ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ। ਭਗਵਾਨ੍ਭੀष੍ਮਕਸੁਤਾਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਂ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਉਪਯੇਮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਧੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਿਆ ਸੀ।

ਭਗਵਨ੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ। ਯਥਾ ਮਾਗਧਸ਼ਾਲ੍ਵਾਦੀਨ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਮੁਪਾਹਰਤ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਤੁੱਟ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕृष੍ਣਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਲੋਕਮਲਾਪਹਾਃ। ਕੋ ਨੁ ਤृਪ੍ਯੇਤ ਸ਼ृਣ੍ਵਾਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞੋ ਨਿਤ੍ਯਨੂਤਨਾਃ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਦਾ ਨਵੀਆਂ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਬਾਦਰਾਯਣਿਰੁਵਾਚ। ਰਾਜਾਸੀਦ੍ਭੀष੍ਮਕੋ ਨਾਮ ਵਿਦਰ੍ਭਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਨ੍। ਤਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਭਵਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਨ੍ਯੈਕਾ ਚ ਵਰਾਨਨਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਸੀ।

ਰੁਕ੍ਮ੍ਯਗ੍ਰਜੋ ਰੁਕ੍ਮਰਥੋ ਰੁਕ੍ਮਬਾਹੁਰਨਨ੍ਤਰਃ। ਰੁਕ੍ਮਕੇਸ਼ੋ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲੀ ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੇषਾ ਸ੍ਵਸਾ ਸਤੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਕਮੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਰੁਕਮਰਥ, ਫਿਰ ਰੁਕਮਬਾਹੁ, ਰੁਕਮਕੇਸ਼ ਤੇ ਰੁਕਮਮਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੈਣ ਰੁਕਮਣੀ ਸੀ।

ਸੋਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਰੂਪਵੀਰ੍ਯਗੁਣਸ਼੍ਰਿਯਃ। ਗृਹਾਗਤੈਰ੍ਗੀਯਮਾਨਾਸ੍ਤਂ ਮੇਨੇ ਸਦृਸ਼ਂ ਪਤਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਬਹਾਦਰੀ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਸੋਚ ਲਿਆ।

ਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸ਼ਣੌਦਾਰ੍ਯ ਰੂਪਸ਼ੀਲਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਾਮ੍। ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵੋਢੁਂ ਮਨੋ ਦਧੇ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਅਕਲ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਹੈ।

ਬਨ੍ਧੂਨਾਮਿਚ੍ਛਤਾਂ ਦਾਤੁਂ ਕृष੍ਣਾਯ ਭਗਿਨੀਂ ਨृਪ। ਤਤੋ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵਿਡ੍ਰੁਕ੍ਮੀ ਚੈਦ੍ਯਮਮਨ੍ਯਤ

ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚੇਦੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।

ਤਦਵੇਤ੍ਯਾਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੀ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਦੁਰ੍ਮਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍। ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕृष੍ਣਾਯ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਸ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰੈਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ। ਅਪਸ਼੍ਯਦਾਦ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਮਾਸੀਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨਾਸਨੇ

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਸੁਵਰਨ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਾਇਆ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵਸ੍ਤਮਵਰੁਹ੍ਯ ਨਿਜਾਸਨਾਤ੍। ਉਪਵੇਸ਼੍ਯਾਰ੍ਹਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਯਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਿਵੌਕਸਃ

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਪਗਮ੍ਯ ਸਤਾਂ ਗਤਿਃ। ਪਾਣਿਨਾਭਿਮृਸ਼ਨ੍ਪਾਦਾਵਵ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤਮਪृਚ੍ਛਤ

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਸੱਜਨਾਂ ਦੀ ਓਟ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹੇ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੇ ਵृਦ੍ਧਸਮ੍ਮਤਃ। ਵਰ੍ਤਤੇ ਨਾਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਮਨਸਃ ਸਦਾ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਧਰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?

ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਯਰ੍ਹਿ ਵਰ੍ਤੇਤ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍। ਅਹੀਯਮਾਨਃ ਸ੍ਵਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਖਿਲਕਾਮਧੁਕ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਰੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋऽਸਕृਲ੍ਲੋਕਾਨਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਪਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਅਕਿਞ੍ਚਨੋऽਪਿ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਵਿਜ੍ਵਰਃ

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਰੱਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਝਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੁੱਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਲਾਭਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਨ੍ਸਾਧੂਨ੍ਭੂਤਸੁਹृਤ੍ਤਮਾਨ੍। ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਿਣਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨ੍ਨਮਸ੍ਯੇ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸਕृਤ੍

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇਕ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਵਃ ਕੁਸ਼ਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਰਾਜਤੋ ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸੁਖਂ ਵਸਨ੍ਤਿ ਵਿषਯੇ ਪਾਲ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ਿਆਤ ਹੈ? ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।

ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਦੁਰ੍ਗਂ ਨਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯੇਹ ਯਦਿਚ੍ਛਯਾ। ਸਰ੍ਵਂ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹ੍ਯਗੁਹ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਵਾਮ ਤੇ

ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਈ ਔਖਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹੋ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ।

ਏਵਂ ਸਮ੍ਪृष੍ਟਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ। ਲੀਲਾਗृਹੀਤਦੇਹੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਮਵਰ੍ਣਯਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੁਵਾਚ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਣਾਨ੍ਭੁਵਨਸੁਨ੍ਦਰ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਤੇ। ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਯ ਕਰ੍ਣਵਿਵਰੈਰ੍ਹਰਤੋऽਙ੍ਗਤਾਪਮ੍। ਰੂਪਂ ਦृਸ਼ਾਂ ਦृਸ਼ਿਮਤਾਮਖਿਲਾਰ੍ਥਲਾਭਂ। ਤ੍ਵਯ੍ਯਚ੍ਯੁਤਾਵਿਸ਼ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮਪਤ੍ਰਪਂ ਮੇ

ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਲਜਿਆ ਬਿਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ।

ਕਾ ਤ੍ਵਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਮਹਤੀ ਕੁਲਸ਼ੀਲਰੂਪ। ਵਿਦ੍ਯਾਵਯੋਦ੍ਰਵਿਣਧਾਮਭਿਰਾਤ੍ਮਤੁਲ੍ਯਮ੍। ਧੀਰਾ ਪਤਿਂ ਕੁਲਵਤੀ ਨ ਵृਣੀਤ ਕਨ੍ਯਾ। ਕਾਲੇ ਨृਸਿਂਹ ਨਰਲੋਕਮਨੋऽਭਿਰਾਮਮ੍

ਹੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਕਿਹੜੀ ਭਲੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਸਦਾ ਘਰ-ਕੁਲ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਵਰ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼, ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ, ਗਿਆਨ, ਉਮਰ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਹੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।

ਤਨ੍ਮੇ ਭਵਾਨ੍ਖਲੁ ਵृਤਃ ਪਤਿਰਙ੍ਗ ਜਾਯਾਮ੍। ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤਸ਼੍ਚ ਭਵਤੋऽਤ੍ਰ ਵਿਭੋ ਵਿਧੇਹਿ। ਮਾ ਵੀਰਭਾਗਮਭਿਮਰ੍ਸ਼ਤੁ ਚੈਦ੍ਯ ਆਰਾਦ੍। ਗੋਮਾਯੁਵਨ੍ਮृਗਪਤੇਰ੍ਬਲਿਮਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਚੇਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਮੜੀ ਸਿੰਘ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੱਥ ਪਾਏ।

ਪੂਰ੍ਤੇष੍ਟਦਤ੍ਤਨਿਯਮਵ੍ਰਤਦੇਵਵਿਪ੍ਰ। ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਚਨਾਦਿਭਿਰਲਂ ਭਗਵਾਨ੍ਪਰੇਸ਼ਃ। ਆਰਾਧਿਤੋ ਯਦਿ ਗਦਾਗ੍ਰਜ ਏਤ੍ਯ ਪਾਣਿਂ। ਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਮੇ ਨ ਦਮਘੋषਸੁਤਾਦਯੋऽਨ੍ਯੇ

ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ, ਦਾਨ, ਯਗ, ਵਰਤ, ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਣ, ਨਾ ਕਿ ਦਮਘੋਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ।

ਸ਼੍ਵੋ ਭਾਵਿਨਿ ਤ੍ਵਮਜਿਤੋਦ੍ਵਹਨੇ ਵਿਦਰ੍ਭਾਨ੍। ਗੁਪ੍ਤਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪृਤਨਾਪਤਿਭਿਃ ਪਰੀਤਃ। ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯ ਚੈਦ੍ਯਮਗਧੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬਲਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ। ਮਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਵਿਧਿਨੋਦ੍ਵਹ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕਾਮ੍

ਹੇ ਅਜਿੱਤ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਆਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ ਆ, ਤੇ ਚੇਦੀ ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੈ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਵਿਰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੇ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਖਸ ਰੀਤ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰਚਰੀਮਨਿਹਤ੍ਯ ਬਨ੍ਧੂਨ੍। ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਵਹੇ ਕਥਮਿਤਿ ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯੁਪਾਯਮ੍। ਪੂਰ੍ਵੇਦ੍ਯੁਰਸ੍ਤਿ ਮਹਤੀ ਕੁਲਦੇਵਯਾਤ੍ਰਾ। ਯਸ੍ਯਾਂ ਬਹਿਰ੍ਨਵਵਧੂਰ੍ਗਿਰਿਜਾਮੁਪੇਯਾਤ੍

ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਆਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ: ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਕੁਲ-ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਵਧੂ ਗਿਰਿਜਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਙ੍ਕਜਰਜਃਸ੍ਨਪਨਂ ਮਹਾਨ੍ਤੋ। ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯੁਮਾਪਤਿਰਿਵਾਤ੍ਮਤਮੋऽਪਹਤ੍ਯੈ। ਯਰ੍ਹ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ ਨ ਲਭੇਯ ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ। ਜਹ੍ਯਾਮਸੂਨ੍ਵ੍ਰਤਕृਸ਼ਾਨ੍ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਮਾ-ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ, ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਗੁਹ੍ਯਸਨ੍ਦੇਸ਼ਾ ਯਦੁਦੇਵ ਮਯਾ ਹृਤਾਃ। ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਗੁਪਤ ਸੁਨੇਹੇ ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਕੁੜੀ ਵਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜੋ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਕਰ।

ਅਥ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.53 ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਃ ਸ ਤੁ ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਯਦੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਪਾਣਿਨਾ ਪਾਣਿਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਤਥਾਹਮਪਿ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚ ਨ ਲਭੇ ਨਿਸ਼ਿ। ਵੇਦਾਹਮ੍ਰੁਕ੍ਮਿਣਾ ਦ੍ਵੇषਾਨ੍ਮਮੋਦ੍ਵਾਹੋ ਨਿਵਾਰਿਤਃ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕਮੀਣੀ ਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।