ਤਂ ਤ੍ਵਾਨੁਰੂਪਮਭਜਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ਮ੍। ਆਤ੍ਮਾਨਮਤ੍ਰ ਚ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਕਾਮਪੂਰਮ੍। ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਤਵਾਙ੍ਘ੍ਰਿਰਰਣਂ ਸृਤਿਭਿਰ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਾ। ਯੋ ਵੈ ਭਜਨ੍ਤਮੁਪਯਾਤ੍ਯਨृਤਾਪਵਰ੍ਗਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਢੁਕਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰਚ੍ਯੁਤ ਨृਪਾ ਭਵਤੋਪਦਿष੍ਟਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗृਹੇषੁ ਖਰਗੋਸ਼੍ਵਵਿਡਾਲਭृਤ੍ਯਾਃ। ਯਤ੍ਕਰ੍ਣਮੂਲਮਰਿਕਰ੍षਣ ਨੋਪਯਾਯਾਦ੍। ਯੁष੍ਮਤ੍ਕਥਾ ਮृਡਵਿਰਿਞ੍ਚਸਭਾਸੁ ਗੀਤਾ
ਅਚੁਤ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਏ ਹੋਏ ਪੁਰਖ, ਖੋਤੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜੇ ਤੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਰੋਮਨਖਕੇਸ਼ਪਿਨਦ੍ਧਮਨ੍ਤਰ੍। ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਰਕ੍ਤਕृਮਿਵਿਟ੍ਕਫਪਿਤ੍ਤਵਾਤਮ੍। ਜੀਵਚ੍ਛਵਂ ਭਜਤਿ ਕਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ਵਿਮੂਢਾ। ਯਾ ਤੇ ਪਦਾਬ੍ਜਮਕਰਨ੍ਦਮਜਿਘ੍ਰਤੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ
ਜੋ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ—ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ, ਕੀੜੇ, ਗੰਦ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਇੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼, ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ ਮਮ ਤੇ ਚਰਣਾਨੁਰਾਗ। ਆਤ੍ਮਨ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਯਿ ਚਾਨਤਿਰਿਕ੍ਤਦृष੍ਟੇਃ। ਯਰ੍ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਯ ਉਪਾਤ੍ਤਰਜੋऽਤਿਮਾਤ੍ਰੋ। ਮਾਮੀਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤਦੁ ਹ ਨਃ ਪਰਮਾਨੁਕਮ੍ਪਾ
ਹੇ ਕੰਵਾਂ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਹੈ।
ਨੈਵਾਲੀਕਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਵਚਸ੍ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਅਮ੍ਬਾਯਾ ਏਵ ਹਿ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਤਿਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਮਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ।
ਵ੍ਯੂਢਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲ੍ਯਾ ਮਨੋऽਭ੍ਯੇਤਿ ਨਵਂ ਨਵਮ੍। ਬੁਧੋऽਸਤੀਂ ਨ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਤਾਂ ਬਿਭ੍ਰਦੁਭਯਚ੍ਯੁਤਃ
ਜੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਪਰ ਚਲਤ-ਚਲਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਸਾਧ੍ਵ੍ਯੇਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਕਾਮੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਲਮ੍ਭਿਤਾ। ਮਯੋਦਿਤਂ ਯਦਨ੍ਵਾਤ੍ਥ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਣ ਲਈ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਜੇਹਾ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਯਾਨ੍ਯਾਨ੍ਕਾਮਯਸੇ ਕਾਮਾਨ੍ਮਯ੍ਯਕਾਮਾਯ ਭਾਮਿਨਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਭਕ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਦ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਆਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਲਬ੍ਧਂ ਪਤਿਪ੍ਰੇਮ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਂ ਚ ਤੇऽਨਘੇ। ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਲ੍ਯਮਾਨਾਯਾ ਨ ਧੀਰ੍ਮਯ੍ਯਪਕਰ੍षਿਤਾ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇਰੀ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਢੋਲ ਗਈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹਟਿਆ ਨਹੀਂ।
ਯੇ ਮਾਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਦਾਮ੍ਪਤ੍ਯੇ ਤਪਸਾ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਯਾ। ਕਾਮਾਤ੍ਮਾਨੋऽਪਵਰ੍ਗੇਸ਼ਂ ਮੋਹਿਤਾ ਮਮ ਮਾਯਯਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਆਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਤਪ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨਿਨ੍ਯਪਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪਦਂ। ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸਮ੍ਪਦ ਏਵ ਤਤ੍ਪਤਿਮ੍। ਤੇ ਮਨ੍ਦਭਾਗਾ ਨਿਰਯੇऽਪਿ ਯੇ ਨृਣਾਂ। ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ਨਿਰਯਃ ਸੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਜੋ ਮਾਣੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਅਭਾਗੇ ਹਨ। ਐਸਿਆਂ ਲਈ, ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਕृਨ੍ਮਯਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਮੋਚਨੀ ਖਲੈਃ। ਸੁਦੁष੍ਕਰਾਸੌ ਸੁਤਰਾਂ ਦੁਰਾਸ਼ਿषੋ ਹ੍ਯਸੁਂਭਰਾਯਾ ਨਿਕृਤਿਂ ਜੁषਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ
ਹੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚੱਲੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀਮ੍ਪ੍ਰਣਯਿਨੀਂ ਗृਹਿਣੀਂ ਗृਹੇषੁ। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਨਿਨਿ ਯਯਾ ਸ੍ਵਵਿਵਾਹਕਾਲੇ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਨृਪਾਨ੍ਨ ਵਿਗਣਯ੍ਯ ਰਹੋਹਰੋ ਮੇ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜ ਉਪਸ਼੍ਰੁਤਸਤ੍ਕਥਸ੍ਯ
ਹੇ ਮਾਣੀਏ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪਤੀ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯ। ਪ੍ਰੋਦ੍ਵਾਹਪਰ੍ਵਣਿ ਚ ਤਦ੍ਵਧਮਕ੍ਸ਼ਗੋष੍ਠ੍ਯਾਮ੍। ਦੁਃਖਂ ਸਮੁਤ੍ਥਮਸਹੋऽਸ੍ਮਦਯੋਗਭੀਤ੍ਯਾ। ਨੈਵਾਬ੍ਰਵੀਃ ਕਿਮਪਿ ਤੇਨ ਵਯਂ ਜਿਤਾਸ੍ਤੇ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਲਭਨੇ ਸੁਵਿਵਿਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਮਯਿ ਚਿਰਾਯਤਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮੇਤਤ੍। ਮਤ੍ਵਾ ਜਿਹਾਸ ਇਦਂ ਅਙ੍ਗਮਨਨ੍ਯਯੋਗ੍ਯਂ। ਤਿष੍ਠੇਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦਯਾਮਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਕੇ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਅਯੋਗ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਸੌਰਤਸਂਲਾਪੈਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਸ੍ਵਰਤੋ ਰਮਯਾ ਰੇਮੇ ਨਰਲੋਕਂ ਵਿਡਮ੍ਬਯਨ੍
ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਸ ਲਿਆ।
ਤਥਾਨ੍ਯਾਸਾਮਪਿ ਵਿਭੁਰ੍ਗृਹੇषੁ ਗृਹਵਾਨਿਵ। ਆਸ੍ਥਿਤੋ ਗृਹਮੇਧੀਯਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਂਲ੍ਲੋਕਗੁਰੁਰ੍ਹਰਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਹਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਘਰਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਰਹੇ, ਤੇ ਘਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਅਥੈਕषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.61 ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਕੈਕਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਦਸ਼ ਦਸ਼ਾਬਲਾਃ। ਅਜੀਜਨਨ੍ਨਨਵਮਾਨ੍ਪਿਤੁਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਸਮ੍ਪਦਾ
ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਫਿਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਨੌਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਗृਹਾਦਨਪਗਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੋऽਚ੍ਯੁਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਪ੍ਰੇष੍ਠਂ ਨ੍ਯਮਂਸਤ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਨ ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਘਰੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ।
ਚਾਰ੍ਵਬ੍ਜਕੋਸ਼ਵਦਨਾਯਤਬਾਹੁਨੇਤ੍ਰ। ਸਪ੍ਰੇਮਹਾਸਰਸਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਵਲ੍ਗੁਜਲ੍ਪੈਃ। ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਨ ਮਨੋ ਵਿਜੇਤੁਂ। ਸ੍ਵੈਰ੍ਵਿਭ੍ਰਮੈਃ ਸਮਸ਼ਕਨ੍ਵਨਿਤਾ ਵਿਭੂਮ੍ਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਕੰਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ।
ਸ੍ਮਾਯਾਵਲੋਕਲਵਦਰ੍ਸ਼ਿਤਭਾਵਹਾਰਿ। ਭ੍ਰੂਮਣ੍ਡਲਪ੍ਰਹਿਤਸੌਰਤਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੌਣ੍ਡੈਃ। ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ਸਹਸ੍ਰਮਨਙ੍ਗਬਾਣੈਰ੍। ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਮਥਿਤੁਂ ਕਰਣੈਰ੍ਨ ਸ਼ੇਕੁਃ
ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਲਾਂ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਰਮਾਪਤਿਮਵਾਪ੍ਯ ਪਤਿਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਪਿ ਨ ਵਿਦੁਃ ਪਦਵੀਂ ਯਦੀਯਾਮ੍। ਭੇਜੁਰ੍ਮੁਦਾਵਿਰਤਮੇਧਿਤਯਾਨੁਰਾਗ। ਹਾਸਾਵਲੋਕਨਵਸਙ੍ਗਮਲਾਲਸਾਦ੍ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ — ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰ, ਛੂਹ ਅਤੇ ਗਲੇ ਲਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮਾਸਨਵਰਾਰ੍ਹਣਪਾਦਸ਼ੌਚ। ਤਾਮ੍ਬੂਲਵਿਸ਼੍ਰਮਣਵੀਜਨਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਃ। ਕੇਸ਼ਪ੍ਰਸਾਰਸ਼ਯਨਸ੍ਨਪਨੋਪਹਾਰ੍ਯੈਃ। ਦਾਸੀਸ਼ਤਾ ਅਪਿ ਵਿਭੋਰ੍ਵਿਦਧੁਃ ਸ੍ਮ ਦਾਸ੍ਯਮ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਿਲਣਾ, ਅਸਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਤਾਂਬੂਲ ਦੇਣਾ, ਆਰਾਮ, ਪੱਖਾ ਕਰਨਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਹਾਰ, ਕੇਸ ਸਵਾਰਨਾ, ਸੇਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ।
ਤਾਸਾਂ ਯਾ ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪੁਰੋਦਿਤਾਃ। ਅष੍ਟੌ ਮਹਿष੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਦੀਨ੍ਗृਣਾਮਿ ਤੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ।
ਚਾਰੁਦੇष੍ਣਃ ਸੁਦੇष੍ਣਸ਼੍ਚ ਚਾਰੁਦੇਹਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਸੁਚਾਰੁਸ਼੍ਚਾਰੁਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭਦ੍ਰਚਾਰੁਸ੍ਤਥਾਪਰਃ
ਉਹ ਹਨ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਚਾਰੁਦੇਹਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਗੁਪਤਾ, ਭਦ੍ਰਚਾਰੁ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ।
ਚਾਰੁਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਚਾਰੁਸ਼੍ਚ ਚਾਰੁਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਹਰੇਃ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਪ੍ਰਮੁਖਾ ਜਾਤਾ ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾਂ ਨਾਵਮਾਃ ਪਿਤੁਃ
ਚਾਰੁਚੰਦ੍ਰਾ, ਵਿਚਾਰੁ ਅਤੇ ਚਾਰੁ — ਇਹ ਦਸਵਾਂ ਹਨ ਹਰੀ ਦੇ; ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।
ਭਾਨੁਃ ਸੁਭਾਨੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਃ ਪ੍ਰਭਾਨੁਰ੍ਭਾਨੁਮਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਭਾਨੁਰ੍ਬृਹਦ੍ਭਾਨੁਰਤਿਭਾਨੁਸ੍ਤਥਾष੍ਟਮਃ
ਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਸਵਰਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਨੁ, ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੁ ਅਤੇ ਰਤਿਭਾਨੁ — ਇਹ ਅੱਠ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਤ੍ਮਜਾ ਦਸ਼। ਸਾਮ੍ਬਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁਜਿਚ੍ਛਤਜਿਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ੍
ਸ਼੍ਰੀਭਾਨੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁ — ਇਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦੇ; ਸਾਂਬਾ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ।
ਵਿਜਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਵਸੁਮਾਨ੍ਦ੍ਰਵਿਡਃ ਕ੍ਰਤੁਃ। ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਯਾਃ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਾਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਤृਸਮ੍ਮਤਾਃ
ਵਿਜਯ, ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ, ਵਸੁਮਾਨ, ਦ੍ਰਾਵਿਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ — ਇਹ ਜਾਂਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਂਬਾ ਆਦਿ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਹੋਏ।
ਵੀਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਸ਼੍ਵਸੇਨਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਗੁਰ੍ਵੇਗਵਾਨ੍ਵृषਃ। ਆਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ਵਸੁਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਕੁਨ੍ਤਿਰ੍ਨਾਗ੍ਨਜਿਤੇਃ ਸੁਤਾਃ
ਵੀਰਚੰਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਸੇਨ, ਚਿਤ੍ਰਗੁ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਆਮਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਵਸੁ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਤਿਰ — ਇਹ ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।