ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਤਦੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਯਾ ਤੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਵੈਕੁਣ੍ਠਵਾਸਿਨੋਰ੍ਜਨ੍ਮ ਵਿਪ੍ਰਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਹੈ, ਕਿ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲਏ।
ਰਾਜਸੂਯਾਵਭृਥ੍ਯੇਨ ਸ੍ਨਾਤੋ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸੁਰਰਾਡਿਵ
ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਭਾਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਮਾਨਵਖੇਚਰਾਃ । ਕृष੍ਣਂ ਕ੍ਰਤੁਂ ਚ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਧਾਮਾਨਿ ਯਯੁਰ੍ਮੁਦਾ
ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਮृਤੇ ਪਾਪਂ ਕਲਿਂ ਕੁਰੁਕੁਲਾਮਯਮ੍ । ਯੋ ਨ ਸੇਹੇ ਸ਼੍ਰੀਯਂ ਸ੍ਫੀਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਾਣ੍ਡੁਸੁਤਸ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜੋ ਕਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਸੀ ਤੇ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ।
ਯ ਇਦਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦ੍ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਰ੍ਮ ਚੈਦ੍ਯ ਵਧਾਦਿਕਮ੍ । ਰਾਜਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਤਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਹ ਕਰਤੱਬ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦਾ ਵਧ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਯਗ ਆਦਿ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲਵਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਬਣੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, 'ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਵਧ' ਨਾਮ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਸੂਯਾਨ੍ਤੇऽਵਭृਥਸ੍ਨਾਨਮਹੋਤ੍ਸਵਃ; ਮਯਨਿਰ੍ਮਿਤਾਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਭਾਯਾਂ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਯਾਵਮਾਨਨਂ ਚ - ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਸੂਯਮਹੋਦਯਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਮੁਦਿਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨृਦੇਵਾ ਯੇ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਃ ਸਰ੍षਯਃ ਸੁਰਾਃ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨੋ ਭਗਵਨ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
ਸ਼੍ਰੀਬਾਦਰਾਯਣਿਰੁਵਾਚ - ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯ ਤੇ ਯਜ੍ਞੇ ਰਾਜਸੂਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਪ੍ਰੇਮਬਂਧਨਾਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਭੀਮੋ ਮਹਾਨਸਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਧਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਯੋਧਨਃ । ਸਹਦੇਵਸ੍ਤੁ ਪੂਜਾਯਾਂ ਨਕੁਲੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਨੇ
ਭੀਮ ਰਸੋਈ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਸੁਯੋਧਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਹਦੇਵ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਕੁਲ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਜਿष੍ਣੁਃ ਕृष੍ਣਃ ਪਾਦਾਵਨੇਜਨੇ । ਪਰਿਵੇषਣੇ ਦ੍ਰੁਪਦਜਾ ਕਰ੍ਣੋ ਦਾਨੇ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਅਰਜੁਨ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੈਰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਕਰਣ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਦਾਨ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯੁਯੁਧਾਨੋ ਵਿਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਹਾਰ੍ਦਿਕ੍ਯੋ ਵਿਦੁਰਾਦਯਃ । ਬਾਹ੍ਲੀਕਪੁਤ੍ਰਾ ਭੂਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਸਨ੍ਤਰ੍ਦਨਾਦਯਃ
ਯੁਯੁਧਾਨ, ਵਿਕਰਨ, ਹਾਰਦਿਕ, ਵਿਦੁਰ ਆਦਿਕ, ਬਾਹਲੀਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੂਰੀ ਤੇ ਸੰਤਰਦਨ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਿਰੂਪਿਤਾ ਮਹਾਯਜ੍ਞੇ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਸੁ ਤੇ ਤਦਾ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ऋਤ੍ਵਿਕ੍ ਸਦਸ੍ਯਬਹੁਵਿਤ੍ਸੁ ਸੁਹृਤ੍ਤਮੇषੁ ਸ੍ਵਿष੍ਟੇषੁ ਸੂਨृਤਸਮਰ੍ਹਣਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਃ । ਚੈਦ੍ਯੇ ਚ ਸਾਤ੍ਵਤਪਤੇਸ਼੍ਚਰਣਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਵਭृਥ ਸ੍ਨਪਨਂ ਦ੍ਯੁਨਦ੍ਯਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ, ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਤੇ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਯਗ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਮृਦਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਪਣਵ ਧੁਨ੍ਧੁਰ੍ਯਾਨਕਗੋਮੁਖਾਃ । ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨੇਦੁਰਾਵਭृਥੋਤ੍ਸਵੇ
ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਪਣਵਾ, ਧੁੰਦੁਰੀ, ਅਨਕ ਤੇ ਗੋਮੁਖਾ ਆਦਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਨਰ੍ਤਕ੍ਯੋ ਨਨृਤੁਰ੍ਹृष੍ਟਾ ਗਾਯਕਾ ਯੂਥਸ਼ੋ ਜਗੁਃ । ਵੀਣਾਵੇਣੁਤਲੋਨ੍ਨਾਦਃ ਤੇषਾਂ ਸ ਦਿਵਮਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਾਇਕ ਟੋਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੀਣਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਤੇ ਚੁਟਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਚਿਤ੍ਰਧ੍ਵਜਪਤਾਕਾਗ੍ਰੈਃ ਇਭੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਰ੍ਵਭਿਃ । ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੈਰ੍ਭਟੈਰ੍ਭੂਪਾ ਨਿਰ੍ਯਯੂ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਿਨਃ
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਰਾਜੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਯਦੁਸृਞ੍ਜਯਕਾਮ੍ਬੋਜ ਕੁਰੁਕੇਕਯਕੋਸ਼ਲਾਃ । ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤੋ ਭੁਵਂ ਸੈਨ੍ਯੈਃ ਯਜਨਪੁਰਃਸਰਾਃ
ਯਾਦਵ, ਸਰੰਜਯ, ਕਾਂਬੋਜ, ਕੁਰੁ, ਕੇਕਯ ਤੇ ਕੋਸਲ ਆਪਣੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਸਦਸ੍ਯਰ੍ਤ੍ਵਿਗ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੇਣ ਭੂਯਸਾ । ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਿਣਃ
ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੇਦ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗ੍ ਭੂषਣਾਮ੍ਬਰੈਃ । ਵਿਲਿਂਪਨ੍ਤ੍ਯੋ ਅਭਿਸਿਂਚ ਵਿਜਹ੍ਰੁਰ੍ਵਿਵਿਧੈ ਰਸੈਃ
ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸ ਛਿੜਕਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੈਲਗੋਰਸਗਨ੍ਧੋਦ ਹਰਿਦ੍ਰਾਸਾਨ੍ਦ੍ਰਕੁਂਕੁਮੈਃ । ਪੁਮ੍ਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਲਿਂਪਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਜਹ੍ਰੁਰ੍ਵਾਰਯੋषਿਤਃ
ਤੈਲ, ਘੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਚੂਰਨ, ਹਲਦੀ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਲਦੇ ਤੇ ਹੱਸ-ਖੇਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਗੁਪ੍ਤਾ ਨृਭਿਰ੍ਨਿਰਗਮਨ੍ਨੁਪਲਬ੍ਧੁਮੇਤਦ੍ ਦੇਵ੍ਯੋ ਯਥਾ ਦਿਵਿ ਵਿਮਾਨਵਰੈਰ੍ਨृਦੇਵ੍ਯਃ । ਤਾ ਮਾਤੁਲੇਯਸਖਿਭਿਃ ਪਰਿषਿਚ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸਵ੍ਰੀਡਹਾਸਵਿਕਸਦ੍ ਵਦਨਾ ਵਿਰੇਜੁਃ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਰਾਣੀਆਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਰਮਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਮਾਮਿਆਂ ਤੇ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਸ ਛਿੜਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ।
ਤਾ ਦੇਵਰਾਨੁਤ ਸਖੀਨ੍ ਸਿਨ੍ਸਿषਿਚੁਰ੍ਦृਤੀਭਿਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਮ੍ਬਰਾ ਵਿਵृਤਗਾਤ੍ਰਕੁਚੋਰੁਮਧ੍ਯਾਃ । ਔਤ੍ਸੁਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤ ਕਵਰਾ ਚ੍ਚ੍ਯਵਮਾਨਮਾਲ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਦਧੁਰ੍ਮਲਧਿਯਾਂ ਰੁਚਿਰੈਰ੍ਵਿਹਾਰੈਃ
ਉਹ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਸ ਛਿੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਭਿੱਜ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਭਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੇ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਸ ਸਮ੍ਰਾਡ੍ ਰਥਮਾਰੁਢਃ ਸਦਸ਼੍ਵਂ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਿਨਮ੍ । ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਸ੍ਵਪਤ੍ਨੀਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰਤੁਰਾਡਿਵ
ਸਮਰਾਟ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨੀਸਂਯਾਜਾਵਭृਥ੍ਯੈਃ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤਮृਤ੍ਵਿਜਃ । ਆਚਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਨਾਪਯਾਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਗਂਗਾਯਾਂ ਸਹ ਕृष੍ਣਯਾ
ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਤ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ।
ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਃ ਨਰਦੁਂਦੁਭਿਭਿਃ ਸਮਮ੍ । ਮੁਮੁਚੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਾਣਿ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਮਾਨਵਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਡੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਸ੍ਨੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਯੁਤਾ ਨਰਾਃ । ਮਹਾਪਾਤਕ੍ਯਪਿ ਯਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍
ਉਥੇ ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਰਾਜਾਹਤੇ ਕ੍ਸ਼ੌਮੇ ਪਰਿਧਾਯ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਃ । ऋਤ੍ਵਿਕ੍ ਸਦਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਆਨਰ੍ਚਾਭਰਣਾਮ੍ਬਰੈਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਯਜਮਾਨਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਹਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਬਨ੍ਧੂਞ੍ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ ਨृਪਾਨ੍ ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਹृਦੋऽਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਅਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਨਾਰਾਯਣਪਰੋ ਨृਪਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜੇ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਸਰ੍ਵੇ ਜਨਾਃ ਸੁਰਰੁਚੋ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਸ੍ਰਗ੍ ਉष੍ਣੀषਕਞ੍ਚੁਕ ਦੁਕੂਲਮਹਾਰ੍ਘ੍ਯਹਾਰਾਃ । ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੁਣ੍ਡਲਯੁਗਾਲਕਵृਨ੍ਦਜੁष੍ਟ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਃ ਕਨਕਮੇਖਲਯਾ ਵਿਰੇਜੁਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪੱਗ, ਜੈਕਟ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਜੋੜੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਚੂੜਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।