ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਭਗਵਦ੍ਯਾਨਵਿਚਾਰੇ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ 'ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ' ਨਾਮਕ ਸਤਤਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਉਦ੍ਧਵਮਂਤ੍ਰਣਯਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਗਮਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਯੁਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਦੇਵऋषੇਰੁਦ੍ਧਵੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸਭ੍ਯਾਨਾਂ ਮਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮਤਿਃ

ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਧਵ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

ਸ਼੍ਰੀਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ - ਯਦੁਕ੍ਤਂ ऋषਿਣਾ ਦੇਵ ਸਾਚਿਵ੍ਯਂ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੈਤृष੍ਵਸੇਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਸ਼ਰਣੈषਿਣਾਮ੍

ਸ੍ਰੀ ਉਧਵ ਨੇ فرمایا: ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਯਜਨਾ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣੋ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।

ਯष੍ਟਵ੍ਯਮ੍ਰਾਜਸੂਯੇਨ ਦਿਕ੍ ਚਕ੍ਰਜਯਿਨਾ ਵਿਭੋ । ਅਤੋ ਜਰਾਸੁਤਜਯ ਉਭਯਾਰ੍ਥੋ ਮਤੋ ਮਮ

ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਚੌਂਕਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ।

ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਚ ਮਹਾਨਰ੍ਥੋ ਹ੍ਯੇਤੇਨੈਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਰਾਜ੍ਞੋ ਬਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਃ

ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੇਗੀ ਜਦ ਤੂੰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਏਂਗਾ।

ਸ ਵੈ ਦੁਰ੍ਵਿषਹੋ ਰਾਜਾ ਨਾਗਾਯੁਤਸਮੋ ਬਲੇ । ਬਲਿਨਾਮਪਿ ਚਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਭੀਮਂ ਸਮਬਲਂ ਵਿਨਾ

ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਦ੍‌ਵੈਰਥੇ ਸ ਤੁ ਜੇਤਵ੍ਯੋ ਮਾ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਯੁਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋऽਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਰਥਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੌ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਾਲਦਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇषਧਰੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੇਤ ਵृਕੋਦਰਃ । ਹਨਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਦ੍‌ਵੈਰਥੇ ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧੌ

ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗੇ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਥਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸਰ੍ਗਨਿਰੋਧਯੋਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਃ ਸ਼ਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸ੍ਯਾਰੂਪਿਣਸ੍ਤਵ

ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਤੇਰੇ ਅਸਲੀ, ਅਜੋਨੀ ਰੂਪ ਹਨ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਸ਼ਦਕਰ੍ਮ ਗृਹੇषੁ ਦੇਵ੍ਯੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਵਧਮਾਤ੍ਮਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ । ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੁਞ੍ਜਰਪਤੇਰ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਯਾਃ ਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਲਬ੍ਧਸ਼ਰਣਾ ਮੁਨਯੋ ਵਯਂ ਚ

ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਆਪਣਾ ਮੁਕਤੀ ਲੈਣਾ, ਗੋਪੀਆਂ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਨਕ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਜਰਾਸਨ੍ਧਵਧਃ ਕृष੍ਣ ਭੂਰ੍ਯਰ੍ਥਾਯੋਪਕਲ੍ਪਤੇ । ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਾਕਵਿਪਾਕੇਨ ਤਵ ਚਾਭਿਮਤਃ ਕ੍ਰਤੁਃ

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਵਧ ਕਈ ਲਾਭ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਯਜਨਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਇਤ੍ਯੁਦ੍ਧਵ ਵਚੋ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਯਦੁਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਨ੍

ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ فرمایا: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਧਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਚੁਤ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਥਾਦਿਸ਼ਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਣਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ । ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ ਦਾਰੁਕਜੈਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਅਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਗੁਰੂਨ੍ ਵਿਭੁਃ

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਵਾਨਗੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਦਾਰੂਕ, ਜੈਤਰ ਆਦਿ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।

ਨਿਰ੍ਗਮਯ੍ਯਾਵਰੋਧਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸਸੁਤਾਨ੍ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਾਨ੍ । ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਯਦੁਰਾਜਂ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਨ੍ । ਸੂਤੋਪਨੀਤਂ ਸ੍ਵਰਥਂ ਆਰੁਹਦ੍ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਥੀ ਨੇ ਲਿਆਇਆ ਗਰੁੜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਰਥ ਚੜ੍ਹਿਆ।

( ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ) ਤਤੋ ਰਥਦ੍‌ਵਿਪਭਟਸਾਦਿਨਾਯਕੈਃ ਕਰਾਲਯਾ ਪਰਿਵृਤ ਆਤ੍ਮਸੇਨਯਾ । ਮृਦਙ੍‌ਗ ਭੇਰ੍ਯਾਨਕ ਸ਼ਙ੍ਖਗੋਮੁਖੈਃ ਪ੍ਰਘੋषਘੋषਿਤਕਕੁਭੋ ਨਿਰਾਕ੍ਰਮਤ੍

ਫਿਰ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਭੇਰੀ, ਅਨਕ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

ਨृਵਾਜਿਕਾਞ੍ਚਨ ਸ਼ਿਬਿਕਾਭਿਰਚ੍ਯੁਤਂ ਸਹਾਤ੍ਮਜਾਃ ਪਤਿਮਨੁ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਯਯੁਃ । ਵਰਾਂਬਰਾਭਰਣਵਿਲੇਪਨਸ੍ਰਜਃ ਸੁਸਂਵृਤਾ ਨृਭਿਰਸਿਚਰ੍ਮਪਾਣਿਭਿਃ

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ, ਲੇਪ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪਲਕੀਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਅਚੁਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਢਾਲਾਂ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ।

ਨਰੋष੍ਟ੍ਰਗੋਮਹਿषਖਰਾਸ਼੍ਵਤਰ੍ਯਨਃ ਕਰੇਣੁਭਿਃ ਪਰਿਜਨਵਾਰਯੋषਿਤਃ । ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ ਕਟਕੁਟਿਕਮ੍ਬਲਾਮ੍ਬਰਾਦ੍ ਉਪਸ੍ਕਰਾ ਯਯੁਰਧਿਯੁਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ

ਮਰਦ, ਊਠ, ਗਾਂ, ਭੈਂਸ, ਗਧੇ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ — ਸਭ ਆਪਣੇ ਹਥਾਂ 'ਚ ਚੂੜੀਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਕੜੇ, ਕੰਬਲ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

ਬਲਂ ਬृਹਦ੍ਧ੍ਵਜਪਟਛਤ੍ਰਚਾਮਰੈਃ ਵਰਾਯੁਧਾਭਰਣਕਿਰੀਟਵਰ੍ਮਭਿਃ । ਦਿਵਾਂਸ਼ੁਭਿਸ੍ਤੁਮੁਲਰਵਂ ਬਭੌ ਰਵੇਃ ਯਥਾਰ੍ਣਵਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਤਿਮਿਙ੍‌ਗਿਲੋਰ੍ਮਿਭਿਃ

ਫੌਜ ਵੱਡੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਛਤਰਾਂ ਤੇ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਹਥਿਆਰ, ਗਹਿਣੇ, ਮੋਰ ਪੱਗ ਤੇ ਕਵਚ ਪਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਗੂੰਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮੱਛਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ।

ਅਥੋ ਮੁਨਿਰ੍ਯਦੁਪਤਿਨਾ ਸਭਾਜਿਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਹृਦਿ ਵਿਦਧਦ੍ ਵਿਹਾਯਸਾ । ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍‌ਵ੍ਯਵਸਿਤਮਾਹृਤਾਰ੍ਹਣੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਨਿਰ੍ਵृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ

ਫਿਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਨੀਅਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ, ਜਿਸਦੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਦਰਯੋਗ ਭੇਟ ਲੈ ਆਇਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਰਾਜਦੂਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ ਗਿਰਾ । ਮਾ ਭੈष੍ਟ ਦੂਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਘਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾਗਧਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਜ ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਦੂਤ, ਡਰ ਨਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਮਾਗਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।"

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦੂਤੋ ਯਥਾਵਦ੍ ਅਵਦਨ੍ ਨृਪਾਨ੍ । ਤੇऽਪਿ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ੌਰੇਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੈਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਯਨ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਤ ਚਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਹ ਵੀ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖੇ।

ਆਨਰ੍ਤਸੌਵੀਰਮਰੂਨ੍ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਸ਼ਨਂ ਹਰਿਃ । ਗਿਰੀਨ੍ ਨਦੀਰਤੀਯਾਯ ਪੁਰਗ੍ਰਾਮਵ੍ਰਜਾਕਰਾਨ੍

ਹਰੀ ਨੇ ਆਨਰਤ, ਸੌਵੀਰ, ਮਰੂ ਤੇ ਵਿਨਸ਼ਨ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਗੋ-ਚਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਦृषਦ੍‌ਵਤੀਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦੋऽਥ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍ । ਪਞ੍ਚਾਲਾਨਥ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਮਥਾਗਮਤ੍

ਫਿਰ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤੇ, ਪੰਚਾਲਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਫਿਰ ਮਤਸਿਆਂ 'ਤੇ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਆ ਗਿਆ।

ਤਮੁਪਾਗਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਨਿਰਗਾਤ੍ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਃ ਸੁਹृਦ੍‌ਵृਤਃ

ਉਸਦੀ ਆਮਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।

ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਘੋषੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੇਣ ਭੂਯਸਾ । ਅਭ੍ਯਯਾਤ੍ ਸ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਣਮਿਵਾਦृਤਃ

ਗੀਤਾਂ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਜੀਵਨ ਵਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਲਿਨ੍ਨਹृਦਯਃ ਕृष੍ਣਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਾਣ੍ਡਵਃ । ਚਿਰਾਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਸਸ੍ਵਜੇऽਥ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਰਮਾਮਲਾਲਯਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਗਾਤ੍ਰਂ ਨृਪਤਿਰ੍ਹਤਾਸ਼ੁਭਃ । ਲੇਭੇ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਸ਼੍ਰੁਲੋਚਨੋ ਹृष੍ਯਤ੍ਤਨੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮृਤ ਲੋਕਵਿਭ੍ਰਮਃ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।

ਤਂ ਮਾਤੁਲੇਯਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵृਤੋ ਭੀਮਃ ਸ੍ਮਯਨ੍ ਪ੍ਰੇਮਜਲਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਯਮੌ ਕਿਰੀਟੀ ਚ ਸੁਹृਤ੍ਤਮਂ ਮੁਦਾ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਬਾष੍ਪਾਃ ਪਰਿਰੇਭਿਰੇऽਚ੍ਯੁਤਮ੍

ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਇੰਦਰਿਆਂ 'ਚ ਪਿਆਰ ਦਾ ਜਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਉਠਿਆ। ਜੁੜਵੇਂ ਤੇ ਮੋਰ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਦਿਲ ਭਰ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਰ੍ਜੁਨੇਨ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋ ਯਮਾਭ੍ਯਾਮਭਿਵਾਦਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵृਦ੍ਧੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜੁੜਵੇਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।