ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥਾਤ੍ਮਨੋऽਨੁਰੂਪਂ ਵੈ ਭਜਸ੍ਵ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਰ੍षਭਮ੍। ਯੇਨ ਤ੍ਵਮਾਸ਼ਿषਃ ਸਤ੍ਯਾ ਇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ

ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੋੜ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ।

ਚੈਦ੍ਯਸ਼ਾਲ੍ਵਜਰਾਸਨ੍ਧ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦਯੋ ਨृਪਾਃ। ਮਮ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਵਾਮੋਰੁ ਰੁਕ੍ਮੀ ਚਾਪਿ ਤਵਾਗ੍ਰਜਃ

ਸ਼ੀਸ਼ੁਪਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ, ਜਰਾਸੰਧ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਵੀਰ੍ਯਮਦਾਨ੍ਧਾਨਾਂ ਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਸ੍ਮਯਨੁਤ੍ਤਯੇ। ਆਨਿਤਾਸਿ ਮਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਤੇਜੋਪਹਰਤਾ ਸਤਾਮ੍

ਭਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਤੋੜ ਸਕਾਂ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਘਟਾ ਸਕਾਂ।

ਉਦਾਸੀਨਾ ਵਯਂ ਨੂਨਂ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥਕਾਮੁਕਾਃ। ਆਤ੍ਮਲਬ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਮਹੇ ਪੂਰ੍ਣਾ ਗੇਹਯੋਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਕ੍ਰਿਯਾਃ

ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਉਦਾਸੀਨ ਹਾਂ, ਨ ਤੈਣੂੰ, ਨ ਪੁੱਤਰ, ਨ ਹੋਰ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਲ੍ਲਭਾਮਿਵ। ਮਨ੍ਯਮਾਨਾਮਵਿਸ਼੍ਲੇषਾਤ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਪਘ੍ਨ ਉਪਾਰਮਤ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਪਤੇਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਰੁਤਪੂਰ੍ਵਮਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਆਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਭੀਤਾ ਹृਦਿ ਜਾਤਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਦੁਰਨ੍ਤਾਂ ਰੁਦਤੀ ਜਗਾਮ ਹ

ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਸੁਣੀਆਂ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਡਰ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅਤੁੱਟ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਪਦਾ ਸੁਜਾਤੇਨ ਨਖਾਰੁਣਸ਼੍ਰਿਯਾ ਭੁਵਂ ਲਿਖਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਭਿਰਞ੍ਜਨਾਸਿਤੈਃ। ਆਸਿਞ੍ਚਤੀ ਕੁਙ੍ਕੁਮਰੂषਿਤੌ ਸ੍ਤਨੌ ਤਸ੍ਥਾਵਧੋਮੁਖ੍ਯਤਿਦੁਃਖਰੁਦ੍ਧਵਾਕ੍

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਪੈਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੇਸਰ ਲੱਗੇ ਸਤਨ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਬੋਲ ਵੀ ਨਾ ਕੱਢ ਸਕੀ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਦੁਃਖਭਯਸ਼ੋਕਵਿਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧੇਰ੍। ਹਸ੍ਤਾਚ੍ਛ੍ਲਥਦ੍ਵਲਯਤੋ ਵ੍ਯਜਨਂ ਪਪਾਤ। ਦੇਹਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਲਵਧਿਯਃ ਸਹਸੈਵ ਮੁਹ੍ਯਨ੍। ਰਮ੍ਭੇਵ ਵਾਯੁਵਿਹਤੋ ਪ੍ਰਵਿਕੀਰ੍ਯ ਕੇਸ਼ਾਨ੍

ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ, ਡਰ ਤੇ ਗ਼ਮ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਕੰਗਣ ਢੀਲੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਪੱਖਾ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੇਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਖੁਲ ਗਏ।

ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਕृष੍ਣਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰੇਮਬਨ੍ਧਨਮ੍। ਹਾਸ੍ਯਪ੍ਰੌਢਿਮਜਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਰੁਣਃ ਸੋऽਨ੍ਵਕਮ੍ਪਤ

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਾਦਵਰੁਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਾਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ। ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਸਮੁਹ੍ਯ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਮृਜਤ੍ਪਦ੍ਮਪਾਣਿਨਾ

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਿਆ।

ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਕਲੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ੍ਤਨੌ ਚੋਪਹਤੌ ਸ਼ੁਚਾ। ਆਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਬਾਹੁਨਾ ਰਾਜਨਨਨ੍ਯਵਿषਯਾਂ ਸਤੀਮ੍

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਤਨ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕृਪਯਾ ਕृਪਣਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਹਾਸ੍ਯਪ੍ਰੌਢਿਭ੍ਰਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਮਤਦਰ੍ਹਾਂ ਸਤਾਂ ਗਤਿਃ

ਜੋ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਾਸੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਐਸੇ ਦੁਖ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਓਟ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਮਾ ਮਾ ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਸੂਯੇਥਾ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਤ੍ਪਰਾਯਣਾਮ੍। ਤ੍ਵਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੇਨ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲ੍ਯਾਚਰਿਤਮਙ੍ਗਨੇ

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰੋ।

ਮੁਖਂ ਚ ਪ੍ਰੇਮਸਂਰਮ੍ਭ ਸ੍ਫੁਰਿਤਾਧਰਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍। ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਪਾਰੁਣਾਪਾਙ੍ਗਂ ਸੁਨ੍ਦਰਭ੍ਰੁਕੁਟੀਤਟਮ੍

ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਹੋਂਠ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਦੀ ਵਕਰੀ ਲਕੀਰ।

ਅਯਂ ਹਿ ਪਰਮੋ ਲਾਭੋ ਗृਹੇषੁ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍। ਯਨ੍ਨਰ੍ਮੈਰੀਯਤੇ ਯਾਮਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਭੀਰੁ ਭਾਮਿਨਿ

ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਡਰਪੋਕ ਤੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਸੈਵਂ ਭਗਵਤਾ ਰਾਜਨ੍ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵਿਤਾ। ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਿਹਾਸੋਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਯਾਗਭਯਂ ਜਹੌ

ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ ਸਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਬਭਾष ऋषਭਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਭਗਵਨ੍ਮੁਖਮ੍। ਸਵ੍ਰੀਡਹਾਸਰੁਚਿਰ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਪਾਙ੍ਗੇਨ ਭਾਰਤ

ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਲਾਜ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ।

ਸ਼੍ਰੀਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੁਵਾਚ। ਨਨ੍ਵੇਵਮੇਤਦਰਵਿਨ੍ਦਵਿਲੋਚਨਾਹ ਯਦ੍ਵੈ ਭਵਾਨ੍ਭਗਵਤੋऽਸਦृਸ਼ੀ ਵਿਭੂਮ੍ਨਃ। ਕ੍ਵ ਸ੍ਵੇ ਮਹਿਮ੍ਨ੍ਯਭਿਰਤੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਧੀਸ਼ਃ ਕ੍ਵਾਹਂ ਗੁਣਪ੍ਰਕृਤਿਰਜ੍ਞਗृਹੀਤਪਾਦਾ

ਸ੍ਰੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੱਚਮੁੱਚ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀਏ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜੀ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਸਤ੍ਯਂ ਭਯਾਦਿਵ ਗੁਣੇਭ੍ਯ ਉਰੁਕ੍ਰਮਾਨ੍ਤਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰ ਉਪਲਮ੍ਭਨਮਾਤ੍ਰ ਆਤ੍ਮਾ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੈਃ ਕृਤਵਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤ੍ਵਂ। ਤ੍ਵਤ੍ਸੇਵਕੈਰ੍ਨृਪਪਦਂ ਵਿਧੁਤਂ ਤਮੋऽਨ੍ਧਮ੍

ਸੱਚ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਮਕਰਨ੍ਦਜੁषਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ। ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਸ੍ਫੁਟਂ ਨृਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਨਨੁ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਮ੍। ਯਸ੍ਮਾਦਲੌਕਿਕਮਿਵੇਹਿਤਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ। ਭੂਮਂਸ੍ਤਵੇਹਿਤਮਥੋ ਅਨੁ ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਮ੍

ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ। ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ, ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨਿष੍ਕਿਞ੍ਚਨੋ ਨਨੁ ਭਵਾਨ੍ਨ ਯਤੋऽਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍। ਯਸ੍ਮੈ ਬਲਿਂ ਬਲਿਭੁਜੋऽਪਿ ਹਰਨ੍ਤ੍ਯਜਾਦ੍ਯਾਃ। ਨ ਤ੍ਵਾ ਵਿਦਨ੍ਤ੍ਯਸੁਤृਪੋऽਨ੍ਤਕਮਾਢ੍ਯਤਾਨ੍ਧਾਃ। ਪ੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵਾਨ੍ਬਲਿਭੁਜਾਮਪਿ ਤੇऽਪਿ ਤੁਭ੍ਯਮ੍

ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਭ ਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਮਸ੍ਤਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਮਯਃ ਫਲਾਤ੍ਮਾ। ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਯਾ ਸੁਮਤਯੋ ਵਿਸृਜਨ੍ਤਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮ੍। ਤੇषਾਂ ਵਿਭੋ ਸਮੁਚਿਤੋ ਭਵਤਃ ਸਮਾਜਃ। ਪੁਂਸਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਰਤਯੋਃ ਸੁਖਦੁਃਖਿਨੋਰ੍ਨ

ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਤੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਵਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਮੁਨਿਭਿਰ੍ਗਦਿਤਾਨੁਭਾਵ। ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਦਸ਼੍ਚ ਜਗਤਾਮਿਤਿ ਮੇ ਵृਤੋऽਸਿ। ਹਿਤ੍ਵਾ ਭਵਦ੍ਭ੍ਰੁਵ ਉਦੀਰਿਤਕਾਲਵੇਗ। ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਸ਼ਿषੋऽਬ੍ਜਭਵਨਾਕਪਤੀਨ੍ਕੁਤੋऽਨ੍ਯੇ

ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਐਸਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਭਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕਾਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?

ਜਾਡ੍ਯਂ ਵਚਸ੍ਤਵ ਗਦਾਗ੍ਰਜ ਯਸ੍ਤੁ ਭੂਪਾਨ੍। ਵਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਨਿਨਦੇਨ ਜਹਰ੍ਥ ਮਾਂ ਤ੍ਵਮ੍। ਸਿਂਹੋ ਯਥਾ ਸ੍ਵਬਲਿਮੀਸ਼ ਪਸ਼ੂਨ੍ਸ੍ਵਭਾਗਂ। ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਯਾਦ੍ਯਦੁਦਧਿਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ

ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸੁਸਤ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।

ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਯਾ ਨृਪਸ਼ਿਖਾਮਣਯੋऽਙ੍ਗਵੈਨ੍ਯ। ਜਾਯਨ੍ਤਨਾਹੁषਗਯਾਦਯ ਐਕ੍ਯਪਤ੍ਯਮ੍। ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਵਨਮਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼। ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਤੇऽਨੁਪਦਵੀਂ ਤ ਇਹਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਿਮ੍

ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ—ਅੰਬਰਿਸ਼, ਨਹੁਸ਼, ਗਯਾ—ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ?

ਕਾਨ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ ਤਵ ਪਾਦਸਰੋਜਗਨ੍ਧਮ੍। ਆਘ੍ਰਾਯ ਸਨ੍ਮੁਖਰਿਤਂ ਜਨਤਾਪਵਰ੍ਗਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਲਯਂ ਤ੍ਵਵਿਗਣਯ੍ਯ ਗੁਣਾਲਯਸ੍ਯ। ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਸਦੋਰੁਭਯਮਰ੍ਥਵਿਵੀਤਦृष੍ਟਿਃ

ਜਦ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੂੰਘ ਲਵੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਆਸਰਾ ਲੱਭੇਗਾ? ਮਰਦੇ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਤਲਬਾਂ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਂ ਤ੍ਵਾਨੁਰੂਪਮਭਜਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ਮ੍। ਆਤ੍ਮਾਨਮਤ੍ਰ ਚ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਕਾਮਪੂਰਮ੍। ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਤਵਾਙ੍ਘ੍ਰਿਰਰਣਂ ਸृਤਿਭਿਰ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਾ। ਯੋ ਵੈ ਭਜਨ੍ਤਮੁਪਯਾਤ੍ਯਨृਤਾਪਵਰ੍ਗਃ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਢੁਕਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰਚ੍ਯੁਤ ਨृਪਾ ਭਵਤੋਪਦਿष੍ਟਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗृਹੇषੁ ਖਰਗੋਸ਼੍ਵਵਿਡਾਲਭृਤ੍ਯਾਃ। ਯਤ੍ਕਰ੍ਣਮੂਲਮਰਿਕਰ੍षਣ ਨੋਪਯਾਯਾਦ੍। ਯੁष੍ਮਤ੍ਕਥਾ ਮृਡਵਿਰਿਞ੍ਚਸਭਾਸੁ ਗੀਤਾ

ਅਚੁਤ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਏ ਹੋਏ ਪੁਰਖ, ਖੋਤੇ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜੇ ਤੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?

ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਰੋਮਨਖਕੇਸ਼ਪਿਨਦ੍ਧਮਨ੍ਤਰ੍। ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਰਕ੍ਤਕृਮਿਵਿਟ੍ਕਫਪਿਤ੍ਤਵਾਤਮ੍। ਜੀਵਚ੍ਛਵਂ ਭਜਤਿ ਕਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ਵਿਮੂਢਾ। ਯਾ ਤੇ ਪਦਾਬ੍ਜਮਕਰਨ੍ਦਮਜਿਘ੍ਰਤੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ

ਜੋ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ—ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਨਖ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ, ਕੀੜੇ, ਗੰਦ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਵਾਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਇੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼, ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।