ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕੋ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਂ ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਮਤ੍ । ਪੁष੍ਪਿਤੋਪਵਨਾਰਾਮ ਦ੍ਵਿਜਾਲਿਕੁਲਨਾਦਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵੇਖਣ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲੇਨ੍ਦੀਵਰਾਮ੍ਭੋਜ ਕਹ੍ਲਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲੈਃ । ਛੁਰਿਤੇषੁ ਸਰਃਸੂਚ੍ਚੈਃ ਕੂਜਿਤਾਂ ਹਂਸਸਾਰਸੈਃ
ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ, ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ, ਦਿਨ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਕੰਵਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਸਨ, ਉੱਚੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਵਭਿਃ ਜੁष੍ਟਾਂ ਸ੍ਫਾਟਿਕਰਾਜਤੈਃ । ਮਹਾਮਰਕਤਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਤ੍ਨਪਰਿਚ੍ਛਦੈਃ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌ ਲੱਖ ਮਹਲ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਵਿਭਕ੍ਤਰਥ੍ਯਾਪਥਚਤ੍ਵਰਾਪਣੈਃ ਸ਼ਾਲਾਸਭਾਭੀ ਰੁਚਿਰਾਂ ਸੁਰਾਲਯੈਃ । ਸਂਸਿਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗਾਙ੍ਗਨਵੀਥਿਦੇਹਲੀਂ ਪਤਤ੍ਪਤਾਕਾ ਧ੍ਵਜਵਾਰਿਤਾਤਪਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਗਲੀਆਂ, ਚੌਕ ਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਨ; ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ, ਸਭਾ-ਘਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੜਕਾਂ, ਅੰਗਣੇ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਥੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਝੰਡੇ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਸ੍ਯਾਮਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯਪੈਃ । ਹਰੇਃ ਸ੍ਵਕੌਸ਼ਲਂ ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਸਦ੍ਮ ਸਹਸ੍ਰੈਃ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍ । ਵਿਵੇਸ਼ੈਕਤਮਂ ਸ਼ੌਰੇਃ ਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਭਵਨਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸੀ।
ਵਿष੍ਟਬ੍ਧਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਸ੍ਤਂਭੈਃ ਵੈਦੂਰ੍ਯਫਲਕੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਮਯੈਃ ਕੁਡ੍ਯੈਃ ਜਗਤ੍ਯਾ ਚਾਹਤਤ੍ਵਿषਾ
ਉਹ ਮਹਲ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਸਤੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੀਲਮ ਪੱਥਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੰਧਾਂ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਅਦੁੱਤੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਤਾਨੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤੈਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਲਮ੍ਬਿਭਿਃ । ਦਾਨ੍ਤੈਰਾਸਨਪਰ੍ਯਙ੍ਕੈਃ ਮਣ੍ਯੁਤ੍ਤਮਪਰਿष੍ਕृਤੈਃ
ਉੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਮੰਜੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀਦੰਦ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦਾਸੀਭਿਰ੍ਨਿष੍ਕਕਣ੍ਠੀਭਿਃ ਸੁਵਾਸੋਭਿਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ । ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਸਕਞ੍ਚੁਕੋष੍ਣੀष ਸੁਵਸ੍ਤ੍ਰਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਗਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਮਰਦ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਮਰਬੰਦ, ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਰਤਨ ਜੜੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਦੀਪਨਿਕਰਦ੍ਯੁਤਿਭਿਰ੍ਨਿਰਸ੍ਤ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਲਭੀषੁ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨੋऽਙ੍ਗ । ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਹਿਤਾਗੁਰੁਧੂਪਮਕ੍ਸ਼ੈਃ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਘਨਬੁਦ੍ਧਯ ਉਨ੍ਨਦਨ੍ਤਃ
ਉੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਤੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਅਗਰਬੱਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਨਿਕਾਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਾਨਗੁਣਰੂਪਵਯਃਸੁਵੇष ਦਾਸੀਸਹਸ੍ਰਯੁਤਯਾਨੁਸਵਂ ਗृਹਿਣ੍ਯਾ । ਵਿਪ੍ਰੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚਮਰਵ੍ਯਜਨੇਨ ਰੁਕ੍ਮ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸਾਤ੍ਵਤਪਤਿਂ ਪਰਿਵੀਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ
ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਲੀ ਚਮਰੇ ਨਾਲ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਂ ਸਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਹਸੋਤ੍ਥਿਤਸ਼੍ਰੀ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਤਃ ਸਕਲਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ । ਆਨਮ੍ਯ ਪਾਦਯੁਗਲਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਕਿਰੀਟ ਜੁष੍ਟੇਨ ਸਾਞ੍ਜਲਿਰਵੀਵਿਸ਼ਦਾਸਨੇ ਸ੍ਵੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਮੋੜਾ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਜੋ ਮੋੜੇ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਵਨਿਜ੍ਯ ਚਰਣੌ ਤਦਪਃ ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਬਿਭ੍ਰਜ੍ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਤਮੋऽਪਿ ਸਤਾਂ ਪਤਿਰ੍ਹਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵ ਇਤਿ ਯਦ੍ਗੁਣਨਾਮ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਯਚ੍ਚਰਣਸ਼ੌਚਮਸ਼ੇषਤੀਰ੍ਥਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਣਯਦੇਵ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵऋषਿਵਰ੍ਯਮृषਿਃ ਪੁਰਾਣੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਰਸਖੋ ਵਿਧਿਨੋਦਿਤੇਨ । ਵਾਣ੍ਯਾਭਿਭਾष੍ਯ ਮਿਤਯਾਮृਤਮਿष੍ਟਯਾ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਭੋ ਭਗਵਤੇ ਕਰਵਾਮ ਹੇ ਕਿਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਨਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਥੋੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ?'
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਨੈਵਾਦ੍ਭੁਤਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਿਭੋऽਖਿਲਲੋਕਨਾਥੇ ਮੈਤ੍ਰੀ ਜਨੇषੁ ਸਕਲੇषੁ ਦਮਃ ਖਲਾਨਾਮ੍ । ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਾਯ ਹਿ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਰਕ੍ਸ਼ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੈਰਾਵਤਾਰ ਉਰੁਗਾਯ ਵਿਦਾਮ ਸੁष੍ਠੁ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਬਰ ਰੱਖਣਾ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਜਪਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦृष੍ਟਂ ਤਵਾਙ੍ਘ੍ਰਿਯੁਗਲਂ ਜਨਤਾਪਵਰ੍ਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਰ੍ਹृਦਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਗਾਧਬੋਧੈਃ । ਸਂਸਾਰਕੂਪਪਤਿਤੋਤ੍ਤਰਣਾਵਲਮ੍ਬਂ ਧ੍ਯਾਯਂਸ਼੍ਚਰਾਮ੍ਯਨੁਗृਹਾਣ ਯਥਾ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਤੇਰਾ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹੇ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਤੋऽਨ੍ਯਦਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਗੇਹਂ ਕृष੍ਣਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ ਸ ਨਾਰਦਃ । ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਙ੍ਗ ਯੋਗਮਾਯਾਵਿਵਿਤ੍ਸਯਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ।
ਦੀਵ੍ਯਨ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਚੋਦ੍ਧਵੇਨ ਚ । ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਸਨਾਦਿਭਿਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਉਦਧਵ ਨਾਲ ਗੁੱਟੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਠ ਕੇ, ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ।
ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਵਿਦੁषੇਵਾਸੌ ਕਦਾऽऽਯਾਤੋ ਭਵਾਨਿਤਿ । ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਿਂ ਨੁ ਪੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਅਪੂਰ੍ਣੈਰਸ੍ਮਦਾਦਿਭਿਃ
ਫਿਰ, ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਆਏ? ਅਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਅਧੂਰੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?'
ਅਥਾਪਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਜਨ੍ਮੈਤਚ੍ਛੋਭਨਂ ਕੁਰੁ । ਸ ਤੁ ਵਿਸ੍ਮਿਤ ਉਤ੍ਥਾਯ ਤੂष੍ਣੀਮਨ੍ਯਦਗਾਦ੍ ਗृਹਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਜਨਮ ਦੱਸੋ। ਪਰ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੋਰ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਚष੍ਟ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਲਾਲਯਨ੍ਤਂ ਸੁਤਾਨ੍ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨ੍ । ਤਤੋऽਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗृਹੇऽਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਮਜ੍ਜਨਾਯ ਕृਤੋਦ੍ਯਮਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਜੁਹ੍ਵਨ੍ਤਂ ਚ ਵਿਤਾਨਾਗ੍ਨੀਨ੍ ਯਜਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਮਖੈਃ । ਭੋਜਯਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਕ੍ਵਾਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਨਮਵਸ਼ੇषਿਤਮ੍
ਕਿਤੇ ਉਹ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੰਜ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕ੍ਵਾਪਿ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸੀਨਂ ਜਪਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਾਗ੍ਯਤਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਚਾਸਿਚਰ੍ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰਨ੍ਤਮਸਿਵਰ੍ਤ੍ਮਸੁ
ਕਿਤੇ ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਵੈਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੋਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਕੇ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵੈਰ੍ਗਜੈ ਰਥੈਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਂ ਗਦਾਗ੍ਰਜਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛਯਾਨਂ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਚ ਵਨ੍ਦਿਭਿਃ
ਕਿਤੇ ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਵੰਦਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਂਤ੍ਰਯਨ੍ਤਂ ਚ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚੋਦ੍ਧਵਾਦਿਭਿਃ । ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਰਤਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਵਾਰਮੁਖ੍ਯਾਬਲਾਵृਤਮ੍
ਕਿਤੇ ਉਹ ਉਦਧਵ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਦਦਤਂ ਗਾਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ
ਕਿਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈਆਂ ਗਾਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਸਨ੍ਤਂ ਹਾਸਕਥਯਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਗृਹੇ । ਕ੍ਵਾਪਿ ਧਰ੍ਮਂ ਸੇਵਮਾਨਂ ਅਰ੍ਥਕਾਮੌ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਹਾਸੇ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਮੇਕਮਾਸੀਨਂ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਨ੍ਤਂ ਗੁਰੂਨ੍ ਕ੍ਵਾਪਿ ਕਾਮੈਰ੍ਭੋਗੈਃ ਸਪਰ੍ਯਯਾ
ਕਿਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਧਿਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਂ ਸਤਾਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਕਿਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗਰਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਸੰਧਿ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ 'ਤੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਹਿਤॄਣਾਂ ਚ ਕਾਲੇ ਵਿਧ੍ਯੁਪਯਾਪਨਮ੍ । ਦਾਰੈਰ੍ਵਰੈਸ੍ਤਤ੍ਸਦृਸ਼ੈਃ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਂ ਵਿਭੂਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਵਾਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ।