ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਮਕਰਨ੍ਦਜੁषਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ। ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਸ੍ਫੁਟਂ ਨृਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਨਨੁ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਮ੍। ਯਸ੍ਮਾਦਲੌਕਿਕਮਿਵੇਹਿਤਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ। ਭੂਮਂਸ੍ਤਵੇਹਿਤਮਥੋ ਅਨੁ ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ। ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ, ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਿष੍ਕਿਞ੍ਚਨੋ ਨਨੁ ਭਵਾਨ੍ਨ ਯਤੋऽਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍। ਯਸ੍ਮੈ ਬਲਿਂ ਬਲਿਭੁਜੋऽਪਿ ਹਰਨ੍ਤ੍ਯਜਾਦ੍ਯਾਃ। ਨ ਤ੍ਵਾ ਵਿਦਨ੍ਤ੍ਯਸੁਤृਪੋऽਨ੍ਤਕਮਾਢ੍ਯਤਾਨ੍ਧਾਃ। ਪ੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵਾਨ੍ਬਲਿਭੁਜਾਮਪਿ ਤੇऽਪਿ ਤੁਭ੍ਯਮ੍
ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਭ ਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਮਸ੍ਤਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਮਯਃ ਫਲਾਤ੍ਮਾ। ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਯਾ ਸੁਮਤਯੋ ਵਿਸृਜਨ੍ਤਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮ੍। ਤੇषਾਂ ਵਿਭੋ ਸਮੁਚਿਤੋ ਭਵਤਃ ਸਮਾਜਃ। ਪੁਂਸਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਰਤਯੋਃ ਸੁਖਦੁਃਖਿਨੋਰ੍ਨ
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਤੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਮੁਨਿਭਿਰ੍ਗਦਿਤਾਨੁਭਾਵ। ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਦਸ਼੍ਚ ਜਗਤਾਮਿਤਿ ਮੇ ਵृਤੋऽਸਿ। ਹਿਤ੍ਵਾ ਭਵਦ੍ਭ੍ਰੁਵ ਉਦੀਰਿਤਕਾਲਵੇਗ। ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਸ਼ਿषੋऽਬ੍ਜਭਵਨਾਕਪਤੀਨ੍ਕੁਤੋऽਨ੍ਯੇ
ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਐਸਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਭਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕਾਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?
ਜਾਡ੍ਯਂ ਵਚਸ੍ਤਵ ਗਦਾਗ੍ਰਜ ਯਸ੍ਤੁ ਭੂਪਾਨ੍। ਵਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਨਿਨਦੇਨ ਜਹਰ੍ਥ ਮਾਂ ਤ੍ਵਮ੍। ਸਿਂਹੋ ਯਥਾ ਸ੍ਵਬਲਿਮੀਸ਼ ਪਸ਼ੂਨ੍ਸ੍ਵਭਾਗਂ। ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਯਾਦ੍ਯਦੁਦਧਿਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ
ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸੁਸਤ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਯਾ ਨृਪਸ਼ਿਖਾਮਣਯੋऽਙ੍ਗਵੈਨ੍ਯ। ਜਾਯਨ੍ਤਨਾਹੁषਗਯਾਦਯ ਐਕ੍ਯਪਤ੍ਯਮ੍। ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਵਨਮਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼। ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਤੇऽਨੁਪਦਵੀਂ ਤ ਇਹਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਿਮ੍
ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ—ਅੰਬਰਿਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਗਯਾ—ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ?
ਕਾਨ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ ਤਵ ਪਾਦਸਰੋਜਗਨ੍ਧਮ੍। ਆਘ੍ਰਾਯ ਸਨ੍ਮੁਖਰਿਤਂ ਜਨਤਾਪਵਰ੍ਗਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਲਯਂ ਤ੍ਵਵਿਗਣਯ੍ਯ ਗੁਣਾਲਯਸ੍ਯ। ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਸਦੋਰੁਭਯਮਰ੍ਥਵਿਵੀਤਦृष੍ਟਿਃ
ਜਦ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੂੰਘ ਲਵੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਆਸਰਾ ਲੱਭੇਗਾ? ਮਰਦੇ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਤਲਬਾਂ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਂ ਤ੍ਵਾਨੁਰੂਪਮਭਜਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ਮ੍। ਆਤ੍ਮਾਨਮਤ੍ਰ ਚ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਕਾਮਪੂਰਮ੍। ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਤਵਾਙ੍ਘ੍ਰਿਰਰਣਂ ਸृਤਿਭਿਰ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਾ। ਯੋ ਵੈ ਭਜਨ੍ਤਮੁਪਯਾਤ੍ਯਨृਤਾਪਵਰ੍ਗਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਢੁਕਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰਚ੍ਯੁਤ ਨृਪਾ ਭਵਤੋਪਦਿष੍ਟਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗृਹੇषੁ ਖਰਗੋਸ਼੍ਵਵਿਡਾਲਭृਤ੍ਯਾਃ। ਯਤ੍ਕਰ੍ਣਮੂਲਮਰਿਕਰ੍षਣ ਨੋਪਯਾਯਾਦ੍। ਯੁष੍ਮਤ੍ਕਥਾ ਮृਡਵਿਰਿਞ੍ਚਸਭਾਸੁ ਗੀਤਾ
ਅਚੁਤ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਏ ਹੋਏ ਪੁਰਖ, ਖੋਤੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜੇ ਤੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਰੋਮਨਖਕੇਸ਼ਪਿਨਦ੍ਧਮਨ੍ਤਰ੍। ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਰਕ੍ਤਕृਮਿਵਿਟ੍ਕਫਪਿਤ੍ਤਵਾਤਮ੍। ਜੀਵਚ੍ਛਵਂ ਭਜਤਿ ਕਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ਵਿਮੂਢਾ। ਯਾ ਤੇ ਪਦਾਬ੍ਜਮਕਰਨ੍ਦਮਜਿਘ੍ਰਤੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ
ਜੋ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ—ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ, ਕੀੜੇ, ਗੰਦ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਇੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼, ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ ਮਮ ਤੇ ਚਰਣਾਨੁਰਾਗ। ਆਤ੍ਮਨ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਯਿ ਚਾਨਤਿਰਿਕ੍ਤਦृष੍ਟੇਃ। ਯਰ੍ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਯ ਉਪਾਤ੍ਤਰਜੋऽਤਿਮਾਤ੍ਰੋ। ਮਾਮੀਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤਦੁ ਹ ਨਃ ਪਰਮਾਨੁਕਮ੍ਪਾ
ਹੇ ਕੰਵਾਂ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਹੈ।
ਨੈਵਾਲੀਕਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਵਚਸ੍ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਅਮ੍ਬਾਯਾ ਏਵ ਹਿ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਤਿਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਮਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ।
ਵ੍ਯੂਢਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲ੍ਯਾ ਮਨੋऽਭ੍ਯੇਤਿ ਨਵਂ ਨਵਮ੍। ਬੁਧੋऽਸਤੀਂ ਨ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਤਾਂ ਬਿਭ੍ਰਦੁਭਯਚ੍ਯੁਤਃ
ਜੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਪਰ ਚਲਤ-ਚਲਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਸਾਧ੍ਵ੍ਯੇਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਕਾਮੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਲਮ੍ਭਿਤਾ। ਮਯੋਦਿਤਂ ਯਦਨ੍ਵਾਤ੍ਥ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਣ ਲਈ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਜੇਹਾ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਯਾਨ੍ਯਾਨ੍ਕਾਮਯਸੇ ਕਾਮਾਨ੍ਮਯ੍ਯਕਾਮਾਯ ਭਾਮਿਨਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਭਕ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਦ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਆਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਲਬ੍ਧਂ ਪਤਿਪ੍ਰੇਮ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਂ ਚ ਤੇऽਨਘੇ। ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਲ੍ਯਮਾਨਾਯਾ ਨ ਧੀਰ੍ਮਯ੍ਯਪਕਰ੍षਿਤਾ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇਰੀ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਢੋਲ ਗਈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹਟਿਆ ਨਹੀਂ।
ਯੇ ਮਾਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਦਾਮ੍ਪਤ੍ਯੇ ਤਪਸਾ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਯਾ। ਕਾਮਾਤ੍ਮਾਨੋऽਪਵਰ੍ਗੇਸ਼ਂ ਮੋਹਿਤਾ ਮਮ ਮਾਯਯਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਆਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਤਪ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨਿਨ੍ਯਪਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪਦਂ। ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸਮ੍ਪਦ ਏਵ ਤਤ੍ਪਤਿਮ੍। ਤੇ ਮਨ੍ਦਭਾਗਾ ਨਿਰਯੇऽਪਿ ਯੇ ਨृਣਾਂ। ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ਨਿਰਯਃ ਸੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਜੋ ਮਾਣੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਅਭਾਗੇ ਹਨ। ਐਸਿਆਂ ਲਈ, ਨਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਕृਨ੍ਮਯਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਮੋਚਨੀ ਖਲੈਃ। ਸੁਦੁष੍ਕਰਾਸੌ ਸੁਤਰਾਂ ਦੁਰਾਸ਼ਿषੋ ਹ੍ਯਸੁਂਭਰਾਯਾ ਨਿਕृਤਿਂ ਜੁषਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ
ਹੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚੱਲੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀਮ੍ਪ੍ਰਣਯਿਨੀਂ ਗृਹਿਣੀਂ ਗृਹੇषੁ। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਨਿਨਿ ਯਯਾ ਸ੍ਵਵਿਵਾਹਕਾਲੇ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਨृਪਾਨ੍ਨ ਵਿਗਣਯ੍ਯ ਰਹੋਹਰੋ ਮੇ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜ ਉਪਸ਼੍ਰੁਤਸਤ੍ਕਥਸ੍ਯ
ਹੇ ਮਾਣੀਏ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪਤੀ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯ। ਪ੍ਰੋਦ੍ਵਾਹਪਰ੍ਵਣਿ ਚ ਤਦ੍ਵਧਮਕ੍ਸ਼ਗੋष੍ਠ੍ਯਾਮ੍। ਦੁਃਖਂ ਸਮੁਤ੍ਥਮਸਹੋऽਸ੍ਮਦਯੋਗਭੀਤ੍ਯਾ। ਨੈਵਾਬ੍ਰਵੀਃ ਕਿਮਪਿ ਤੇਨ ਵਯਂ ਜਿਤਾਸ੍ਤੇ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਲਭਨੇ ਸੁਵਿਵਿਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਮਯਿ ਚਿਰਾਯਤਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮੇਤਤ੍। ਮਤ੍ਵਾ ਜਿਹਾਸ ਇਦਂ ਅਙ੍ਗਮਨਨ੍ਯਯੋਗ੍ਯਂ। ਤਿष੍ਠੇਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦਯਾਮਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਕੇ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਅਯੋਗ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਸੌਰਤਸਂਲਾਪੈਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਸ੍ਵਰਤੋ ਰਮਯਾ ਰੇਮੇ ਨਰਲੋਕਂ ਵਿਡਮ੍ਬਯਨ੍
ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਸ ਲਿਆ।
ਤਥਾਨ੍ਯਾਸਾਮਪਿ ਵਿਭੁਰ੍ਗृਹੇषੁ ਗृਹਵਾਨਿਵ। ਆਸ੍ਥਿਤੋ ਗृਹਮੇਧੀਯਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਂਲ੍ਲੋਕਗੁਰੁਰ੍ਹਰਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਹਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਘਰਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਰਹੇ, ਤੇ ਘਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਅਥੈਕषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.61 ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਕੈਕਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਦਸ਼ ਦਸ਼ਾਬਲਾਃ। ਅਜੀਜਨਨ੍ਨਨਵਮਾਨ੍ਪਿਤੁਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਸਮ੍ਪਦਾ
ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਫਿਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਨੌਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਗृਹਾਦਨਪਗਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੋऽਚ੍ਯੁਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਪ੍ਰੇष੍ਠਂ ਨ੍ਯਮਂਸਤ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਨ ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਘਰੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ।
ਚਾਰ੍ਵਬ੍ਜਕੋਸ਼ਵਦਨਾਯਤਬਾਹੁਨੇਤ੍ਰ। ਸਪ੍ਰੇਮਹਾਸਰਸਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਵਲ੍ਗੁਜਲ੍ਪੈਃ। ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਨ ਮਨੋ ਵਿਜੇਤੁਂ। ਸ੍ਵੈਰ੍ਵਿਭ੍ਰਮੈਃ ਸਮਸ਼ਕਨ੍ਵਨਿਤਾ ਵਿਭੂਮ੍ਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਕੰਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ।
ਸ੍ਮਾਯਾਵਲੋਕਲਵਦਰ੍ਸ਼ਿਤਭਾਵਹਾਰਿ। ਭ੍ਰੂਮਣ੍ਡਲਪ੍ਰਹਿਤਸੌਰਤਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੌਣ੍ਡੈਃ। ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ਸਹਸ੍ਰਮਨਙ੍ਗਬਾਣੈਰ੍। ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਮਥਿਤੁਂ ਕਰਣੈਰ੍ਨ ਸ਼ੇਕੁਃ
ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਲਾਂ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਰਮਾਪਤਿਮਵਾਪ੍ਯ ਪਤਿਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਪਿ ਨ ਵਿਦੁਃ ਪਦਵੀਂ ਯਦੀਯਾਮ੍। ਭੇਜੁਰ੍ਮੁਦਾਵਿਰਤਮੇਧਿਤਯਾਨੁਰਾਗ। ਹਾਸਾਵਲੋਕਨਵਸਙ੍ਗਮਲਾਲਸਾਦ੍ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ — ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰ, ਛੂਹ ਅਤੇ ਗਲੇ ਲਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮਾਸਨਵਰਾਰ੍ਹਣਪਾਦਸ਼ੌਚ। ਤਾਮ੍ਬੂਲਵਿਸ਼੍ਰਮਣਵੀਜਨਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਃ। ਕੇਸ਼ਪ੍ਰਸਾਰਸ਼ਯਨਸ੍ਨਪਨੋਪਹਾਰ੍ਯੈਃ। ਦਾਸੀਸ਼ਤਾ ਅਪਿ ਵਿਭੋਰ੍ਵਿਦਧੁਃ ਸ੍ਮ ਦਾਸ੍ਯਮ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਿਲਣਾ, ਅਸਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਤਾਂਬੂਲ ਦੇਣਾ, ਆਰਾਮ, ਪੱਖਾ ਕਰਨਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਹਾਰ, ਕੇਸ ਸਵਾਰਨਾ, ਸੇਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ।