ਮੁਞ੍ਚ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਜਾਰੂਪਂ ਮੋਹਤੋ ਨਰਕੇ ਗਤਿਃ । ਨਿਪਤਿष੍ਯਤਿ ਦੇਹੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਵ੍ਰਜ
ਅਗਿਆਨ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ; ਭਟਕਾਉਣ ਨਾਲ ਨਰਕ ਦਾ ਰਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ—ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪਿਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਂਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਨੇ ਤਾਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਜੋ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ।'
ਅਨ੍ਧਕੂਪੇ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੇ ਬਦ੍ਧਃ ਪਂਗੁਰਹਂ ਸ਼ਠਃ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਪਤਿਤੋ ਨੂਨਂ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰ ਦਯਾਨਿਧੇ
ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੇਰੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹਾਂ; ਲੰਗੜਾ, ਚਲਾਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਦੇਹੇऽਸ੍ਥਿਮਾਂਸਰੁਧਿਰੇऽਭਿਮਤਿਂ ਤ੍ਯਜ ਤ੍ਵਂ ਜਾਯਾਸੁਤਾਦਿषੁ ਸਦਾ ਮਮਤਾਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚ । ਪਸ਼੍ਯਾਨਿਸ਼ਂ ਜਗਦਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ਣਭਂਗਨਿष੍ਠਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਾਗਰਸਿਕੋ ਭਵ ਭਕ੍ਤਿਨਿष੍ਠਃ
ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਮੋਹ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾਪਨ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਰਾਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹੁ।
ਧਰ੍ਮ ਭਜਸ੍ਵ ਸਤਤਂ ਤ੍ਯਜ ਲੋਕਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਸੇਵਸ੍ਵ ਸਾਧੁਪੁਰੁषਾਨ੍ ਜਹਿ ਕਾਮਤृष੍ਣਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋषਗੁਣਚਿਨ੍ਤਨਮਾਸ਼ੁ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਵਾਕਥਾਰਸਮਹੋ ਨਿਤਰਾਂ ਪਿਬ ਤ੍ਵਮ੍
ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਸਦਾ ਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਸੋਚਣੀ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਰਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ।
ਏਵਂ ਸੁਤੋਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤੋऽਪਿ ਗृਹਂ ਵਿਹਾਯ ਯਾਤੋ ਵਨਂ ਸ੍ਥਿਰਮਤਿਰ੍ਗਤषष੍ਟਿਵਰ੍षਃ । ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਰੇਰਨੁਦਿਨਂ ਪਰਿਚਰ੍ਯਯਾਸੌ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਮਾਪ ਨਿਯਤਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਯ ਪਾਠਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦੇਵੋਦ੍ਯਾਨਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜੁष੍ਟਂ ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਤ੍ਰਿਪਿष੍ਟਪਮ੍ । ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਯਤਨਂ ਅਧ੍ਯੁਵਾਸਾਖਿਲਰ੍ਦ੍ਧਿਮਤ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਰੂਪਜਨ੍ਮਾਢ੍ਯੋ ਮਾਨਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਗਿਆਨ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ - ਪਂਚਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰਿਣੋ ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਨਿਮਿਤ੍ਤਕ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਂ ਤਤੋ ਗੋਕਰ੍ਣਾਨੁਗ੍ਰਹੇਣੋਦ੍ਧਾਰਸ਼੍ਚ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਪਿਤਰਿ ਉਪਰਤੇ ਤੇਨ ਜਨਨੀ ਤਾਡਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਕ੍ਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਹਨਿष੍ਯੇ ਲਤ੍ਤਯਾ ਨ ਚੇਤ੍
ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇਹ ਸਾਧ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ: 'ਦੱਸ, ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ!'
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯ ਸਂਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ ਜਨਨ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਦੁਃਖਤਃ । ਕੂਪੇ ਪਾਤਃ ਕृਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੇਨ ਸਾ ਨਿਧਨਂ ਗਤਾ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਮਾਂ ਨੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਗੋਕਰ੍ਣਃ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਗਤੋ ਯੋਗਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਨ ਦੁਃਖਂ ਨ ਸੁਖਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਵੈਰੀ ਨਾਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਗੋਕਰਨ ਜੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਸੀ, ਨਾ ਸੁਖ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ।
ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰੀ ਗृਹੇऽਤਿष੍ਠਤ੍ ਪਂਚਪਣ੍ਯਵਧੂਵृਤਃ । ਅਤ੍ਯੁਗ੍ਰਕਰ੍ਮਕਰ੍ਤਾ ਚ ਤਤ੍ ਪੋषਣਵਿਮੂਢਧੀਃ
ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਪੰਜ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਕੁਲਟਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਭੂषਣਾਨ੍ਯਭਿਲਿਪ੍ਸਵਃ । ਤਦਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਗਤੋ ਗੇਹਾਤ੍ ਕਾਮਾਨ੍ਧੋ ਮृਤ੍ਯੁਮਸ੍ਮਰਨ੍
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਕਾਮਾਂਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਨ ਲੈਣ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਯਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪੁਨਰ੍ਗਤਃ । ਤਾਭ੍ਯੋऽਯਚ੍ਛਤ੍ ਸੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਭੂषਣਾਨਿ ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਿੱਥੋਂ-ਤਿੱਥੋਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਚਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਾਰ੍ਯੋ ਵ੍ਯਚਾਰਯਨ੍ । ਚੌਰ੍ਯਂ ਕਰੋਤ੍ਯਸੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਅਤੋ ਰਾਜਾ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: 'ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ।'
ਵਿਤ੍ਤਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਨਂ ਮਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਅਤੋऽਰ੍ਥਗੁਪ੍ਤਯੇ ਗੂਢਂ ਅਸ੍ਮਾਭਿਃ ਕਿਂ ਨ ਹਨ੍ਯਤੇ
'ਰਾਜਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਧਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਾਰ ਦੇਈਏ?'
ਨਿਹਤ੍ਯੈਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮੋ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਇਤਿ ਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਧਨ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਪਾਸ਼ਂ ਕਣ੍ਠੇ ਨਿਧਾਯਾਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਂ ਉਪਚਕ੍ਰਮੁਃ । ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਨ ਮਮਾਰਾਸੌ ਚਿਨ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਾਃ ਤਦਾਭਵਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਫਾਹਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੱਲ ਵਧੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।
ਤਪ੍ਤਾਂਗਾਰਸਮੂਹਾਂਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਮੁਖੇ ਹਿ ਵਿਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪੁਃ । ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਤਿਦੁਃਖੇਨ ਵ੍ਯਾਕੁਲੋ ਨਿਧਨਂ ਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਕੋਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ; ਅੱਗ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਦੇਹਂ ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਗਰ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਾਹਸਿਕਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਤੁ ਕੇਨਾਪੀਦਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਈਆਂ; ਇਹ ਭੇਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ।
ਲੋਕੈਃ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦੂਰਂ ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਨਃ । ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਵਰ੍षੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਤ੍ਤਲੋਭਵਿਕਰ੍षਿਤਃ
ਜਦ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ: 'ਉਹ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨੈਵ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਬੁਧਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੇ ਯਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮੂਢਃ ਸ ਦੁਃਖੈਃ ਪਰਿਭੂਯਤੇ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਜੋ ਮੂਰਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਧਾਮਯਂ ਵਚੋ ਯਾਸਾਂ ਕਾਮਿਨਾਂ ਰਸਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਹृਦਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਭਂ ਪ੍ਰਿਯਃ ਕੋ ਨਾਮ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਕਾਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਧਾ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਲੇਵਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ—ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?
ਸਂਹृਤ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤਾ ਯਾਤਾਃ ਕੁਲਟਾ ਬਹੁਭਰ੍ਤृਕਾਃ । ਧੁਮ੍ਧੁਕਾਰੀ ਬਭੂਵਾਥ ਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਤਃ ਕੁਕਰ੍ਮਤਃ
ਉਹ ਬਦਚਲਣ, ਕਈ ਪਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵਾਤ੍ਯਾਰੂਪਧਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਾਵਨ੍ ਦਸ਼ਦਿਸ਼ੋਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ਼ੀਤਾਤਪ ਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟੋ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਪਿਪਾਸਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਵੰਡਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੱਸਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਠੰਢ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤੰਗ, ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਪਿਆਸਾ।
ਨ ਲੇਭੇ ਸ਼ਰਣਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਹਾ ਦੈਵੇਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਵਦਨ੍ । ਕਿਯਤ੍ਕਾਲੇਨ ਗੋਕਰ੍ਣੋ ਮृਤਂ ਲੋਕਾਦਬੁਧ੍ਯਤ
ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਸਰਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਹਾਏ, ਨਸੀਬ!' ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।
ਅਨਾਥਂ ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਵ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਅਚੀਕਰਤ੍ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸਂਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਅਵਰ੍ਤਯਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਗਯਾ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ; ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਸ ਗੋਕਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਸਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਗृਹਾਂਗਣੇ ਸ੍ਵਪ੍ਤੁਂ ਆਗਤੋऽਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੋਕਰਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰੀ ਸ੍ਵਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ । ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਤਰਂ ਵਪੁਃ
ਉੱਥੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ।
ਸਕृਨ੍ਮੇषਃ ਸਕृਦ੍ਧਸ੍ਤੀ ਸਕृਚ੍ਚ ਮਹਿषੋऽਭਵਤ੍ । ਸਕृਦਿਨ੍ਦ੍ਰ ਸਕृਚ੍ਚਾਗ੍ਨਿਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੇੜ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਹਾਥੀ, ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੈਂਸ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਫਿਰ ਅੱਗ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ—ਹਰ ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰੀ।