੋਤ੍ਰੈਰਿਵ ਦ੍ਵਿਪਮ੍। ਗਦਯਾਤਾਡਯਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਿਂਹਵਦ੍ਵ੍ਯਨਦਚ੍ਚ ਸਃ

ਉਹ ਕਰੂਸ਼ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਚੁਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ।

ਗਦਯਾਭਿਹਤੋऽਪ੍ਯਾਜੌ ਨ ਚਚਾਲ ਯਦੂਦ੍ਵਹਃ। ਕृष੍ਣੋऽਪਿ ਤਮਹਨ੍ਗੁਰ੍ਵ੍ਯਾ ਕੌਮੋਦਕ੍ਯਾ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ

ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਕੌਮੋਦਕੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ।

ਗਦਾਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਹृਦਯ ਉਦ੍ਵਮਨ੍ਰੁਧਿਰਂ ਮੁਖਾਤ੍। ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਕੇਸ਼ਬਾਹ੍ਵਙ੍ਘ੍ਰੀਨ੍ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਵ੍ਯਸੁਃ

ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਕੇਸ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਫੈਲ ਕੇ, ਉਹ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਜਾਨ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਕृष੍ਣਮਾਵਿਸ਼ਦਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯਥਾ ਚੈਦ੍ਯਵਧੇ ਨृਪ

ਫਿਰ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ—ਜਿਵੇਂ ਚੈਦਯ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਵਿਦੂਰਥਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤृਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ। ਆਗਚ੍ਛਦਸਿਚਰ੍ਮਾਭ੍ਯਾਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸਂਸ੍ਤਜ੍ਜਿਘਾਂਸਯਾ

ਵਿਦੂਰਥ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਚਾਪਤਤਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੁਰਨੇਮਿਨਾ। ਸ਼ਿਰੋ ਜਹਾਰ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਕਿਰੀਟਂ ਸਕੁਣ੍ਡਲਮ੍

ਜਦ ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਕ੍ਰ, ਜੋ ਰੇਜ਼ਰ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ—ਮੁਕਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਸਮੇਤ—ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਏਵਂ ਸੌਭਂ ਚ ਸ਼ਾਲ੍ਵਂ ਚ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਰਂ ਸਹਾਨੁਜਮ੍। ਹਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਵਿषਹਾਨਨ੍ਯੈਰੀਡਿਤਃ ਸੁਰਮਾਨਵੈਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਭਾ, ਸ਼ਾਲਵ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ—ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ—ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਮਹੋਰਗੈਃ। ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਪਿਤृਗਣੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰਚਾਰਣੈਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਮਹਾ-ਸਰਪਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿਨਨਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਉਪਗੀਯਮਾਨਵਿਜਯਃ ਕੁਸੁਮੈਰਭਿਵਰ੍षਿਤਃ। ਵृਤਸ਼੍ਚ ਵृष੍ਣਿਪ੍ਰਵਰੈਰ੍ਵਿਵੇਸ਼ਾਲਙ੍ਕृਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍

ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਏਵਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕृष੍ਣੋ ਭਗਵਾਨ੍ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਈਯਤੇ ਪਸ਼ੁਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਜਯਤੀਤਿ ਸਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੋ ਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਭਗਵਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧੋਦ੍ਯਮਂ ਰਾਮਃ ਕੁਰੂਣਾਂ ਸਹ ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ। ਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਕਵ੍ਯਾਜੇਨ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਕਿਲ

ਕੁਰੁਆਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਿਆ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਮਾਨਵਾਨ੍। ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤਂ ਯਯੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਵृਤਃ

ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲਿਆ।