ਨਮਸ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਲੋਕਾਨਾਂ ਗੁਰੁਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਅਪੂਰ੍ਣਕਾਮਾਨਾਂ ਕਾਮਪੂਰਾਮਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਸ਼ਾਵਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੋਃਸਹਸ੍ਰਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਪਰਂ ਭਾਰਾਯ ਮੇऽਭਵਤ੍ । ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧਾਰਂ ਨ ਲਭੇ ਤ੍ਵਦृਤੇ ਸਮਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਣ੍ਡੂਤ੍ਯਾ ਨਿਭृਤੈਰ੍ਦੋਰ੍ਭਿਃ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਰ੍ਦਿਗ੍ਗਜਾਨਹਮ੍ । ਆਦ੍ਯਾਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਯਨ੍ਨਦ੍ਰੀਨ੍ ਭੀਤਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੁਜਲੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੇਤੁਸ੍ਤੇ ਭਜ੍ਯਤੇ ਯਦਾ । ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਪਘ੍ਨਂ ਭਵੇਨ੍ਮੂਢ ਸਂਯੁਗਂ ਮਤ੍ਸਮੇਨ ਤੇ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਝੰਡਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਕਰੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਕੁਮਤਿਰ੍ਹृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ਨृਪ । ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਗਿਰਿਸ਼ਾਦੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਨਸ਼ਨਂ ਕੁਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ।
ਤਸ੍ਯੋषਾ ਨਾਮ ਦੁਹਿਤਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਨਾ ਰਤਿਮ੍ । ਕਨ੍ਯਾਲਭਤ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਅਦृष੍ਟਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਸਾ
ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਊਸ਼ਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਤਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਕ੍ਵਾਸਿ ਕਾਨ੍ਤੇਤਿ ਵਾਦਿਨੀ । ਸਖੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯ ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਹ੍ਵਲਾ ਵ੍ਰੀਡਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਓਥੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਈ ਤੇ ਸ਼ਰਮਾਈ ਹੋਈ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ?'
ਬਾਣਸ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰੀ ਕੁਮ੍ਭਾਣ੍ਡਃ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਚ ਤਤ੍ਸੁਤਾ । ਸਖ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ੍ ਸਖੀਂ ਊषਾਂ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਬਾਣ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ, ਜੋ ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਸਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਸਖੀਆਂ ਵਿਚ ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।
ਕਂ ਤ੍ਵਂ ਮृਗਯਸੇ ਸੁਭ੍ਰੁ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤੇ ਮਨੋਰਥਃ । ਹਸ੍ਤਗ੍ਰਾਹਂ ਨ ਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ
'ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ? ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ? ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।'
ਦृष੍ਟਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਰਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ । ਪੀਤਵਾਸਾ ਬृਹਦ੍ ਬਾਹੁਃ ਯੋषਿਤਾਂ ਹृਦਯਂਗਮਃ
'ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵੇਖਿਆ—ਸਾਵਲਾ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'
ਤਮਹਂ ਮृਗਯੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾਧਰਂ ਮਧੁ । ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਃ ਸ੍ਪृਹਯਤੀਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਣਵੇ
'ਮੈਂ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚਖਾਈ, ਪਰ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ।'
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖੋਵਾਚ - ਵ੍ਯਸਨਂ ਤੇऽਪਕਰ੍षਾਮਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਯਦਿ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਆਨੇष੍ਯੇ ਵਰਂ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨੋਹਰ੍ਤਾ ਤਮਾਦਿਸ਼
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਲਿਖੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਦੱਸ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ । ਦੈਤ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਨ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮਨੁਜਾਂਸ਼੍ਚ ਯਥਾਲਿਖਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਸੱਪ, ਦੈਤ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਦੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਮਨੁਜੇषੁ ਚ ਸਾ ਵृष੍ਨੀਨ੍ ਸ਼ੂਰਂ ਆਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭਿਮ੍ । ਵ੍ਯਲਿਖਦ੍ ਰਾਮਕृष੍ਣੌ ਚ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਜ੍ਜਿਤਾ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ, ਸ਼ੂਰ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਲਜਾ ਗਈ।
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਲਿਖਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋषਾਵਾਙ੍ਮੁਖੀ ਹ੍ਰਿਯਾ । ਸੋऽਸਾਵਸਾਵਿਤਿ ਪ੍ਰਾਹ ਸ੍ਮਯਮਾਨਾ ਮਹੀਪਤੇ
ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਲਜਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰ ਗਈ। ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਇਹ, ਇਹੀ ਹੈ।'
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਪੌਤ੍ਰਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨੀ । ਯਯੌ ਵਿਹਾਯਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਕृष੍ਣਪਾਲਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਤੇ ਜੋਗਣੀ ਸੀ, ਰਾਜਨ! ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸੁਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਂ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਾ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰਂ ਸਖ੍ਯੈ ਪ੍ਰਿਯਮਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਥੇ, ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਖਟ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਲੈ ਆਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਸਕੇ।
ਸਾ ਚ ਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰਵਰਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾਨਨਾ । ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਪੁਮ੍ਭੀ ਰੇਮੇ ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਨਾ ਸਮਮ੍
ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ—which ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਸੀ—ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹੀ।
ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯਵਾਸਃਸ੍ਰਗ੍ਗਨ੍ਧ ਧੂਪਦੀਪਾਸਨਾਦਿਭਿਃ । ਪਾਨਭੋਜਨ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਰ੍ਚਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਆਸਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਗੂਢਃ ਕਨ੍ਯਾਪੁਰੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਸ੍ਨੇਹਯਾ ਤਯਾ । ਨਾਹਰ੍ਗਣਾਨ੍ ਸ ਬੁਬੁਧੇ ਊषਯਾਪਹृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ, ਅਨਿਰੁੱਧ—ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਮੋਹ ਲਏ ਸਨ—ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਾਂ ਤਥਾ ਯਦੁਵੀਰੇਣ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਾਂ ਹਤਵ੍ਰਤਾਮ੍ । ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਆਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੁਰਵਚ੍ਛਦੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਯਾਦਵ ਵੀਰ ਨਾਲ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹੀ, ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਤੋੜ ਬੈਠੀ, ਤਾਂ ਰਾਖੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸੁਖਮ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਲਈ।
ਭਟਾ ਆਵੇਦਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰੂ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕੁਲਦੂषਣਮ੍
ਰਾਖੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: 'ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।'
ਅਨਪਾਯਿਭਿਰਸ੍ਮਾਭਿਃ ਗੁਪ੍ਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਗृਹੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਨ੍ਯਾਯਾ ਦੂषਣਂ ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਮਹੇ
'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਈ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤੋ ਬਾਣੋ ਦੁਹਿਤੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤਦੂषਣਃ । ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਕਨ੍ਯਕਾਗਾਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ ਯਦੂਦ੍ਵਹਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਘਬਰਾਇਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਕਾਮਾਤ੍ਮਜਂ ਤਂ ਭੁਵਨੈਕਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਾਮ੍ਬਰਮਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਬृਹਦ੍ਭੁਜਂ ਕੁਣ੍ਡਲਕੁਨ੍ਤਲਤ੍ਵਿषਾ ਸ੍ਮਿਤਾਵਲੋਕੇਨ ਚ ਮਣ੍ਡਿਤਾਨਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ।
ਦੀਵ੍ਯਨ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾਭਿਨृਮ੍ਣਯਾ ਤਦਙ੍ਗਸਙ੍ਗਸ੍ਤਨਕੁਙ੍ਕੁਮਸ੍ਰਜਮ੍ । ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਦਧਾਨਂ ਮਧੁਮਲ੍ਲਿਕਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰ ਆਸੀਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਪਾਸੇ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਦੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮਲਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਣਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਵृਤਮਾਤਤਾਯਿਭਿਃ ਭਟੈਰਨੀਕੈਰਵਲੋਕ੍ਯ ਮਾਧਵਃ । ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਮੌਰ੍ਵਂ ਪਰਿਘਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੋ ਯਥਾਨ੍ਤਕੋ ਦਣ੍ਡਧਰੋ ਜਿਘਾਂਸਯਾ
ਜਦ ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਰਵ ਦੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਦੰਡ ਫੜ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤਾਨ੍ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਃ ਸ਼ੁਨੋ ਯਥਾ ਸ਼ੂਕਰਯੂਥਪੋऽਹਨਤ੍ । ਤੇ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾ ਭਵਨਾਦ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧੋਰੁਭੁਜਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵਧੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਇਉਂ ਮਾਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ, رانਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ।
ਤਂ ਨਾਗਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਲਿਨਨ੍ਦਨੋ ਬਲੀ ਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਂ ਕੁਪਿਤੋ ਬਬਨ੍ਧ ਹ । ਊषਾ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਵਿषਾਦਵਿਹ੍ਵਲਾ ਬਦ੍ਧਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਰੌਦਿषੀਤ੍
ਫਿਰ ਬਾਣਾ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਊਸ਼ਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਜੂ ਵਗਾਉਂਦੀ ਰੋ ਪਈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।