( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਸਕੁਣ੍ਡਲਂ ਚਾਰੁਕਿਰੀਟਭੂषਣਂ ਬਭੌ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤਂ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਹਾ ਹੇਤਿ ਸਾਧ੍ਵਿਤ੍ਯृषਯਃ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾ ਮਾਲ੍ਯੈਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਂ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤ ਈਡਿਰੇ
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੋਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜਾਂ ਨੇ 'ਹਾਏ! ਵਧੀਆ!' ਆਖ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਭੂਃ ਕृष੍ਣਮੁਪੇਤ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੇ । ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦਰਤ੍ਨਭਾਸ੍ਵਰੇ । ਸਵੈਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਨਮਾਲਯਾਰ੍ਪਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਂ ਛਤ੍ਰਮਥੋ ਮਹਾਮਣਿਮ੍
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਮਣਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਸ੍ਤੌषੀਦਥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਵਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਵਣਯਾ ਧਿਯਾ
ਫਿਰ, ਦੇਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ, ਰਾਜਨ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਮੱਤ ਨਾਲ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਭੂਮਿਰੁਵਾਚ ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰ । ਭਕ੍ਤੇਚ੍ਛੋਪਾਤ੍ਤਰੂਪਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਭੂਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ; ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।
ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨਾਭਾਯ ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਮਾਲਿਨੇ । ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨੇਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਙ੍ਕਜਾਙ੍ਘ੍ਰਯੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਨਾਭ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ।
ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ । ਪੁਰੁषਾਯਾਦਿਬੀਜਾਯ ਪੂਰ੍ਣਬੋਧਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਭਗਵਾਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਆਦਿ ਬੀਜ, ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।
ਅਜਾਯ ਜਨਯਿਤ੍ਰੇऽਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ । ਪਰਾਵਰਾਤ੍ਮਨ੍ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਜਣਨਹਾਰ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ; ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਤੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰਜ ਉਤ੍ਕਟਂ ਪ੍ਰਭੋ ਤਮੋ ਨਿਰੋਧਾਯ ਬਿਭਰ੍ष੍ਯਸਂਵृਤਃ । ਸ੍ਥਾਨਾਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਤੋ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪੁਰੁषੋ ਭਵਾਨ੍ ਪਰਃ
ਤੂੰ, ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਤਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਜਗਤ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਲਈ ਤੂੰ ਸਤਵ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਕਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ—ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਅਹਂ ਪਯੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਥਾਨਿਲੋ ਨਭੋ ਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵਾ ਮਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ । ਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਨਿਤ੍ਯਖਿਲਂ ਚਰਾਚਰਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਭਗਵਨ੍ਨਯਂ ਭ੍ਰਮਃ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਕਰਤਾ, ਮਹਾਨ—ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਇਹ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋऽਯਂ ਤਵ ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਂ ਭੀਤਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿਹਰੋਪਸਾਦਿਤਃ । ਤਤ੍ ਪਾਲਯੈਨਂ ਕੁਰੁ ਹਸ੍ਤਪਙ੍ਕਜਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਮੁष੍ਯਾਖਿਲਕਲ੍ਮषਾਪਹਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਕੌਂਚ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਆਪਣਾ ਕੌਂਚ ਹਥ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋ ਵਾਗ੍ਭਿਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਯਾ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਭਯਂ ਭੌਮਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਸਕਲਰ੍ਦ੍ਧਿਮਤ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਨ੍ਯਕਨ੍ਯਾਨਾਂ षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਧਿਕਾਯੁਤਮ੍ । ਭੌਮਾਹृਤਾਨਾਂ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰਾਜਭ੍ਯੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਹਰਿਃ
ਉਥੇ ਹਰੀ ਨੇ ਸੱਤਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਖੀਆਂ।
ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਰਵਰ੍ਯਂ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ । ਮਨਸਾ ਵਵ੍ਰਿਰੇऽਭੀष੍ਟਂ ਪਤਿਂ ਦੈਵੋਪਸਾਦਿਤਮ੍
ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭੂਯਾਤ੍ ਪਤਿਰਯਂ ਮਹ੍ਯਂ ਧਾਤਾ ਤਦਨੁਮੋਦਤਾਮ੍ । ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪृਥਕ੍ ਕृष੍ਣੇ ਭਾਵੇਨ ਹृਦਯਂ ਦਧੁਃ
‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਧਾਤਾ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਂ ਸੁਮृष੍ਟਵਿਰਜੋऽਮ੍ਬਰਾਃ । ਨਰਯਾਨੈਰ੍ਮਹਾਕੋਸ਼ਾਨ੍ ਰਥਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਮਹਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤਰੀਆਂ, ਮਹਾਂਕੋਸ਼, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਐਰਾਵਤਕੁਲੇਭਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਨ੍ਤਾਂਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਃ । ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚੁਸਤ, ਚਾਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਂਠ (ਚੌਂਠੀ) ਹਾਥੀ ਭੇਜੇ।
ਗਤ੍ਵਾ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯੈ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲੇ । ਪੂਜਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾ ਚ ਸਪ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਆਦਿਤੀ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਚੋਦਿਤੋ ਭਾਰ੍ਯਯੋਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਪਾਰੀਜਾਤਂ ਗਰੁਤ੍ਮਤਿ । ਆਰੋਪ੍ਯ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯੋਪਾਨਯਤ੍ ਪੁਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਾਰਜਾਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਆਇਆ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਯਾ ਗृਹੋਦ੍ਯਾਨੋਪਸ਼ੋਭਨਃ । ਅਨ੍ਵਗੁਰ੍ਭ੍ਰਮਰਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ ਤਦ੍ ਗਨ੍ਧਾਸਵਲਮ੍ਪਟਾਃ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਤਭਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਈਆਂ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯਯਾਚ ਆਨਮ੍ਯ ਕਿਰੀਟਕੋਟਿਭਿਃ ਪਾਦੌ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਮਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਏਤੇਨ ਵਿਗृਹ੍ਯਤੇ ਮਹਾਨ੍ ਅਹੋ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਤਮੋ ਧਿਗਾਢ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਹ ਮਾਤਾ ਨਮ ਸਕਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਮੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਯਾਬ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ!
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਨਾਗਾਰੇषੁ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਯਥੋਪਯੇਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਤਾਵਦ੍ ਰੂਪਧਰੋऽਵ੍ਯਯਃ
ਫਿਰ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਿੰਨੇ ਰੂਪ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
( ਵਂਸ਼ਸ੍ਥਾ ) ਗृਹੇषੁ ਤਾਸਾਮਨਪਾਯ੍ਯਤਰ੍ਕਕृਤ੍ ਨਿਰਸ੍ਤਸਾਮ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯੇष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਰੇਮੇ ਰਮਾਭਿਰ੍ਨਿਜਕਾਮਸਮ੍ਪ੍ਲੁਤੋ ਯਥੇਤਰੋ ਗਾਰ੍ਹਕਮੇਧਿਕਾਂਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਮਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ।
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਇਤ੍ਥਂ ਰਮਾਪਤਿਮਵਾਪ੍ਯ ਪਤਿਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਪਿ ਨ ਵਿਦੁਃ ਪਦਵੀਂ ਯਦੀਯਾਮ੍ । ਭੇਜੁਰ੍ਮੁਦਾਵਿਰਤਮੇਧਿਤਯਾਨੁਰਾਗ ਹਾਸਾਵਲੋਕਨਵਸਙ੍ਗਮਜਲ੍ਪਲਜ੍ਜਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੱਖਮੀਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪਾ ਲਿਆ—ਜਿਸ ਦੀ ਰਹਿ ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ, ਹਾਸੇ, ਨਿਗਾਹਾਂ, ਮਿਲਾਪ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮਾਸਨਵਰਾਰ੍ਹਣਪਦਸ਼ੌਚ ਤਾਮ੍ਬੂਲਵਿਸ਼੍ਰਮਣਵੀਜਨਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੈਃ । ਕੇਸ਼ਪ੍ਰਸਾਰਸ਼ਯਨਸ੍ਨਪਨੋਪਹਾਰ੍ਯੈਃ ਦਾਸੀਸ਼ਤਾ ਅਪਿ ਵਿਭੋਰ੍ਵਿਦਧੁਃ ਸ੍ਮ ਦਾਸ੍ਯਮ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਣਾ, ਆਸਨ ਦੇਣਾ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਚਰਨ ਧੋਣੇ, ਪਾਨ, ਆਰਾਮ, ਪੱਖਾ ਕਰਨਾ, ਸੁਗੰਧ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਾਲ ਸਵਾਰਨਾ, ਸੌਣ ਲਈ ਵਿਛੌਨਾ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਤੋਹਫੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਪਾਰਿਜਾਤਹਰਣਨਰਕਵਧੋ ਨਾਮ ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਪਾਰਜਾਤ ਲੈ ਜਾਣ ਤੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਉਣਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.60 ਸ਼੍ਰੀਬਾਦਰਾਯਣਿਰੁਵਾਚ। ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ਸੁਖਮਾਸੀਨਂ ਸ੍ਵਤਲ੍ਪਸ੍ਥਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍। ਪਤਿਂ ਪਰ੍ਯਚਰਦ੍ਭੈष੍ਮੀ ਵ੍ਯਜਨੇਨ ਸਖੀਜਨੈਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭੈਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੱਖਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਲ੍ਲੀਲਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸृਜਤ੍ਯਤ੍ਤ੍ਯਵਤੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਸ ਹਿ ਜਾਤਃ ਸ੍ਵਸੇਤੂਨਾਂ ਗੋਪੀਥਾਯ ਯਦੁष੍ਵਜਃ
ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਚਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨਨ੍ਤਰ੍ਗृਹੇ ਭ੍ਰਾਜਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਲਮ੍ਬਿਨਾ। ਵਿਰਾਜਿਤੇ ਵਿਤਾਨੇਨ ਦੀਪੈਰ੍ਮਣਿਮਯੈਰਪਿ
ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲਟਕਣ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਛੱਤ ਤੇ ਰਤਨ ਦੀਆਂ ਦੀਵਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਾਵਟ ਸੀ।
ਮਲ੍ਲਿਕਾਦਾਮਭਿਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦ੍ਵਿਰੇਫਕੁਲਨਾਦਿਤੇ। ਜਾਲਰਨ੍ਧ੍ਰਪ੍ਰਵਿष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਗੋਭਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋऽਮਲੈਃ
ਮੱਲਿਕਾ ਦੇ ਹਾਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਜਾਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚੰਨਣ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਚਾਨਣ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਾਰਿਜਾਤਵਨਾਮੋਦ ਵਾਯੁਨੋਦ੍ਯਾਨਸ਼ਾਲਿਨਾ। ਧੂਪੈਰਗੁਰੁਜੈ ਰਾਜਨ੍ਜਾਲਰਨ੍ਧ੍ਰਵਿਨਿਰ੍ਗਤੈਃ
ਪਾਰਜਾਤ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ, ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ ਜਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ।