ਤਤਸ੍ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਮੁਖੋ ਨਗ੍ਨਾਂ ਅਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਗਦਾਗ੍ਰਜਃ । ਬਾਣਸ਼੍ਚ ਤਾਵਦ੍ ਵਿਰਥਃ ਛਿਨ੍ਨਧਨ੍ਵਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਪੁਰਮ੍
ਫਿਰ ਗਦਾਗ੍ਰਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਨੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਬਾਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤੇ ਭੂਤਗਣੇ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰੀਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪਾਤ੍ । ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਂ ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਜਦ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਭੱਜ ਗਏ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਵਰਾ ਦਾਸਾਰਹ ਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਵੱਲ ਐਸਾ ਦੌੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਨਾਰਾਯਣਃ ਦੇਵਃ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਸृਜਜ੍ਜ੍ਵਰਮ੍ । ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵੈष੍ਣਵਸ਼੍ਚ ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਜ੍ਵਰਾਵੁਭੌ
ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਵਰਾ ਛੱਡਿਆ। ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਜ਼ਵਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ।
ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ ਵੈष੍ਣਵੇਨ ਬਲਾਰ੍ਦਿਤਃ । ਅਲਬ੍ਧ੍ਵਾਭਯਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭੀਤੋ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਜ੍ਵਰਃ । ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥੀ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਯਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਜ਼ਵਰਾ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਜ਼ਵਰੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖ ਪਿਆ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਜ੍ਵਰ ਉਵਾਚ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਨਮਾਮਿ ਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਸਂਰੋਧਹੇਤੁਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਿਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍
ਜ਼ਵਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਹੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਟਿਕਾਊ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ।
ਕਾਲੋ ਦੈਵਂ ਕਰ੍ਮ ਜੀਵਃ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣ ਆਤ੍ਮਾ ਵਿਕਾਰਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਘਾਤੋ ਬੀਜਰੋਹਪ੍ਰਵਾਹਃ ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯੈषਾ ਤਨ੍ਨਿषੇਧਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਕਾਲ, ਭਾਗ, ਕਰਮ, ਜੀਵ, ਸੁਭਾਵ, ਪਦਾਰਥ, ਖੇਤਰ, ਪ੍ਰਾਣ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਬਦਲਾਅ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੀਜ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਨਾਭਾਵੈਰ੍ਲੀਲਯੈਵੋਪਪਨ੍ਨੈਃ ਦੇਵਾਨ੍ ਸਾਧੂਨ੍ ਲੋਕਸੇਤੂਨ੍ਬਿਭਰ੍षਿ । ਹਂਸ੍ਯੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਹਿਂਸਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨ੍ ਜਨ੍ਮੈਤਤ੍ਤੇ ਭਾਰਹਾਰਾਯ ਭੂਮੇਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।
ਤਪ੍ਤੋऽਹਂ ਤੇ ਤੇਜਸਾ ਦੁਃਸਹੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋਗ੍ਰੇਣਾਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣੇਨ ਜ੍ਵਰੇਣ । ਤਾਵਤ੍ਤਾਪੋ ਦੇਹਿਨਾਂ ਤੇऽਙ੍ਘ੍ਰਿਮੂਲਂ ਨੋ ਸੇਵੇਰਨ੍ ਯਾਵਦਾਸ਼ਾਨੁਬਦ੍ਧਾਃ
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਵਰੇ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਆਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੂਜਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਵ੍ਯੇਤੁ ਤੇ ਮਜ੍ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਭਯਮ੍ । ਯੋ ਨੌ ਸ੍ਮਰਤਿ ਸਂਵਾਦਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਨ੍ਨ ਭਵੇਦ੍ਭਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਜ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਡਰ ਮੁਕ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੈਥੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਚ੍ਯੁਤਮਾਨਮ੍ਯ ਗਤੋ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਜ੍ਵਰਃ । ਬਾਣਸ੍ਤੁ ਰਥਮਾਰੂਢਃ ਪ੍ਰਾਗਾਦ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਯਞ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜ਼ਵਰਾ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਣਾ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਬਾਹੁਸਹਸ੍ਰੇਣ ਨਾਨਾਯੁਧਧਰੋऽਸੁਰਃ । ਮੁਮੋਚ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬਾਣਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਯੁਧੇ ਨृਪ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅਸੁਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਸਕृਤ੍ ਚਕ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੁਰਨੇਮਿਨਾ । ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਭਗਵਾਨ੍ਬਾਹੂਨ੍ ਸ਼ਾਖਾ ਇਵ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੁਰਾ-ਧਾਰ ਚਕਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹੁषੁ ਛਿਦ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਬਾਣਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਵਃ । ਭਕ੍ਤਾਨਕਮ੍ਪ੍ਯੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਚਕ੍ਰਾਯੁਧਮਭਾषਤ
ਜਦ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਭਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੀਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਗੂਢਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਵਾਙ੍ਮਯੇ । ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਮਲਾਤ੍ਮਾਨ ਆਕਾਸ਼ਮਿਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਨਾਭਿਰ੍ਨਭੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਮੁਖਮਮ੍ਬੁ ਰੇਤੋ ਦ੍ਯੌਃ ਸ਼ੀਰ੍षਮਾਸ਼ਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਙ੍ਘ੍ਰਿਰੁਰ੍ਵੀ । ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਦृਗਰ੍ਕ ਆਤ੍ਮਾ ਅਹਂ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਜਠਰਂ ਭੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਤੇਰਾ ਵੀਰਯ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇਰਾ ਮਨ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਹਾਂ, ਤੇ ਭੁਜੰਗ ਰਾਜ ਤੇਰਾ ਬਾਂਹ ਹੈ।
ਰੋਮਾਣਿ ਯਸ੍ਯੌषਧਯੋऽਮ੍ਬੁਵਾਹਾਃ ਕੇਸ਼ਾ ਵਿਰਿਞ੍ਚੋ ਧਿषਣਾ ਵਿਸਰ੍ਗਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਹृਦਯਂ ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਃ ਸ ਵੈ ਭਵਾਨ੍ ਪੁਰੁषੋ ਲੋਕਕਲ੍ਪਃ
ਤੇਰੇ ਰੋਮ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਤੇਰੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇਰੇ ਕੇਸ ਹਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੇਰੀ ਸਾਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
ਤਵਾਵਤਾਰੋऽਯਮਕੁਣ੍ਠਧਾਮਨ੍ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤ੍ਯੈ ਜਗਤੋ ਹਿਤਾਯ । ਵਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਤਾਨੁਭਾਵਿਤਾ ਵਿਭਾਵਯਾਮੋ ਭੁਵਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ
ਤੇਰਾ ਆਵਤਾਰ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਧਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ ਭੂਵਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਮੇਕ ਆਦ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੋऽਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਤੁਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਦृਗ੍ ਹੇਤੁਰਹੇਤੁਰੀਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਤੀਯਸੇऽਥਾਪਿ ਯਥਾਵਿਕਾਰਂ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ
ਤੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲਾ, ਅਦਵਿਤੀਯ, ਚੌਥਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਰਣ ਤੇ ਅਕਾਰਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਬਦਲੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
ਯਥੈਵ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਿਹਿਤਸ਼੍ਛਾਯਯਾ ਸ੍ਵਯਾ ਛਾਯਾਂ ਚ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਸਞ੍ਚਕਾਸ੍ਤਿ । ਏਵਂ ਗੁਣੇਨਾਪਿਹਿਤੋ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਦੀਪੋ ਗੁਣਿਨਸ਼੍ਚ ਭੂਮਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਧਿਯਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਗृਹਾਦਿषੁ । ਉਨ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਣਵੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਕੇ ਉਭਰਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਦਤ੍ਤਮਿਮਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨृਲੋਕਮਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਯੋ ਨਾਦ੍ਰਿਯੇਤ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੌ ਸ ਸ਼ੋਚ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਵਞ੍ਚਕਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਫ਼ਸੋਸ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸृਜਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਿਯਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਵਿषਮਤ੍ਤ੍ਯਮृਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍
ਜੋ ਮਰਤਿਆ ਤੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵਲ ਉਲਟ ਰੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਥ ਵਿਬੁਧਾ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚਾਮਲਾਸ਼ਯਾਃ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰੇष੍ਠਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਹਾਂ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਂ ਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਦਯਾਨ੍ਤਹੇਤੁਂ ਸਮਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸੁਹृਦਾਤ੍ਮਦੈਵਮ੍ । ਅਨਨ੍ਯਮੇਕਂ ਜਗਦਾਤ੍ਮਕੇਤਂ ਭਵਾਪਵਰ੍ਗਾਯ ਭਜਾਮ ਦੇਵਮ੍
ਤੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਬਣਨ, ਟਿਕਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਸਮ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮਿੱਤਰ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ। ਅਦਵਿਤੀਯ, ਇਕੋ, ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਭਜਦੇ ਹਾਂ।
ਅਯਂ ਮਮੇष੍ਟੋ ਦਯਿਤੋऽਨੁਵਰ੍ਤੀ ਮਯਾਭਯਂ ਦਤ੍ਤਮਮੁष੍ਯ ਦੇਵ । ਸਂਪਾਦ੍ਯਤਾਂ ਤਦ੍ਭਵਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਯਥਾ ਹਿ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਪਤੌ ਪ੍ਰਸਾਦਃ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਇਸ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਯਦਾਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ ਤ੍ਵਂ ਨਃ ਕਰਵਾਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਵ । ਭਵਤੋ ਯਦ੍ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਤਨ੍ਮੇ ਸਾਧ੍ਵਨੁਮੋਦਿਤਮ੍
ਸ੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਣੈ ਕਰੋ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਹੈ।
ਅਵਧ੍ਯੋऽਯਂ ਮਮਾਪ੍ਯੇष ਵੈਰੋਚਨਿਸੁਤੋऽਸੁਰਃ । ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਾਯ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋ ਨ ਵਧ੍ਯੋ ਮੇ ਤਵਾਨ੍ਵਯਃ
ਇਹ ਵੈਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੁਰ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਤੇ ਨਾ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।
ਦਰ੍ਪੋਪਸ਼ਮਨਾਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਕ੍ਣਾ ਬਾਹਵੋ ਮਯਾ । ਸੂਦਿਤਂ ਚ ਬਲਂ ਭੂਰਿ ਯਚ੍ਚ ਭਾਰਾਯਿਤਂ ਭੁਵਃ
ਇਸ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਸੀ, ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋऽਸ੍ਯ ਭੁਜਾਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਜਰਾਮਰਃ । ਪਾਰ੍षਦਮੁਖ੍ਯੋ ਭਵਤੋ ਨ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਯੋऽਸੁਰਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਬਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ, ਤੇਰੇ ਸੰਗੀਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੁਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਇਤਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਭਯਂ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾਸੁਰਃ । ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਂ ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਵਧ੍ਵਾ ਸਮੁਪਾਨਯਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਡਰਤਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਿਰ ਨਮਾਇਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਇਆ।