ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਾਯੁਞ੍ਜਤਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ਰਾਨਸੀਨ੍ ਗਦਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯृष੍ਟਿਸ਼ੂਲਾਨ੍ਯਜਿਤੇ ਰੁषੋਲ੍ਬਣਾਃ । ਤਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਕੂਟਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਣੈਃ ਅਮੋਘਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤਿਲਸ਼ਸ਼੍ਚਕਰ੍ਤ ਹ

ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ, ਭਾਲੇ, ਬਰਛੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਦੇ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।

ਤਾਨ੍ਪੀਠਮੁਖ੍ਯਾਨਨਯਦ੍ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਿਕृਤ੍ਤਸ਼ੀਰ੍षੋਰੁਭੁਜਾਙ੍ਘ੍ਰਿਵਰ੍ਮਣਃ । ਸ੍ਵਾਨੀਕਪਾਨਚ੍ਯੁਤਚਕ੍ਰਸਾਯਕੈਃ ਤਥਾ ਨਿਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਰਕੋ ਧਰਾਸੁਤਃ

ਉਸ ਨੇ ਪੀਠਾ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਂਹ, ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਬਚਾਅ ਵਸਤ੍ਰ ਚੱਕਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨਰਕਾਸੁਰ ਹਾਰ ਗਿਆ।

( ਵਂਸ਼ਸ੍ਥਾ ) ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣ ਆਸ੍ਰਵਨ੍ਮਦੈਃ ਗਜੈਃ ਪਯੋਧਿਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਨਿਰਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਗਰੁਡੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ ਸਤਡਿਦ੍‌ਘਨਂ ਯਥਾ । ਕृष੍ਣਂ ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯਸृਜਚ੍ਛਤਘ੍ਨੀਂ ਯੋਧਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਗਪਤ੍ ਚ ਵਿਵ੍ਯਧੁਃ

ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਇਕੱਠੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਦ੍‌ਭੌਮਸੈਨ੍ਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਗਦਾਗ੍ਰਜੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਾਜੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖੈਃ । ਨਿਕृਤ੍ਤਬਾਹੂਰੁਸ਼ਿਰੋਧ੍ਰਵਿਗ੍ਰਹਂ ਚਕਾਰ ਤਰ੍ਹ੍ਯੇਵ ਹਤਾਸ਼੍ਵਕੁਞ੍ਜਰਮ੍

ਭਗਵਾਨ, ਗਦਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਰਾਣ੍ਹ, ਸਿਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਯਾਨਿ ਯੋਧੈਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ । ਹਰਿਸ੍ਤਾਨ੍ਯਚ੍ਛਿਨਤ੍ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਃ ਸ਼ਰੈਰੇਕੈਕ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ

ਹੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਿਹੜੇ ਜਿਹੜੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਵਰਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਉਹ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਪਰ੍ਣੇਨ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਘ੍ਨਤਾ ਗਜਾਨ੍ । ਗੁਰੁਤ੍ਮਤਾ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾਃ ਤੁਣ੍ਡਪਕ੍ਸ਼ਨਖੈਰ੍ਗਜਾਃ

ਸੁਪਰਨ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੀ ਚੋਚ, ਪੰਖਾਂ ਤੇ ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਪੁਰਮੇਵਾਵਿਸ਼ਨ੍ਨਾਰ੍ਤਾ ਨਰਕੋ ਯੁਧ੍ਯਯੁਧ੍ਯਤ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਗਰੁਡੇਨਾਰ੍ਦਿਤਂ ਸ੍ਵਕਂ

ਨਰਕਾਸੁਰ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਲੋਂ ਹਰਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ।

ਤਂ ਭੌਮਃ ਪ੍ਰਾਹਰਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਜ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤੋ ਯਤਃ । ਨਾਕਮ੍ਪਤ ਤਯਾ ਵਿਦ੍ਧੋ ਮਾਲਾਹਤ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਵਜਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਚੋਭਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਕੰਪਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।

ਸ਼ੂਲਂ ਭੌਮੋऽਚ੍ਯੁਤਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਆਦਦੇ ਵਿਤਥੋਦ੍ਯਮਃ । ਤਦ੍ਵਿਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਨਰਕਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਹਰਿਃ । ਅਪਾਹਰਦ੍ ਗਜਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ੁਰਨੇਮਿਨਾ

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਲ ਚੁਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਰੀ ਨੇ ਗਜ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਚਕਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਲਿਆ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਸਕੁਣ੍ਡਲਂ ਚਾਰੁਕਿਰੀਟਭੂषਣਂ ਬਭੌ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤਂ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਹਾ ਹੇਤਿ ਸਾਧ੍ਵਿਤ੍ਯृषਯਃ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾ ਮਾਲ੍ਯੈਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਂ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤ ਈਡਿਰੇ

ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੋਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜਾਂ ਨੇ 'ਹਾਏ! ਵਧੀਆ!' ਆਖ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤਸ਼੍ਚ ਭੂਃ ਕृष੍ਣਮੁਪੇਤ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੇ । ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦਰਤ੍‍ਨਭਾਸ੍ਵਰੇ । ਸਵੈਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਨਮਾਲਯਾਰ੍ਪਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਂ ਛਤ੍ਰਮਥੋ ਮਹਾਮਣਿਮ੍

ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਮਣਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਸ੍ਤੌषੀਦਥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਵਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਵਣਯਾ ਧਿਯਾ

ਫਿਰ, ਦੇਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ, ਰਾਜਨ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਮੱਤ ਨਾਲ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਭੂਮਿਰੁਵਾਚ ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰ । ਭਕ੍ਤੇਚ੍ਛੋਪਾਤ੍ਤਰੂਪਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ

ਭੂਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ; ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।

ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨਾਭਾਯ ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਮਾਲਿਨੇ । ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਨੇਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਙ੍ਕਜਾਙ੍ਘ੍ਰਯੇ

ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਨਾਭ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਕੌਂਚ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ।

ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ । ਪੁਰੁषਾਯਾਦਿਬੀਜਾਯ ਪੂਰ੍ਣਬੋਧਾਯ ਤੇ ਨਮਃ

ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਭਗਵਾਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਆਦਿ ਬੀਜ, ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।

ਅਜਾਯ ਜਨਯਿਤ੍ਰੇऽਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ । ਪਰਾਵਰਾਤ੍ਮਨ੍ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ

ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਜਣਨਹਾਰ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ; ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਤੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰਜ ਉਤ੍ਕਟਂ ਪ੍ਰਭੋ ਤਮੋ ਨਿਰੋਧਾਯ ਬਿਭਰ੍ष੍ਯਸਂਵृਤਃ । ਸ੍ਥਾਨਾਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਤੋ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪੁਰੁषੋ ਭਵਾਨ੍ ਪਰਃ

ਤੂੰ, ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਤਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਜਗਤ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਲਈ ਤੂੰ ਸਤਵ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਕਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ—ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਅਹਂ ਪਯੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਥਾਨਿਲੋ ਨਭੋ ਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵਾ ਮਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ । ਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਨਿਤ੍ਯਖਿਲਂ ਚਰਾਚਰਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਭਗਵਨ੍ਨਯਂ ਭ੍ਰਮਃ

ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਕਰਤਾ, ਮਹਾਨ—ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਇਹ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋऽਯਂ ਤਵ ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਂ ਭੀਤਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿਹਰੋਪਸਾਦਿਤਃ । ਤਤ੍ ਪਾਲਯੈਨਂ ਕੁਰੁ ਹਸ੍ਤਪਙ੍ਕਜਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਮੁष੍ਯਾਖਿਲਕਲ੍ਮषਾਪਹਮ੍

ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਕੌਂਚ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਆਪਣਾ ਕੌਂਚ ਹਥ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋ ਵਾਗ੍ਭਿਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਯਾ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਭਯਂ ਭੌਮਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਸਕਲਰ੍ਦ੍ਧਿਮਤ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਨ੍ਯਕਨ੍ਯਾਨਾਂ षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਧਿਕਾਯੁਤਮ੍ । ਭੌਮਾਹृਤਾਨਾਂ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰਾਜਭ੍ਯੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਹਰਿਃ

ਉਥੇ ਹਰੀ ਨੇ ਸੱਤਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਖੀਆਂ।

ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਰਵਰ੍ਯਂ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ । ਮਨਸਾ ਵਵ੍ਰਿਰੇऽਭੀष੍ਟਂ ਪਤਿਂ ਦੈਵੋਪਸਾਦਿਤਮ੍

ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇ।

ਭੂਯਾਤ੍ ਪਤਿਰਯਂ ਮਹ੍ਯਂ ਧਾਤਾ ਤਦਨੁਮੋਦਤਾਮ੍ । ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪृਥਕ੍ ਕृष੍ਣੇ ਭਾਵੇਨ ਹृਦਯਂ ਦਧੁਃ

‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਧਾਤਾ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਂ ਸੁਮृष੍ਟਵਿਰਜੋऽਮ੍ਬਰਾਃ । ਨਰਯਾਨੈਰ੍ਮਹਾਕੋਸ਼ਾਨ੍ ਰਥਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਮਹਤ੍

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤਰੀਆਂ, ਮਹਾਂਕੋਸ਼, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਐਰਾਵਤਕੁਲੇਭਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਨ੍ਤਾਂਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਃ । ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਕੇਸ਼ਵਃ

ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚੁਸਤ, ਚਾਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਂਠ (ਚੌਂਠੀ) ਹਾਥੀ ਭੇਜੇ।

ਗਤ੍ਵਾ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯੈ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲੇ । ਪੂਜਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾ ਚ ਸਪ੍ਰਿਯਃ

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਆਦਿਤੀ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਚੋਦਿਤੋ ਭਾਰ੍ਯਯੋਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਪਾਰੀਜਾਤਂ ਗਰੁਤ੍ਮਤਿ । ਆਰੋਪ੍ਯ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯੋਪਾਨਯਤ੍ ਪੁਰਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਾਰਜਾਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਆਇਆ।

ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਯਾ ਗृਹੋਦ੍ਯਾਨੋਪਸ਼ੋਭਨਃ । ਅਨ੍ਵਗੁਰ੍ਭ੍ਰਮਰਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ ਤਦ੍ ਗਨ੍ਧਾਸਵਲਮ੍ਪਟਾਃ

ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਤਭਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਈਆਂ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯਯਾਚ ਆਨਮ੍ਯ ਕਿਰੀਟਕੋਟਿਭਿਃ ਪਾਦੌ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਮਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਏਤੇਨ ਵਿਗृਹ੍ਯਤੇ ਮਹਾਨ੍ ਅਹੋ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਤਮੋ ਧਿਗਾਢ੍ਯਤਾਮ੍

ਉਹ ਮਾਤਾ ਨਮ ਸਕਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਮੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਯਾਬ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ!