ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨ੍ਦਾਃ ਸੁਮਨ੍ਦਮਤਯੋ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ ਹਿ ਉਪਦ੍ਰੁਤਾਃ । ਪਾਖਣ੍ਡਨਿਰਤਾਃ ਸਂਤੋ ਵਿਰਕ੍ਤਾਃ ਸਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ

ਲੋਕ ਸੁਸਤ, ਮੰਦ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਮੰਦ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਰੁਣੀਪ੍ਰਭੁਤਾ ਗੇਹੇ ਸ਼੍ਯਾਲਕੋ ਬੁਦ੍ਧਿਦਾਯਕਃ । ਕਨ੍ਯਾਵਿਕ੍ਰਯਿਣੋ ਲੋਭਾਦ੍ ਦਂਪਤੀਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕਨਮ੍

ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਲਾ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਧੀਆਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਆਸ਼੍ਰਮਾ ਯਵਨੈ ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੁष੍ਟੈਃ ਨष੍ਟਾਨਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ

ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਨ ਯੋਗੀ ਨੈਵ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਾ ਨ ਜ੍ਞਾਨੀ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯੋ ਨਰਃ । ਕਲਿਦਾਵਾਨਲੇਨਾਦ੍ਯ ਸਾਧਨਂ ਭਸ੍ਮਤਾਂ ਗਤਮ੍

ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧ, ਨਾ ਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ; ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਭਸਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਅਟ੍ਟਸ਼ੂਲਾ ਜਨਪਦਾਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ੂਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਕਾਮਿਨ੍ਯਃ ਕੇਸ਼ਸ਼ੂਲਿਨ੍ਯਃ ਸਂਭਵਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਇਹ

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਟੇਰੇ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਵਿੱਖਰੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕਲੇਰ੍ਦੋषਾਨ੍ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ ਅਵਨੀਂ ਅਹਮ੍ । ਯਾਮੁਨਂ ਤਟਮਾਪਨ੍ਨੋ ਯਤ੍ਰ ਲੀਲਾ ਹਰੇਰਭੂਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਰਚੇ ਸਨ।

ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤਨ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਏਕਾ ਤੁ ਤਰੁਣੀ ਤਤ੍ਰ ਨਿषਣ੍ਣਾ ਖਿਨ੍ਨਮਾਨਸਾ

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸੁਣੋ: ਉੱਥੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਥੱਕਿਆ ਤੇ ਉਦਾਸ ਸੀ।

ਵृਦ੍ਧੌ ਦ੍ਵੌ ਪਤਿਤੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੌ ਅਚੇਤਨੌ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਬੋਧਨ੍ਤੀ ਰੁਦਤੀ ਚ ਤਯੋਃ ਪੁਰਃ

ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਬੁੱਢੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੋਂਦੀ ਸੀ।

ਦਸ਼ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਂ ਨਿਜਂ ਵਪੁਃ । ਵੀਜ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ਤਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ

ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੱਕਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰਾਦ੍ ਗਤਃ ਸੋऽਹਂ ਕੌਤੁਕੇਨ ਤਦਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੋਤ੍ਥਿਤਾ ਬਾਲਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾ ਚਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਚਃ

ਇਹ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਾਹ ਨਾਲ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉੱਠੀ, ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।

ਬਾਲੋਵਾਚ - ਭੋ ਭੋਃ ਸਾਧੋ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਿष੍ਠ ਮਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਪਿ ਨਾਸ਼ਯ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਵ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਥਾਘਹਰਂ ਪਰਮ੍

ਉਹ ਕੁੜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ: ਹੇ ਸਾਧੂ ਜੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕੋ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਧਾ ਤਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਦੁਃਖਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯਦਾ ਭਾਗ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ ਭੂਰਿ ਭਵਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਦਾ

ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਕਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕੌ ਇਮੌ ਚੇਮਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਕਾਃ ਪਦ੍ਮਲੋਚਨਾਃ । ਵਦ ਦੇਵਿ ਸਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍

ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਦੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।

ਬਾਲੋਵਾਚ - ਅਹਂ ਭਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਇਮੌ ਮੇ ਤਨਯੌ ਮਤੌ । ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯ ਨਾਮਾਨੌ ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਜਰ੍ਜਰੌ

ਉਹ ਕੁੜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਇਹ ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਗਙ੍‌ਗਾਦ੍ਯਾ ਸ੍ਮਰਿਤਸ਼੍ਚੇਮਾ ਮਤ੍ਸੇਵਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਤਥਾਪਿ ਨ ਚ ਮੇ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸੇਵਿਤਾਯਾਃ ਸੁਰੈਰਪਿ

ਇਹ, ਗੰਗਾ ਆਦਿਕ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਮਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਸਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਪੋਧਨ । ਵਾਰ੍ਤਾ ਮੇ ਵਿਤਤਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਾਵਹ

ਹੁਣ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦ੍ਰਵਿਡੇ ਸਾਹਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਕਰ੍ਨਾਟਕੇ ਗਤਾ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਮਹਾਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਗੁਰ੍ਜਰੇ ਜੀਰ੍ਣਤਾਂ ਗਤਾ

ਮੈਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਕਰਣਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ।

ਤਤ੍ਰ ਘੋਰ ਕਲੇਰ੍ਯੋਗਾਤ੍ ਪਾਖਣ੍ਡੈਃ ਖਣ੍ਡਿਤਾਙ੍ਗਕਾ । ਦੁਰ੍ਬਲਾਹਂ ਚਿਰਂ ਯਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਨ੍ਦਤਾਮ੍

ਉੱਥੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਪਾਖੰਡੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀ।

ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਵੀਨੇਵ ਸੁਰੂਪਿਣੀ । ਜਾਤਾਹਂ ਉਵਤੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਰੂਪਾ ਤੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆਈ, ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ।

ਇਮੌ ਤੁ ਸ਼ਯਿਤੌ ਅਤ੍ਰ ਸੁਤੌ ਮੇ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤਃ ਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ । ਇਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਿਦੇਸ਼ਂ ਗਮ੍ਯਤੇ ਮਯਾ

ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਾਣੀ ਹਾਂ।

ਜਰਠਤ੍ਵਂ ਸਮਾਯਾਤੌ ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਿਤਾ । ਸਾਹਂ ਤੁ ਤਰੁਣੀ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੁਤੌ ਵृਦ੍ਧੌ ਇਮੌ ਕੁਤਃ

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨੇ ਬੁੱਢੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ?

ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਸਹਚਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ ਕੁਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਘਟਤੇ ਜਰਠਾ ਮਾਤਾ ਤਰੁਣੌ ਤਨਯੌ ਇਤਿ

ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਲਟ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਈ? ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਂ ਬੁੱਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌਜਵਾਨ।

ਅਤਃ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਾ । ਵਦ ਯੋਗਨਿਧੇ ਧੀਮਨ੍ ਕਾਰਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍

ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਂ ਏਤਤ੍ ਤਵਾਨਘੇ । ਨ ਵਿषਾਦਃ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਹਰਿਃ ਸ਼ਂ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਤਿ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹਰਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੀ ਕਰੇਗਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਊਚੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਫੌਰਨ ਬੋਲ ਪਿਆ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਣੁष੍ਵਵਹਿਤਾ ਬਾਲੇ ਯੋਗੋऽਯਂ ਦਾਰੁਣਾ ਕਲਿਃ । ਤੇਨ ਲੁਪ੍ਤਃ ਸਦਾਚਾਰੋ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਃ ਤਪਾਂਸਿ ਚ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਬੇਟੀ। ਇਹ ਜੋਗ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਕਰਕੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਜੋਗ ਦਾ ਰਾਹ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਸਭ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ।

ਜਨਾ ਅਘਾਸੁਰਾਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਠ੍ਯਦੁष੍ਕਰ੍ਮਕਾਰਿਣਃ । ਇਹ ਸਨ੍ਤੋ ਵਿषੀਦਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਸਾਧਵਃ । ਧਤ੍ਤੇ ਧੈਰ੍ਯਂ ਤੁ ਯੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਸ ਧੀਰਃ ਪਣ੍ਡਿਤੋऽਥਵਾ

ਲੋਕ ਅਘਾਸੁਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਠੱਗੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਅਕਲਮੰਦ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।

ਅਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਨ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯੇਯਂ ਸ਼ੇषਭਾਰਕਰੀ ਧਰਾ । ਵਰ੍षੇ ਵਰ੍षੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਜਾਤਾ ਮਂਗਲਂ ਨਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ

ਇਹ ਅਛੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਲੋਂ ਸਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।

ਨ ਤ੍ਵਾਮਪਿ ਸੁਤੈਃ ਸਾਕਂ ਕੋऽਪਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨੁਰਾਗਾਨ੍ਧੈਃ ਜਰ੍ਜਰਤ੍ਵੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ

ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਲੋਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈਂ।