ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਹੋ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਮਤ੍ਤਾਨਾਮਿਵ ਮਾਨਿਨਾਮ੍ । ਅਸਂਬਦ੍ਧਾ ਗਿਰੋ ਰੁਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕਃ ਸਹੇਤਾਨੁਸ਼ਾਸੀਤਾ

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਦ੍ਯ ਨਿष੍ਕੌਰਵਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੀਤ੍ਯਮਰ੍षਿਤਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹਲਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍

ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!' ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਲਾਙ੍ਗਲਾਗ੍ਰੇਣ ਨਗਰਂ ਉਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਗਜਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਚਕਰ੍ष ਸ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਪ੍ਰਹਰਿष੍ਯਨ੍ਨਮਰ੍षਿਤਃ

ਉਹ ਨੇ ਹਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ।

ਜਲਯਾਨਮਿਵਾਘੂਰ੍ਣਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਨਗਰਂ ਪਤਤ੍ । ਆਕृष੍ਯਮਾਣਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕੌਰਵਾਃ ਜਾਤਸਂਭ੍ਰਮਾਃ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਲ-ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।

ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਕੁਟੁਮ੍ਬਾ ਜਿਜੀਵਿषਵਃ । ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਾਮ੍ਬਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍

ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੌਰਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸਾਂਬਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮ ਰਾਮਾਖਿਲਾਧਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਨ ਵਿਦਾਮ ਤੇ । ਮੂਢਾਨਾਂ ਨਃ ਕੁਬੁਦ੍ਧੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਮ੍

ਹੇ ਰਾਮ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।

ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਪ੍ਯਯਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮੇਕੋ ਹੇਤੁਰ੍ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਲੋਕਾਨ੍ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨੀਸ਼ ਕ੍ਰੀਡਤਸ੍ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ

ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਖਿਲੌਨੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤ੍ਵਮੇਵ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੀਦਮਨਨ੍ਤ ਲੀਲਯਾ ਭੂਮਣ੍ਡਲਂ ਬਿਭਰ੍षਿ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਧਨ੍ । ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਯਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਰੁਦ੍ਧਵਿਸ਼੍ਵਃ ਸ਼ੇषੇऽਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰਿਸ਼ਿष੍ਯਮਾਣਃ

ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਥਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਕੋਪਸ੍ਤੇऽਖਿਲਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਨ ਦ੍ਵੇषਾਨ੍ਨ ਚ ਮਤ੍ਸਰਾਤ੍ । ਬਿਭ੍ਰਤੋ ਭਗਵਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਿਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਃ

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵੈਰ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ। ਤੂੰ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਸਦਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਧਰਾਵ੍ਯਯ । ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਨ੍ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਵਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ

ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰਚਨਹਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਏਵਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੈਃ ਸਂਵਿਗ੍ਨੈਃ ਵੇਪਮਾਨਾਯਨੈਰ੍ਬਲਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਃ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤ੍ਯਭਯਂ ਦਦੌ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਣ ਲਈ, ਡਰੇ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, 'ਡਰੋ ਨਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਪਾਰਿਬਰ੍ਹਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਨ੍ षष੍ਟਿਹਾਯਨਾਨ੍ । ਦਦੌ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ਼ਤਾਨਿ ਅਯੁਤਾਨਿ ਤੁਰਙ੍ਗਮਾਨ੍

ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਸਠ ਸਾਲ ਦੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ।

ਰਥਾਨਾਂ षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰੌਕ੍ਮਾਣਾਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਾਮ੍ । ਦਾਸੀਨਾਂ ਨਿष੍ਕਕਣ੍ਠੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦੁਹਿਤृਵਤ੍ਸਲਃ

ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਲ-ਪੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਾਸੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਤ੍ਵਤਰ੍षਭਃ । ਸਸੁਤਃ ਸਸ੍ਨੁषਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ ਸੁਹृਦ੍‌ਭਿਰਭਿਨਨ੍ਦਿਤਃ

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੂਤ ਦੀ ਨਾਲ, ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਹਲਾਯੁਧਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਬਨ੍ਧੂਨਨੁਰਕ੍ਤਚੇਤਸਃ । ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦੁਪੁਙ੍ਗਵਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਭਾਯਾਂ ਕੁਰੁषੁ ਸ੍ਵਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਚਿੱਤ ਨਾਲ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਰਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੱਸੇ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਚ ਪੁਰਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਸੂਚਯਦ੍ ਰਾਮਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸਮੁਨ੍ਨਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਅਨੁਦृਸ਼੍ਯਤੇ

ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਹਸ੍ਤਿਨਪੁਰਕਰ੍षਣਰੂਪਸਂਕਰ੍षਣਵਿਜਯੋ ਨਾਮ ਅष੍ਟषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ-ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿਚ, 'ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੱਤ' ਨਾਮਕ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਰ੍षਿਨਾਰਦਕਰ੍ਤृਕਂ ਭਗਵਤੋ ਗृਹਚਰ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਰਕਂ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥੋਦ੍ਵਾਹਂ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਕृष੍ਣੇਨੈਕੇਨ ਬਹ੍ਵੀਨਾਂ ਤਦ੍ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ੍ਮ ਨਾਰਦਃ

ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਘਰ-ਵਿਦੀ, ਜੋ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕੀਤੀ— ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੁਣੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

ਚਿਤ੍ਰਂ ਬਤੈਤਦੇਕੇਨ ਵਪੁषਾ ਯੁਗਪਤ੍ ਪृਥਕ੍ । ਗृਹੇषੁ ਦ੍ਵ੍ਯष੍ਟਸਾਹਸ੍ਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਏਕ ਉਦਾਵਹਤ੍

ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।

ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕੋ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਂ ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਮਤ੍ । ਪੁष੍ਪਿਤੋਪਵਨਾਰਾਮ ਦ੍ਵਿਜਾਲਿਕੁਲਨਾਦਿਤਾਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵੇਖਣ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲੇਨ੍ਦੀਵਰਾਮ੍ਭੋਜ ਕਹ੍ਲਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲੈਃ । ਛੁਰਿਤੇषੁ ਸਰਃਸੂਚ੍ਚੈਃ ਕੂਜਿਤਾਂ ਹਂਸਸਾਰਸੈਃ

ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ, ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ, ਦਿਨ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਕੰਵਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਸਨ, ਉੱਚੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰਾਸਾਦਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਵਭਿਃ ਜੁष੍ਟਾਂ ਸ੍ਫਾਟਿਕਰਾਜਤੈਃ । ਮਹਾਮਰਕਤਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਤ੍‍ਨਪਰਿਚ੍ਛਦੈਃ

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌ ਲੱਖ ਮਹਲ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਵਿਭਕ੍ਤਰਥ੍ਯਾਪਥਚਤ੍ਵਰਾਪਣੈਃ ਸ਼ਾਲਾਸਭਾਭੀ ਰੁਚਿਰਾਂ ਸੁਰਾਲਯੈਃ । ਸਂਸਿਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗਾਙ੍ਗਨਵੀਥਿਦੇਹਲੀਂ ਪਤਤ੍ਪਤਾਕਾ ਧ੍ਵਜਵਾਰਿਤਾਤਪਾਮ੍

ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਗਲੀਆਂ, ਚੌਕ ਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਨ; ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ, ਸਭਾ-ਘਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੜਕਾਂ, ਅੰਗਣੇ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਥੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਝੰਡੇ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਸ੍ਯਾਮਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯਪੈਃ । ਹਰੇਃ ਸ੍ਵਕੌਸ਼ਲਂ ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍

ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।

ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਸਦ੍ਮ ਸਹਸ੍ਰੈਃ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍ । ਵਿਵੇਸ਼ੈਕਤਮਂ ਸ਼ੌਰੇਃ ਪਤ੍‍ਨੀਨਾਂ ਭਵਨਂ ਮਹਤ੍

ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸੀ।

ਵਿष੍ਟਬ੍ਧਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਸ੍ਤਂਭੈਃ ਵੈਦੂਰ੍ਯਫਲਕੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਮਯੈਃ ਕੁਡ੍ਯੈਃ ਜਗਤ੍ਯਾ ਚਾਹਤਤ੍ਵਿषਾ

ਉਹ ਮਹਲ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਸਤੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੀਲਮ ਪੱਥਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੰਧਾਂ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਅਦੁੱਤੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।

ਵਿਤਾਨੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤੈਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਲਮ੍ਬਿਭਿਃ । ਦਾਨ੍ਤੈਰਾਸਨਪਰ੍ਯਙ੍ਕੈਃ ਮਣ੍ਯੁਤ੍ਤਮਪਰਿष੍ਕृਤੈਃ

ਉੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਮੰਜੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀਦੰਦ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

ਦਾਸੀਭਿਰ੍ਨਿष੍ਕਕਣ੍ਠੀਭਿਃ ਸੁਵਾਸੋਭਿਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ । ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਸਕਞ੍ਚੁਕੋष੍ਣੀष ਸੁਵਸ੍ਤ੍ਰਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੈਃ

ਉਹ ਥਾਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਗਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਮਰਦ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਮਰਬੰਦ, ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਰਤਨ ਜੜੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਰਤ੍‍ਨਪ੍ਰਦੀਪਨਿਕਰਦ੍ਯੁਤਿਭਿਰ੍ਨਿਰਸ੍ਤ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਲਭੀषੁ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨੋऽਙ੍ਗ । ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਹਿਤਾਗੁਰੁਧੂਪਮਕ੍ਸ਼ੈਃ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਘਨਬੁਦ੍ਧਯ ਉਨ੍ਨਦਨ੍ਤਃ

ਉੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਤੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਅਗਰਬੱਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਨਿਕਾਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।