ਤਮਹਂ ਮृਗਯੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾਧਰਂ ਮਧੁ । ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਃ ਸ੍ਪृਹਯਤੀਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਣਵੇ
'ਮੈਂ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚਖਾਈ, ਪਰ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ।'
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖੋਵਾਚ - ਵ੍ਯਸਨਂ ਤੇऽਪਕਰ੍षਾਮਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਯਦਿ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਆਨੇष੍ਯੇ ਵਰਂ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨੋਹਰ੍ਤਾ ਤਮਾਦਿਸ਼
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਲਿਖੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਦੱਸ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ । ਦੈਤ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਨ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮਨੁਜਾਂਸ਼੍ਚ ਯਥਾਲਿਖਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਸੱਪ, ਦੈਤ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਦੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਮਨੁਜੇषੁ ਚ ਸਾ ਵृष੍ਨੀਨ੍ ਸ਼ੂਰਂ ਆਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭਿਮ੍ । ਵ੍ਯਲਿਖਦ੍ ਰਾਮਕृष੍ਣੌ ਚ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਜ੍ਜਿਤਾ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ, ਸ਼ੂਰ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਲਜਾ ਗਈ।
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਲਿਖਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋषਾਵਾਙ੍ਮੁਖੀ ਹ੍ਰਿਯਾ । ਸੋऽਸਾਵਸਾਵਿਤਿ ਪ੍ਰਾਹ ਸ੍ਮਯਮਾਨਾ ਮਹੀਪਤੇ
ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਲਜਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰ ਗਈ। ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਇਹ, ਇਹੀ ਹੈ।'
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਪੌਤ੍ਰਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨੀ । ਯਯੌ ਵਿਹਾਯਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਕृष੍ਣਪਾਲਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਤੇ ਜੋਗਣੀ ਸੀ, ਰਾਜਨ! ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸੁਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਂ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਾ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰਂ ਸਖ੍ਯੈ ਪ੍ਰਿਯਮਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਥੇ, ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਖਟ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਲੈ ਆਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਸਕੇ।
ਸਾ ਚ ਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰਵਰਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾਨਨਾ । ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਪੁਮ੍ਭੀ ਰੇਮੇ ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਨਾ ਸਮਮ੍
ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ—which ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਸੀ—ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹੀ।
ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯਵਾਸਃਸ੍ਰਗ੍ਗਨ੍ਧ ਧੂਪਦੀਪਾਸਨਾਦਿਭਿਃ । ਪਾਨਭੋਜਨ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਰ੍ਚਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਆਸਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਗੂਢਃ ਕਨ੍ਯਾਪੁਰੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਸ੍ਨੇਹਯਾ ਤਯਾ । ਨਾਹਰ੍ਗਣਾਨ੍ ਸ ਬੁਬੁਧੇ ਊषਯਾਪਹृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ, ਅਨਿਰੁੱਧ—ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਮੋਹ ਲਏ ਸਨ—ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਾਂ ਤਥਾ ਯਦੁਵੀਰੇਣ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਾਂ ਹਤਵ੍ਰਤਾਮ੍ । ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਆਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੁਰਵਚ੍ਛਦੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਯਾਦਵ ਵੀਰ ਨਾਲ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹੀ, ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਤੋੜ ਬੈਠੀ, ਤਾਂ ਰਾਖੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸੁਖਮ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਲਈ।
ਭਟਾ ਆਵੇਦਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰੂ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕੁਲਦੂषਣਮ੍
ਰਾਖੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: 'ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।'
ਅਨਪਾਯਿਭਿਰਸ੍ਮਾਭਿਃ ਗੁਪ੍ਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਗृਹੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਨ੍ਯਾਯਾ ਦੂषਣਂ ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਮਹੇ
'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਈ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤੋ ਬਾਣੋ ਦੁਹਿਤੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤਦੂषਣਃ । ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਕਨ੍ਯਕਾਗਾਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ ਯਦੂਦ੍ਵਹਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਘਬਰਾਇਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਕਾਮਾਤ੍ਮਜਂ ਤਂ ਭੁਵਨੈਕਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਾਮ੍ਬਰਮਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਬृਹਦ੍ਭੁਜਂ ਕੁਣ੍ਡਲਕੁਨ੍ਤਲਤ੍ਵਿषਾ ਸ੍ਮਿਤਾਵਲੋਕੇਨ ਚ ਮਣ੍ਡਿਤਾਨਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ।
ਦੀਵ੍ਯਨ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾਭਿਨृਮ੍ਣਯਾ ਤਦਙ੍ਗਸਙ੍ਗਸ੍ਤਨਕੁਙ੍ਕੁਮਸ੍ਰਜਮ੍ । ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਦਧਾਨਂ ਮਧੁਮਲ੍ਲਿਕਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰ ਆਸੀਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਪਾਸੇ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਦੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮਲਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਣਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਵृਤਮਾਤਤਾਯਿਭਿਃ ਭਟੈਰਨੀਕੈਰਵਲੋਕ੍ਯ ਮਾਧਵਃ । ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਮੌਰ੍ਵਂ ਪਰਿਘਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੋ ਯਥਾਨ੍ਤਕੋ ਦਣ੍ਡਧਰੋ ਜਿਘਾਂਸਯਾ
ਜਦ ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਰਵ ਦੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਦੰਡ ਫੜ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤਾਨ੍ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਃ ਸ਼ੁਨੋ ਯਥਾ ਸ਼ੂਕਰਯੂਥਪੋऽਹਨਤ੍ । ਤੇ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾ ਭਵਨਾਦ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧੋਰੁਭੁਜਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵਧੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਇਉਂ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ, رانਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ।
ਤਂ ਨਾਗਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਲਿਨਨ੍ਦਨੋ ਬਲੀ ਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਂ ਕੁਪਿਤੋ ਬਬਨ੍ਧ ਹ । ਊषਾ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਵਿषਾਦਵਿਹ੍ਵਲਾ ਬਦ੍ਧਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਰੌਦਿषੀਤ੍
ਫਿਰ ਬਾਣਾ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਊਸ਼ਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਜੂ ਵਗਾਉਂਦੀ ਰੋ ਪਈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਬਾਣਾਸੁਰਸਂਗ੍ਰਾਮਃ; ਤਤ੍ਰ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਜ੍ਵਰੇਣ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ ਕृਤਾ ਭਗਵਤ੍ ਸ੍ਤੁਤਿਃ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਚਾਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਦ੍ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਚ ਭਾਰਤ । ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਾਰ੍षਿਕਾ ਮਾਸਾ ਵ੍ਯਤੀਯੁਰਨੁਸ਼ੋਚਤਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਣਮਿਲੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ।
ਨਾਰਦਾਤ੍ ਤਦੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਚ । ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰਂ ਵृष੍ਣਯਃ ਕृष੍ਣਦੈਵਤਾਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਕੈਦ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਯੁਯੁਧਾਨਸ਼੍ਚ ਗਦਃ ਸਾਮ੍ਬੋऽਥ ਸਾਰਣਃ । ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਭਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਰਾਮਕृष੍ਣਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਯੁਯੁਧਾਨ, ਗਦ, ਸਾਂਬ, ਸਾਰਣ, ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ, ਭਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਚਲ ਪਏ।
ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਸਮੇਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਰੁਰੁਧੁਰ੍ਬਾਣਨਗਰਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਸਾਤ੍ਵਤਰ੍षਭਾਃ
ਬਾਰਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਭਜ੍ਯਮਾਨਪੁਰੋਦ੍ਯਾਨ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਟ੍ਟਾਲਗੋਪੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਰੁषਾਵਿष੍ਟਃ ਤੁਲ੍ਯਸੈਨ੍ਯੋऽਭਿਨਿਰ੍ਯਯੌ
ਜਦ ਬਾਣਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬਾਗ, ਕਿਲ੍ਹੇ, ਮਹਿਲ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਬਾਣਾਰ੍ਥੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਸੁਤਃ ਪ੍ਰਮਥੈਰ੍ਵृਤਃ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਵृषਭਂ ਯੁਯੁਧੇ ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਃ
ਬਾਣਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਆਏ।
ਆਸੀਤ੍ ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ । ਕृष੍ਣਸ਼ਙ੍ਕਰਯੋ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਗੁਹਯੋਰਪਿ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚ, ਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੇ ਗੁਹਾ ਵਿਚ ਵੀ, ਬੜਾ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਅਚੰਭੇ ਭਰਿਆ ਤੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ।
ਕੁਮ੍ਭਾਣ੍ਡਕੂਪਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲੇਨ ਸਹ ਸਂਯੁਗਃ । ਸਾਮ੍ਬਸ੍ਯ ਬਾਣਪੁਤ੍ਰੇਣ ਬਾਣੇਨ ਸਹ ਸਾਤ੍ਯਕੇਃ
ਕੁੰਭਾਂਡ ਤੇ ਕੂਪਕਰਨ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ, ਸਾਂਬ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਃ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਾ ਮੁਨਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਾਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਵਿਮਾਨੈਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਮਨ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਯਕਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਇਹ ਜੰਗ ਵੇਖਣ ਆ ਗਏ।
ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਨੁਚਰਾਨ੍ ਸ਼ੌਰਿਃ ਭੂਤਪ੍ਰਮਥਗੁਹ੍ਯਕਾਨ੍ । ਡਾਕਿਨੀਰ੍ਯਾਤੁਧਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਤਾਲਾਨ੍ ਸਵਿਨਾਯਕਾਨ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ — ਭੂਤ, ਪ੍ਰਮਥ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਡਾਕਣੀਆਂ, ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਵਿਨਾਇਕ — ਸਾਰੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤੇ।