ਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ਜਨ੍ਮਮृਤੀ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਜਰਾਕृਤਮ੍ । ਪਾਰ੍ਥਮਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾਚਿਨ੍ਤਯਦ੍ਧਰਿਃ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਰਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰਿ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਰਿਵਧੋਪਾਯਂ ਭੀਮਸ੍ਯਾਮੋਘਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਿਟਪਂ ਪਾਟਯਨ੍ਨਿਵ ਸਂਜ੍ਞਯਾ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਦੇ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਇਕ ਡਾਲੀ ਫਾੜ ਕੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਣ ਲਈ।
ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਭੀਮਃ ਪ੍ਰਹਰਤਾਂ ਵਰਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਪਾਤਯਾਮਾਸ ਭੂਤਲੇ
ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਭੀਮ, ਜੋ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕਂ ਪਾਦਂ ਪਦਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਮਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸਃ । ਗੁਦਤਃ ਪਾਟਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਖਮਿਵ ਮਹਾਗਜਃ
ਇਕ ਪੈਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਭੀਮ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੰਞ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਡਾਲੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਪਾਦੋਰੁਵृषਣ ਕਟਿਪृष੍ਠਸ੍ਤਨਾਂਸਕੇ । ਏਕਬਾਹ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਭ੍ਰੂਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ਕਲੇ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ 'ਚ ਇਕ ਪੈਰ, ਰਾਨ, ਅੰਡਾ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢਾ ਸੀ; ਦੂਜੇ 'ਚ ਇਕ ਹੱਥ, ਅੱਖ, ਭੌ ਤੇ ਕੰਨ ਸੀ।
ਹਾਹਾਕਾਰੋ ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਨਿਹਤੇ ਮਗਧੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਪੂਜਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਭੀਮਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਜਯਾਚ੍ਯਤੌ
ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੋਲਾ ਪੈ ਗਿਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਟੱਲਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸਹਦੇਵਂ ਤਤ੍ਤਨਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਅਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਦਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਮਗਧਾਨਾਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਮੋਚਯਾਮਾਸ ਰਾਜਨ੍ਯਾਨ੍ ਸਂਰੁਦ੍ਧਾ ਮਾਗਧੇਨ ਯੇ
ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਵਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਜਰਾਸਨ੍ਧ ਵਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਜਰਾਸਨ੍ਧਰੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਕਾਰਾਗृਹਾਨ੍ ਮੋਚਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਯੁਤੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਤੇ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਗਿਰਿਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਮਲਿਨਾ ਮਲਵਾਸਸਃ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠ ਸੌ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਜਰਾਸੰਧ ਵਲੋਂ ਕੈਦ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਲੇ ਤੇ ਮੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਵਦਨਾਃ ਸਂਰੋਧਪਰਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਕੈਦ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਣੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਙ੍ਕਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭਾਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਚਾਰੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤਂ ਗਦਾਸ਼ਙ੍ਖ ਰਥਾਙ੍ਗੈਰੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਕਿਰੀਟਹਾਰਕਟਕ ਕਟਿਸੂਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਾਞ੍ਚਿਤਮ੍
ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਸੀ; ਉਹ ਮੋੜ, ਹਾਰ, ਕੜੇ, ਕਮਰਬੰਦ ਤੇ ਬਾਂਹਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭ੍ਰਾਜਦ੍ਵਰਮਣਿਗ੍ਰੀਵਂ ਨਿਵੀਤਂ ਵਨਮਾਲਯਾ । ਪਿਬਨ੍ਤ ਇਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹਨ੍ਤ ਇਵ ਜਿਹ੍ਵਯਾ
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਵਧੀਆ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਖ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਤ ਇਵ ਨਾਸਾਭ੍ਯਾਂ ਰਮ੍ਭਨ੍ਤ ਇਵ ਬਾਹੁਭਿਃ । ਪ੍ਰਣੇਮੁਰ੍ਹਤਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਮੂਰ੍ਧਭਿਃ ਪਾਦਯੋਰ੍ਹਰੇਃ
ਉਹ ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘਦੇ ਜਾਪਦੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ; ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਸਨ।
ਕृष੍ਣਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਹ੍ਲਾਦ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸਂਰੋਧਨਕ੍ਲਮਾਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਗੀਰ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਨृਪਾਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਕੈਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਰਾਜੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾਨ ਊਚੁਃ - ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿਹਰਾਵ੍ਯਯ । ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਪਾਹਿ ਨਃ ਕृष੍ਣ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾਨ੍ ਘੋਰਸਂਸृਤੇਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਚੱਕੀ ਤੋਂ ਬਚਾ।'
ਨੈਨਂ ਨਾਥਾਨੁਸੂਯਾਮੋ ਮਾਗਧਂ ਮਧੁਸੂਦਨ । ਅਨੁਗ੍ਰਹੋ ਯਦ੍ ਭਵਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜ੍ਯਚ੍ਯੁਤਿਰ੍ਵਿਭੋ
'ਮਧੁਸੂਦਨ, ਅਸੀਂ ਮਗਧ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।'
ਰਾਜ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦੋਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਨृਪਃ । ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤੋऽਨਿਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਪਦੋऽਚਲਾਃ
ਰਾਜ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੱਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਸਲ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਧਨ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਗਤृष੍ਣਾਂ ਯਥਾ ਬਾਲਾ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਉਦਕਾਸ਼ਯਮ੍ । ਏਵਂ ਵੈਕਾਰਿਕੀਂ ਮਾਯਾਂ ਅਯੁਕ੍ਤਾ ਵਸ੍ਤੁ ਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਸਤੂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਵਯਂ ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦਨष੍ਟਦृष੍ਟਯੋ ਜਿਗੀषਯਾਸ੍ਯਾ ਇਤਰੇਤਰਸ੍ਪृਧਃ । ਘ੍ਨਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਵਾ ਅਤਿਨਿਰ੍ਘृਣਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪੁਰਸ੍ਤ੍ਵਾਵਿਗਣਯ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਦਾਃ
ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੱਤ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਸੀ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦਰਦੀ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਵਿਚ ਰਹੇ।
ਤ ਏਵ ਕृष੍ਣਾਦ੍ਯ ਗਭੀਰਰਂਹਸਾ ਦੁਰਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯੇਣ ਵਿਚਾਲਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਕਾਲੇਨ ਤਨ੍ਵਾ ਭਵਤੋऽਨੁਕਮ੍ਪਯਾ ਵਿਨष੍ਟਦਰ੍ਪਾਸ਼੍ਚਰਣੌ ਸ੍ਮਰਾਮ ਤੇ
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਹੀ ਦੌਲਤ ਤੇਰੀ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਟ ਗਈ; ਤੇਰੇ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਡਾ ਮੱਤ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਥੋ ਨ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ਮृਗਤृष੍ਣਿਰੂਪਿਤਂ ਦੇਹੇਨ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਪਤਤਾ ਰੁਜਾਂ ਭੁਵਾ । ਉਪਾਸਿਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਪृਹਯਾਮਹੇ ਵਿਭੋ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਣਰੋਚਨਮ੍
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਿੱਗਦਾ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫਲ, ਇਥੇ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਂ ਨਃ ਸਮਾਦਿਸ਼ੋਪਾਯਂ ਯੇਨ ਤੇ ਚਰਣਾਬ੍ਜਯੋਃ । ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਯਥਾ ਨ ਵਿਰਮੇਦ੍ ਅਪਿ ਸਂਸਰਤਾਮਿਹ
ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਰਾਹ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੀਏ।
ਕृष੍ਣਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਹਰਯੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ । ਪ੍ਰਣਤਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਆਏਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਰਾਜਭਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨੈਃ । ਤਾਨਾਹ ਕਰੁਣਸ੍ਤਾਤ ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵੋ ਭੂਪਾ ਮਯ੍ਯਾਤ੍ਮਨ੍ਯਖਿਲੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਸੁਦृਢਾ ਜਾਯਤੇ ਭਕ੍ਤਿਃ ਬਾਢਮਾਸ਼ਂਸਿਤਂ ਤਥਾ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਰਵ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹੀ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਭੂਪਾ ਭਵਨ੍ਤ ऋਤਭਾषਿਣਃ । ਸ਼੍ਰੀਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦੋਨ੍ਨਾਹਂ ਪਸ਼੍ਯ ਉਨ੍ਮਾਦਕਂ ਨृਣਾਮ੍
ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲੇ; ਵੇਖੋ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਮੱਤ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੈਹਯੋ ਨਹੁषੋ ਵੇਨੋ ਰਾਵਣੋ ਨਰਕੋऽਪਰੇ । ਸ਼੍ਰੀਮਦਾਦ੍ ਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਨਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਹੈਹਯ, ਨਹੁਸ਼, ਵੇਨ, ਰਾਵਣ, ਨਰਕ ਤੇ ਹੋਰ — ਦੇਵ, ਦੈਤ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ — ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੱਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ।
ਭਵਨ੍ਤ ਏਤਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਦੇਹਾਦ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯਮਨ੍ਤਵਤ੍ । ਮਾਂ ਯਜਨ੍ਤੋऽਧ੍ਵਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਥ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
ਸਂਤਨ੍ਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਤਨ੍ਤੂਨ੍ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਭਵਾਭਵੌ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਚ ਸੇਵਨ੍ਤੋ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿष੍ਯਥ
ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਹਿ ਕੇ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰੋ।