ਆਤ੍ਮਮੋਹੋ ਨृਣਾਮੇਵ ਕਲ੍ਪਤੇ ਦੇਵਮਾਯਯਾ। ਸੁਹृਦ੍ਦੁਰ੍ਹृਦੁਦਾਸੀਨ ਇਤਿ ਦੇਹਾਤ੍ਮਮਾਨਿਨਾਮ੍
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਾਵਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਹ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੈਰੀ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਜਾਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਏਕ ਏਵ ਪਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਨਾਨੇਵ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਮੂਢੈਰ੍ਯਥਾ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਯਥਾ ਨਭਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਸਰਵੋਤਮ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਵਾਨੇष ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਾਣਗੁਣਾਤ੍ਮਕਃ। ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਵਿਦ੍ਯਯਾ ਕॢਪ੍ਤਃ ਸਂਸਾਰਯਤਿ ਦੇਹਿਨਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜਿਸਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਹੈ, ਪਦਾਰਥ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤ੍ਮਨੋऽਨ੍ਯੇਨ ਸਂਯੋਗੋ ਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸਤਃ ਸਤਿ। ਤਦ੍ਧੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ਦृਗ੍ਰੂਪਾਭ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਰਵੇਃ
ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ।
ਜਨ੍ਮਾਦਯਸ੍ਤੁ ਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾ ਨਾਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਕਲਾਨਾਮਿਵ ਨੈਵੇਨ੍ਦੋਰ੍ਮृਤਿਰ੍ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਹੂਰਿਵ
ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਬਦਲਾਵ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਚੰਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
ਯਥਾ ਸ਼ਯਾਨ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿषਯਾਨ੍ਫਲਮੇਵ ਚ। ਅਨੁਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇऽਪ੍ਯਸਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਤਥਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਬੁਧੋ ਭਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਜ੍ਞਾਨਜਂ ਸ਼ੋਕਮਾਤ੍ਮਸ਼ੋषਵਿਮੋਹਨਮ੍। ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਹृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਭਵ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਦੁਖੀ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦੀ ਰਹੋ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਤਨ੍ਵੀ ਰਾਮੇਣ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾ। ਵੈਮਨਸ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮਾਦਧੇ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਾਵਸ਼ੇष ਉਤ੍ਸृष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਡ੍ਭਿਰ੍ਹਤਬਲਪ੍ਰਭਃ। ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਵਿਤਥਾਤ੍ਮਮਨੋਰਥਃ
ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਗਾੜਿਆ ਰੂਪ ਤੇ ਝੂਠੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਕ੍ਰੇ ਭੋਜਕਟਂ ਨਾਮ ਨਿਵਾਸਾਯ ਮਹਤ੍ਪੁਰਮ੍। ਅਹਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਂ ਕृष੍ਣਮਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹ੍ਯ ਯਵੀਯਸੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੋਜਕਟ ਨਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨਗਰ ਬਣਾਈ, ਬੁਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾ ਲੜਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ।
ਕੁਣ੍ਡਿਨਂ ਨ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਵਸਦ੍ਰੁषਾ। ਭਗਵਾਨ੍ਭੀष੍ਮਕਸੁਤਾਮੇਵਂ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਭੂਮਿਪਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ,' ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ।
ਪੁਰਮਾਨੀਯ ਵਿਧਿਵਦੁਪਯੇਮੇ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ। ਤਦਾ ਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਨॄਣਾਂ ਯਦੁਪੁਰ੍ਯਾਂ ਗृਹੇ ਗृਹੇ। ਅਭੂਦਨਨ੍ਯਭਾਵਾਨਾਂ ਕृष੍ਣੇ ਯਦੁਪਤੌ ਨृਪ
ਉਸਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਯਾਦਵ ਨਗਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ।
ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰਮृष੍ਟਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾਃ। ਪਾਰਿਬਰ੍ਹਮੁਪਾਜਹ੍ਰੁਰ੍ਵਰਯੋਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵਾਸਸੋਃ
ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਮਣੀ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਨੂੰ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਸਾ ਵृष੍ਣਿਪੁਰ੍ਯੁਤ੍ਤਮ੍ਭਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੇਤੁਭਿਰ੍। ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਰਤ੍ਨਤੋਰਣੈਃ। ਬਭੌ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵਾਰ੍ਯੁਪਕॢਪ੍ਤਮਙ੍ਗਲੈਰ੍। ਆਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਾਗੁਰੁਧੂਪਦੀਪਕੈਃ
ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਨਗਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋਰਨਾਂ, ਤੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ—ਭਰੇ ਘੜੇ, ਅਗਰਬੱਤੀ, ਤੇ ਦੀਆਂ ਨਾਲ—ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗਾ ਮਦਚ੍ਯੁਦ੍ਭਿਰਾਹੂਤਪ੍ਰੇष੍ਠਭੂਭੁਜਾਮ੍। ਗਜੈਰ੍ਦ੍ਵਾਃਸੁ ਪਰਾਮृष੍ਟ ਰਮ੍ਭਾਪੂਗੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਸਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਹਾਥੀ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਨਗਰ ਕਦਲੀ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕੁਰੁਸृਞ੍ਜਯਕੈਕੇਯ ਵਿਦਰ੍ਭਯਦੁਕੁਨ੍ਤਯਃ। ਮਿਥੋ ਮੁਮੁਦਿਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਪਰਿਧਾਵਤਾਮ੍
ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਉਥੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ।
ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਹਰਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੀਯਮਾਨਂ ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵੁਰ੍ਭृਸ਼ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਦ ਹਰ ਥਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੁਣੀ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਮਭੂਦ੍ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਮੋਦਃ ਪੁਰੌਕਸਾਮ੍। ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਰਮਯੋਪੇਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਮ੍
ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਦੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ, ਸ਼ਮ੍ਬਰਾਸੁਰਵਧਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਵਾਸੁਦੇਵਾਂਸ਼ੋ ਦਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਰੁਦ੍ਰਮਨ੍ਯੁਨਾ । ਦੇਹੋਪਪਤ੍ਤਯੇ ਭੂਯਃ ਤਮੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਲੈਣ ਲਈ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸ ਏਵ ਜਾਤੋ ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਵੀਰ੍ਯਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋऽਨਵਮਃ ਪਿਤੁਃ
ਉਹ ਵਿਦਰਭੀ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਤਾ ਸੀ।
ਤਂ ਸ਼ਮ੍ਬਰਃ ਕਾਮਰੂਪੀ ਹृਤ੍ਵਾ ਤੋਕਮਨਿਰ੍ਦਸ਼ਮ੍ । ਸ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਪ੍ਰਾਸ੍ਯੋਦਨ੍ਵਤ੍ਯਗਾਦ੍ ਗृਹਮ੍
ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਇਲਾਜ਼ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਂ ਨਿਰ੍ਜਗਾਰ ਬਲਵਾਨ੍ ਮੀਨਃ ਸੋऽਪ੍ਯਪਰੈਃ ਸਹ । ਵृਤੋ ਜਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਗृਹੀਤੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਜੀਵਿਭਿਃ
ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਉਹ ਮੱਛੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਂ ਸ਼ਮ੍ਬਰਾਯ ਕੈਵਰ੍ਤਾ ਉਪਾਜਹ੍ਰੁਰੁਪਾਯਨਮ੍ । ਸੂਦਾ ਮਹਾਨਸਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਯਨ੍ ਸ੍ਵਧਿਤਿਨਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲੈ ਗਏ। ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦ੍ ਉਦਰੇ ਬਾਲਂ ਮਾਯਾਵਤ੍ਯੈ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ । ਨਾਰਦੋऽਕਥਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਚੇਤਸਃ । ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋਦਰਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਤ ਸੀ—ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
ਸਾ ਚ ਕਾਮਸ੍ਯ ਵੈ ਪਤ੍ਨੀ ਰਤਿਰ੍ਨਾਮ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਦੇਹੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੀ
ਉਹ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁੜ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਿਰੂਪਿਤਾ ਸ਼ਮ੍ਬਰੇਣ ਸਾ ਸੂਦੌਦਨਸਾਧਨੇ । ਕਾਮਦੇਵਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਨੇਹਂ ਤਦਾਰ੍ਭਕੇ
ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੇਵ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਸ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿ ਰੂਢਯੌਵਨਃ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਨਾਰੀਣਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀਨਾਂ ਚ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਜਲਦੀ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲ ਗਏ।
( ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ ) ਸਾ ਤਂ ਪਤਿਂ ਪਦ੍ਮਦਲਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਬਾਹੁਂ ਨਰਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਸਵ੍ਰੀਡਹਾਸੋਤ੍ਤਭਿਤਭ੍ਰੁਵੇਕ੍ਸ਼ਤੀ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥੇ ਰਤਿਰਙ੍ਗ ਸੌਰਤੈਃ
ਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ, ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤਿਰਛਾ ਨਜ਼ਰ, ਭੁਆਂ ਉਚੀਆਂ ਕਰਕੇ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਾਮਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿਃ ਮਾਤਸ੍ਤੇ ਮਤਿਰਨ੍ਯਥਾ । ਮਾਤृਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਰ੍ਤਸੇ ਕਾਮਿਨੀ ਯਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।"
ਰਤਿਰੁਵਾਚ - ਭਵਾਨ੍ ਨਾਰਾਯਣਸੁਤਃ ਸ਼ਮ੍ਬਰੇਣਾਹृਤੋ ਗृਹਾਤ੍ । ਅਹਂ ਤੇऽਧਿਕृਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਰਤਿਃ ਕਾਮੋ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੋ
ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮ ਹੋ, ਪ੍ਰਭੂ।"