ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਨਵਨੀਤਲਮ੍। ਸੋऽਯਧਾਵਦ੍ਵृਤੋ ਭੂਤੈਰ੍ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਦਿਸ਼ਃ

ਪੈਰ ਤਾਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਪਾਉਂਦਾ, ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਧਿਆ।

ਤਮਾਭਿਚਾਰਦਹਨਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਕੌਕਸਃ। ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਤਤ੍ਰਸੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨਦਾਹੇ ਮृਗਾ ਯਥਾ

ਉਹ ਅਭਿਚਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਆਉਂਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਡਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।

ਅਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਭਾਯਾਂ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭਯਾਤੁਰਾਃ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ ਵਹ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਦਹਤਃ ਪੁਰਮ੍

ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, 'ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਸ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੀ ਹੈ!'

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜਨਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਚ ਸਾਧ੍ਵਸਮ੍। ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਹ ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤ੍ਯਵਿਤਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ।'

ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਕृਤ੍ਯਾਂ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਵਿਭੁਃ। ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਦ੍ਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਚਕ੍ਰਮਾਦਿਸ਼ਤ੍

ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਭਿਚਾਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਖੜੇ ਚਕਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਪ੍ਰਤਿਮਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਂ ਪ੍ਰਲਯਾਨਲਪ੍ਰਭਮ੍। ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਖਂ ਕਕੁਭੋऽਥ ਰੋਦਸੀ ਚਕ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਅਥਾਗ੍ਨਿਮਾਰ੍ਦਯਤ੍

ਉਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ, ਜੋ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਬਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕृਤ੍ਯਾਨਲਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਸ ਰਥਾਨ੍ਗਪਾਣੇਰ੍। ਅਸ੍ਤ੍ਰੌਜਸਾ ਸ ਨृਪ ਭਗ੍ਨਮੁਖੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਃ। ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪਰਿਸਮੇਤ੍ਯ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਂ। ਸਰ੍ਤ੍ਵਿਗ੍ਜਨਂ ਸਮਦਹਤ੍ਸ੍ਵਕृਤੋऽਭਿਚਾਰਃ

ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਅਗਨੀ ਰੂਪ ਵਸਤੂ, ਜੋ ਰਥ-ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਥੱਕ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਹਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈ; ਫਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਦਕਸ਼ਿਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ—ਉਹੀ ਜਾਦੂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆ ਗਿਆ।

ਚਕ੍ਰਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਦਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਸਾਟ੍ਟਸਭਾਲਯਾਪਣਾਮ੍। ਸਗੋਪੁਰਾਟ੍ਟਾਲਕਕੋष੍ਠਸਙ੍ਕੁਲਾਂ ਸਕੋਸ਼ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਾਨ੍ਨਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍

ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚਕਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਲ, ਸਭਾ-ਘਰ ਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਸਨ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਮੀਣਾਰਾਂ ਤੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਖਜਾਨਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਭੂਯਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਪਾਤਿष੍ਠਤ੍ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਯ ਏਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯ ਉਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਵਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਸਮਾਹਿਤੋ ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ-ਸ਼ਲੋਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੈਵਤਕੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ੍ਵਧਃ - ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭੂਯੋऽਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਯਦਨ੍ਯਤ੍ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮੁੜ ਰਾਮ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਉਸ ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਨਰਕਸ੍ਯ ਸਖਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਵਿਦੋ ਨਾਮ ਵਾਨਰਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਃ ਸੋऽਥ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮੈਨ੍ਦਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍

ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਵਿਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੇ ਮੈੰਦ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ।

ਸਖ੍ਯੁਃ ਸੋऽਪਚਿਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਾਨਰੋ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿਪ੍ਲਵਮ੍ । ਪੁਰਗ੍ਰਾਮਾਕਰਾਨ੍ ਘੋषਾਨ੍ ਅਦਹਦ੍ ਵਹ੍ਨਿਮੁਤ੍ਸृਜਨ੍

ਉਹ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਲੈਣ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਜਾੜਨ ਲੱਗਾ—ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਬਸਤੀਆਂ ਤੇ ਗੋਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ ਸ਼ੈਲਾਨੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਤੈਰ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਸਮਚੂਰ੍ਣਯਤ੍ । ਆਨਰ੍ਤਾਨ੍ ਸੁਤਰਾਮੇਵ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਹਾ ਹਰਿਃ

ਕਦੇ ਕਦੇ, ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਸੀ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਨਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਹਤਿਆਰਾ, ਹਰੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਉਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਤਜ੍ਜਲਮ੍ । ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਨਾਗਾਯੁਤਪ੍ਰਾਣੋ ਵੇਲਾਕੂਲੇ ਨ੍ਯਮਜ੍ਜਯਤ੍

ਕਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਤਟ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।

ਆਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ऋषਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਗ੍ਨਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍ । ਅਦੂषਯਤ੍ ਸ਼ਕृਤ੍ ਮੂਤ੍ਰੈਃ ਅਗ੍ਨੀਨ੍ ਵੈਤਾਨਿਕਾਨ੍ ਖਲਃ

ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਮਾੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਖਾਣ ਤੇ ਮੂਤ ਨਾਲ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ।

ਪੁਰੁषਾਨ੍ ਯੋषਿਤੋ ਦृਪ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਭृਦ੍ਦ੍ਰੋਣੀਗੁਹਾਸੁ ਸਃ । ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਧਾਚ੍ਛੈਲੈਃ ਪੇਸ਼ਸ੍ਕ੍ਕਾਸ੍ਕਾਰੀਵ ਕੀਟਕਮ੍

ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦੂषਯਂਸ਼੍ਚ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਲਲਿਤਂ ਗੀਤਂ ਗਿਰਿਂ ਰੈਵਤਕਂ ਯਯੌ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਯਦੁਪਤਿਂ ਰਾਮਂ ਪੁष੍ਕਰਮਾਲਿਨਮ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਲਲਨਾਯੂਥਮਧ੍ਯਗਮ੍

ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਗਾਯਨ੍ਤਂ ਵਾਰੁਣੀਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਲੋਚਨਮ੍ । ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਵਪੁषਾ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਮਿਵ ਵਾਰਣਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਮਸਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮਾਨੋ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਦੁष੍ਟਃ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਃ ਸ਼ਾਖਾਂ ਆਰੂਢਃ ਕਂਪਯਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ । ਚਕ੍ਰੇ ਕਿਲਕਿਲਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍

ਉਹ ਮਾੜਾ ਵਾਨਰ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਡਾਲੀਆਂ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ।

ਤਸ੍ਯ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਕਪੇਰ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਰੁਣ੍ਯੋ ਜਾਤਿਚਾਪਲਾਃ । ਹਾਸ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਜਹਸੁਃ ਬਲਦੇਵਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ

ਉਸ ਵਾਨਰ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਲਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਹਾਸੇ-ਪਸੰਦ ਸਨ, ਹੱਸ ਪਈਆਂ।

ਤਾ ਹੇਲਯਾਮਾਸ ਕਪਿਃ ਭੂਕ੍ਸ਼ੇਪੈਃ ਸਂਮੁਖਾਦਿਭਿਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਸ੍ਵਗੁਦਂ ਤਾਸਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ

ਉਹ ਵਾਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮਜਾਕ ਕਰਦਾ, ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।

ਤਂ ਗ੍ਰਾਵ੍ਣਾ ਪ੍ਰਾਹਰਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬਲਃ ਪ੍ਰਹਰਤਾਂ ਵਰਃ । ਸ ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਵਾਣਂ ਮਦਿਰਾਕਲਸ਼ਂ ਕਪਿਃ

ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਘੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹੇਲਯਾਮਾਸ ਧੂਰ੍ਤਸ੍ਤਂ ਕੋਪਯਨ੍ ਹਸਨ੍ । ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਕਲਸ਼ਂ ਦੁष੍ਟੋ ਵਾਸਾਂਸ੍ਯਾਸ੍ਫਾਲਯਦ੍ ਬਲਮ੍

ਉਹ ਚਲਾਕ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਘੜਾ ਫੜ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੜ੍ਹਾਇਆ। ਫਿਰ ਮਕਾਰੀ ਨਾਲ ਘੜਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ।

ਕਦਰ੍ਥੀਕृਤ੍ਯ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਚਕ੍ਰੇ ਮਦੋਦ੍ਧਤਃ । ਤਂ ਤਸ੍ਯਾਵਿਨਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦੁਪਦ੍ਰੁਤਾਨ੍

ਮਦ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵੇਖ ਕੇ—

ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮੁਸਲਮਾਦਤ੍ਤ ਹਲਂ ਚਾਰਿਜਿਘਾਂਸਯਾ । ਦ੍ਵਿਵਿਦੋऽਪਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਸ਼ਾਲਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪਾਣਿਨਾ

ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਗੜਾ ਤੇ ਹਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਪਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਉਚੱਕ ਲਿਆ।

ਅਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਤੇਨ ਬਲਂ ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਤਾਡਯਤ੍ । ਤਂ ਤੁ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਤਨ੍ਤਮਚਲੋ ਯਥਾ

ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਉਪਰੋਂ ਵੱਜਣ ਤੇ ਵੀ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਬਲਵਾਨ੍ ਸੁਨਨ੍ਦੇਨਾਹਨਚ੍ਚ ਤਮ੍ । ਮੂषਲਾਹਤਮਸ੍ਤਿष੍ਕੋ ਵਿਰੇਜੇ ਰਕ੍ਤਧਾਰਯਾ

ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੜਾ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਲਹੂ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ।