ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯੁਯੁਧਾਨੋ ਵਿਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਹਾਰ੍ਦਿਕ੍ਯੋ ਵਿਦੁਰਾਦਯਃ । ਬਾਹ੍ਲੀਕਪੁਤ੍ਰਾ ਭੂਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਸਨ੍ਤਰ੍ਦਨਾਦਯਃ

ਯੁਯੁਧਾਨ, ਵਿਕਰਨ, ਹਾਰਦਿਕ, ਵਿਦੁਰ ਆਦਿਕ, ਬਾਹਲੀਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੂਰੀ ਤੇ ਸੰਤਰਦਨ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਨਿਰੂਪਿਤਾ ਮਹਾਯਜ੍ਞੇ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਸੁ ਤੇ ਤਦਾ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ऋਤ੍ਵਿਕ੍ ਸਦਸ੍ਯਬਹੁਵਿਤ੍ਸੁ ਸੁਹृਤ੍ਤਮੇषੁ ਸ੍ਵਿष੍ਟੇषੁ ਸੂਨृਤਸਮਰ੍ਹਣਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਃ । ਚੈਦ੍ਯੇ ਚ ਸਾਤ੍ਵਤਪਤੇਸ਼੍ਚਰਣਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਵਭृਥ ਸ੍ਨਪਨਂ ਦ੍ਯੁਨਦ੍ਯਾਮ੍

ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ, ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਤੇ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਯਗ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਮृਦਙ੍‌ਗਸ਼ਙ੍ਖਪਣਵ ਧੁਨ੍ਧੁਰ੍ਯਾਨਕਗੋਮੁਖਾਃ । ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨੇਦੁਰਾਵਭृਥੋਤ੍ਸਵੇ

ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਪਣਵਾ, ਧੁੰਦੁਰੀ, ਅਨਕ ਤੇ ਗੋਮੁਖਾ ਆਦਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਨਰ੍ਤਕ੍ਯੋ ਨਨृਤੁਰ੍ਹृष੍ਟਾ ਗਾਯਕਾ ਯੂਥਸ਼ੋ ਜਗੁਃ । ਵੀਣਾਵੇਣੁਤਲੋਨ੍ਨਾਦਃ ਤੇषਾਂ ਸ ਦਿਵਮਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍

ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਾਇਕ ਟੋਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੀਣਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਤੇ ਚੁਟਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਚਿਤ੍ਰਧ੍ਵਜਪਤਾਕਾਗ੍ਰੈਃ ਇਭੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਰ੍ਵਭਿਃ । ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੈਰ੍ਭਟੈਰ੍ਭੂਪਾ ਨਿਰ੍ਯਯੂ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਿਨਃ

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਰਾਜੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲ ਪਏ।

ਯਦੁਸृਞ੍ਜਯਕਾਮ੍ਬੋਜ ਕੁਰੁਕੇਕਯਕੋਸ਼ਲਾਃ । ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤੋ ਭੁਵਂ ਸੈਨ੍ਯੈਃ ਯਜਨਪੁਰਃਸਰਾਃ

ਯਾਦਵ, ਸਰੰਜਯ, ਕਾਂਬੋਜ, ਕੁਰੁ, ਕੇਕਯ ਤੇ ਕੋਸਲ ਆਪਣੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।

ਸਦਸ੍ਯਰ੍ਤ੍ਵਿਗ੍ਦ੍‌ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੇਣ ਭੂਯਸਾ । ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਿਣਃ

ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੇਦ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗ੍ ਭੂषਣਾਮ੍ਬਰੈਃ । ਵਿਲਿਂਪਨ੍ਤ੍ਯੋ ਅਭਿਸਿਂਚ ਵਿਜਹ੍ਰੁਰ੍ਵਿਵਿਧੈ ਰਸੈਃ

ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸ ਛਿੜਕਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।

ਤੈਲਗੋਰਸਗਨ੍ਧੋਦ ਹਰਿਦ੍ਰਾਸਾਨ੍ਦ੍ਰਕੁਂਕੁਮੈਃ । ਪੁਮ੍ਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਲਿਂਪਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਜਹ੍ਰੁਰ੍ਵਾਰਯੋषਿਤਃ

ਤੈਲ, ਘੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਚੂਰਨ, ਹਲਦੀ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਲਦੇ ਤੇ ਹੱਸ-ਖੇਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਗੁਪ੍ਤਾ ਨृਭਿਰ੍ਨਿਰਗਮਨ੍ਨੁਪਲਬ੍ਧੁਮੇਤਦ੍ ਦੇਵ੍ਯੋ ਯਥਾ ਦਿਵਿ ਵਿਮਾਨਵਰੈਰ੍ਨृਦੇਵ੍ਯਃ । ਤਾ ਮਾਤੁਲੇਯਸਖਿਭਿਃ ਪਰਿषਿਚ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸਵ੍ਰੀਡਹਾਸਵਿਕਸਦ੍ ਵਦਨਾ ਵਿਰੇਜੁਃ

ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਰਾਣੀਆਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਰਮਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਮਾਮਿਆਂ ਤੇ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਸ ਛਿੜਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ।

ਤਾ ਦੇਵਰਾਨੁਤ ਸਖੀਨ੍ ਸਿਨ੍ਸਿषਿਚੁਰ੍ਦृਤੀਭਿਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਮ੍ਬਰਾ ਵਿਵृਤਗਾਤ੍ਰਕੁਚੋਰੁਮਧ੍ਯਾਃ । ਔਤ੍ਸੁਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤ ਕਵਰਾ ਚ੍ਚ੍ਯਵਮਾਨਮਾਲ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਦਧੁਰ੍ਮਲਧਿਯਾਂ ਰੁਚਿਰੈਰ੍ਵਿਹਾਰੈਃ

ਉਹ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਸ ਛਿੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਭਿੱਜ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਭਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੇ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਸ ਸਮ੍ਰਾਡ੍ ਰਥਮਾਰੁਢਃ ਸਦਸ਼੍ਵਂ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਿਨਮ੍ । ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਸ੍ਵਪਤ੍‍ਨੀਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰਤੁਰਾਡਿਵ

ਸਮਰਾਟ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਪਤ੍‍ਨੀਸਂਯਾਜਾਵਭृਥ੍ਯੈਃ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤਮृਤ੍ਵਿਜਃ । ਆਚਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਨਾਪਯਾਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਗਂਗਾਯਾਂ ਸਹ ਕृष੍ਣਯਾ

ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਤ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ।

ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਃ ਨਰਦੁਂਦੁਭਿਭਿਃ ਸਮਮ੍ । ਮੁਮੁਚੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਾਣਿ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਮਾਨਵਾਃ

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਡੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਸਸ੍ਨੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਯੁਤਾ ਨਰਾਃ । ਮਹਾਪਾਤਕ੍ਯਪਿ ਯਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍

ਉਥੇ ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਥ ਰਾਜਾਹਤੇ ਕ੍ਸ਼ੌਮੇ ਪਰਿਧਾਯ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਃ । ऋਤ੍ਵਿਕ੍ ਸਦਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਆਨਰ੍ਚਾਭਰਣਾਮ੍ਬਰੈਃ

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਯਜਮਾਨਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਹਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਬਨ੍ਧੂਞ੍ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ ਨृਪਾਨ੍ ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਹृਦੋऽਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਅਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਨਾਰਾਯਣਪਰੋ ਨृਪਃ

ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜੇ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਸਰ੍ਵੇ ਜਨਾਃ ਸੁਰਰੁਚੋ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਸ੍ਰਗ੍ ਉष੍ਣੀषਕਞ੍ਚੁਕ ਦੁਕੂਲਮਹਾਰ੍ਘ੍ਯਹਾਰਾਃ । ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੁਣ੍ਡਲਯੁਗਾਲਕਵृਨ੍ਦਜੁष੍ਟ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਃ ਕਨਕਮੇਖਲਯਾ ਵਿਰੇਜੁਃ

ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪੱਗ, ਜੈਕਟ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਜੋੜੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਚੂੜਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥ ऋਤ੍ਵਿਜੋ ਮਹਾਸ਼ੀਲਾਃ ਸਦਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਟ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਰਾਜਾਨੋ ਯੇ ਸਮਾਗਤਾਃ

ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਵਾਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਭੂਤਾਨਿ ਲੋਕਪਾਲਾਃ ਸਹਾਨੁਗਾਃ । ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤਂ ਅਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਧਾਮਾਨਿ ਯਯੁਰ੍ਨृਪ

ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਭੂਤ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।

ਹਰਿਦਾਸਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇ ਰਾਜਸੂਯਮਹੋਦਯਮ੍ । ਨੈਵਾਤृਪ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਃ ਪਿਬਨ੍ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋऽਮृਤਂ ਯਥਾ

ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਨਹੀਂ ਅੱਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਰਿਦਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੂਯ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੇ ਸਨ।

ਤਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਰਾਜਾ ਸੁਹृਤ੍ ਸਂਬਂਨ੍ਧਿ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ । ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਕृष੍ਣਂ ਚ ਤ੍ਯਾਗਕਾਤਰਃ

ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ।

ਭਗਵਾਨਪਿ ਤਤ੍ਰਾਙ੍‌ਗ ਨ੍ਯਵਾਤ੍ਸੀਤ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਯਦੁਵੀਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਮ੍ਬਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀਮ੍

ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦਵ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਬ ਆਦਿਕ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਵਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਇਤ੍ਥਂ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਸੁਤੋ ਮਨੋਰਥਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਂ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਕृष੍ਣੇਨਾਸੀਦ੍ ਗਤਜ੍ਵਰਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਏਕਦਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਤਸ੍ਯ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । ਅਤਪ੍ਯਦ੍ ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਮਹਿਤ੍ਵਂ ਚਾਚ੍ਯੁਤਾਤ੍ਮਨਃ

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਾਨ-ਔਕਾਤ ਵੇਖੀ ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸੜ ਗਿਆ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦਿਤਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਨਾਨਾ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਕਿਲ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜੋਪਕॢਪ੍ਤਾਃ । ਤਾਭਿਃ ਪਤੀਨ੍ਦ੍ਰੁਪਦਰਾਜਸੁਤੋਪਤਸ੍ਥੇ ਯਸ੍ਯਾਂ ਵਿषਕ੍ਤਹृਦਯਃ ਕੁਰੁਰਾਡਤਪ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵਡਿਆਈ ਪਾਈ, ਤੇ ਕੁਰੁਰਾਜ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਦਾ ਮਧੁਪਤੇਰ੍ਮਹਿषੀਸਹਸ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੋਣੀਭਰੇਣ ਸ਼ਨਕੈਃ ਕ੍ਵਣਦਙ੍‌ਘ੍ਰਿਸ਼ੋਭਮ੍ । ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਚਾਰੁ ਕੁਚਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼ੋਣਹਾਰਂ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਚਲਕੁਣ੍ਡਲਕੁਨ੍ਤਲਾਢ੍ਯਮ੍

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓਥੇ ਮਧੁਪਤੀ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਭਾਰੀ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਹਾਰ, ਸੋਹਣੇ ਕੰਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਸਜਦੇ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਸਭਾਯਾਂ ਮਯਕॢਪ੍ਤਾਯਾਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਧਰ੍ਮਸੁਤੋऽਧਿਰਾਟ੍ । ਵृਤੋऽਨੁਗੈਰ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣੇਨਾਪਿ ਸ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ

ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੈਠਾ ਸੀ।