ਯੁਞ੍ਜਾਨਾਨਾਮਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਦਿਭਿਰ੍ਮਨਃ। ਅਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਂ ਰਾਜਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਯੋਗ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਘਟੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਹ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੁੜ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਰਸ੍ਵ ਮਹੀਂ ਕਾਮਂ ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼ਿਤਮਾਨਸਃ। ਅਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਨਿਤ੍ਯਦਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਮਯ੍ਯਨਪਾਯਿਨੀ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਫਿਰ, ਪਰ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।
ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਧਰ੍ਮਸ੍ਥਿਤੋ ਜਨ੍ਤੂਨ੍ਨ੍ਯਵਧੀਰ੍ਮृਗਯਾਦਿਭਿਃ। ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਤਤ੍ਤਪਸਾ ਜਹ੍ਯਘਂ ਮਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਪਰ, ਇਸ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਦੇ।
ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਸੁਹृਤ੍ਤਮਃ। ਭੂਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਵਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਮਾਮੁਪੈष੍ਯਸਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇਗਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.52 ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਥਂ ਸੋऽਨੁਗ੍ਰਹੀਤੋऽਙ੍ਗ ਕृष੍ਣੇਨੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਨਨ੍ਦਨਃ। ਤਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਨ੍ਨਮ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਗੁਹਾਮੁਖਾਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਲ੍ਲਕਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਪਸ਼ੂਨ੍ਵੀਰੁਦ੍ਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍। ਮਤ੍ਵਾ ਕਲਿਯੁਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਜਗਾਮ ਦਿਸ਼ਮੁਤ੍ਤਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਪਃਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਯੁਤੋ ਧੀਰੋ ਨਿਃਸਙ੍ਗੋ ਮੁਕ੍ਤਸਂਸ਼ਯਃ। ਸਮਾਧਾਯ ਮਨਃ ਕृष੍ਣੇ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍
ਉਹ ਤਪ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਦਿਲੋਂ ਦ੍ਰਿੜ਼, ਮੋਹ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਦਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਲਯਮ੍। ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸਹਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਤਪਸਾਰਾਧਯਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਉਹ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿੱਥੇ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ, ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਜ੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਯਵਨਵੇष੍ਟਿਤਾਮ੍। ਹਤ੍ਵਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਬਲਂ ਨਿਨ੍ਯੇ ਤਦੀਯਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਧਨਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਮੁੜ ਕੇ, ਯਵਨਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਮਲੇਛ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਨ ਦੁਆਰਕਾ ਲੈ ਆਏ।
ਨੀਯਮਾਨੇ ਧਨੇ ਗੋਭਿਰ੍ਨृਭਿਸ਼੍ਚਾਚ੍ਯੁਤਚੋਦਿਤੈਃ। ਆਜਗਾਮ ਜਰਾਸਨ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਨੀਕਪਃ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਚੁਤ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਰਾਸੰਧ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤੇਈ ਫੌਜਾਂ ਸਨ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵੇਗਰਭਸਂ ਰਿਪੁਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਧਵੌ। ਮਨੁष੍ਯਚੇष੍ਟਾਮਾਪਨ੍ਨੌ ਰਾਜਨ੍ਦੁਦ੍ਰੁਵਤੁਰ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਾਧਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਦੌੜ ਗਏ।
ਵਿਹਾਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਚੁਰਮਭੀਤੌ ਭੀਰੁਭੀਤਵਤ੍। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਲਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਚੇਲਤੁਰ੍ਬਹੁਯੋਜਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਡਰ ਰਹੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਡਰਦੇ ਜਿਹਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਕੌੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਕੌਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਤੁਰ ਗਏ।
ਪਲਾਯਮਾਨੌ ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਗਧਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਬਲੀ। ਅਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਰਥਾਨੀਕੈਰੀਸ਼ਯੋਰਪ੍ਰਮਾਣਵਿਤ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਗਧ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਥਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ।
ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤ੍ਯ ਦੂਰਂ ਸਂਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਤੁਙ੍ਗਮਾਰੁਹਤਾਂ ਗਿਰਿਮ੍। ਪ੍ਰਵਰ੍षਣਾਖ੍ਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਦਾ ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍षਤਿ
ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੌੜ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਸ਼ਣ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਰੌ ਨਿਲੀਨਾਵਾਜ੍ਞਾਯ ਨਾਧਿਗਮ੍ਯ ਪਦਂ ਨृਪ। ਦਦਾਹ ਗਿਰਿਮੇਧੋਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦਗ੍ਨਿਮੁਤ੍ਸृਜਨ੍
ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤ ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਦਹ੍ਯਮਾਨਤਟਾਦੁਭੌ। ਦਸ਼ੈਕਯੋਜਨਾਤ੍ਤੁਙ੍ਗਾਨ੍ਨਿਪੇਤਤੁਰਧੋ ਭੁਵਿ
ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਢਲਾਨ ਤੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਲਦੀ ਉੱਡ ਕੇ, ਦਸ ਜੋਜਨ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਪਏ।
ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੌ ਰਿਪੁਣਾ ਸਾਨੁਗੇਨ ਯਦੂਤ੍ਤਮੌ। ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪੁਨਰਾਯਾਤੌ ਸਮੁਦ੍ਰ ਪਰਿਖਾਂ ਨृਪ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸੋऽਪਿ ਦਗ੍ਧਾਵਿਤਿ ਮृषਾ ਮਨ੍ਵਾਨੋ ਬਲਕੇਸ਼ਵੌ। ਬਲਮਾਕृष੍ਯ ਸੁਮਹਨ੍ਮਗਧਾਨ੍ਮਾਗਧੋ ਯਯੌ
ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਮਗਧ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਆਨਰ੍ਤਾਧਿਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਰੈਵਤੋ ਰੈਵਤੀਂ ਸੁਤਾਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚੋਦਿਤਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬਲਾਯੇਤਿ ਪੁਰੋਦਿਤਮ੍
ਆਨਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਰੈਵਤ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੈਵਤੀ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਗਵਾਨਪਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਉਪਯੇਮੇ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ। ਵੈਦਰ੍ਭੀਂ ਭੀष੍ਮਕਸੁਤਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ
ਭਗਵਾਨ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਵੈਦਰਭੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਤਰਸਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਾਲ੍ਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚੈਦ੍ਯਪਕ੍ਸ਼ਗਾਨ੍। ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਪੁਤ੍ਰਃ ਸੁਧਾਮਿਵ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਵ ਤੇ ਚੇਦੀ ਪੱਖ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ। ਭਗਵਾਨ੍ਭੀष੍ਮਕਸੁਤਾਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਂ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਉਪਯੇਮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਧੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਿਆ ਸੀ।
ਭਗਵਨ੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ। ਯਥਾ ਮਾਗਧਸ਼ਾਲ੍ਵਾਦੀਨ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਮੁਪਾਹਰਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਤੁੱਟ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕृष੍ਣਕਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਲੋਕਮਲਾਪਹਾਃ। ਕੋ ਨੁ ਤृਪ੍ਯੇਤ ਸ਼ृਣ੍ਵਾਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞੋ ਨਿਤ੍ਯਨੂਤਨਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਦਾ ਨਵੀਆਂ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਬਾਦਰਾਯਣਿਰੁਵਾਚ। ਰਾਜਾਸੀਦ੍ਭੀष੍ਮਕੋ ਨਾਮ ਵਿਦਰ੍ਭਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਨ੍। ਤਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਭਵਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਨ੍ਯੈਕਾ ਚ ਵਰਾਨਨਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਸੀ।
ਰੁਕ੍ਮ੍ਯਗ੍ਰਜੋ ਰੁਕ੍ਮਰਥੋ ਰੁਕ੍ਮਬਾਹੁਰਨਨ੍ਤਰਃ। ਰੁਕ੍ਮਕੇਸ਼ੋ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲੀ ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੇषਾ ਸ੍ਵਸਾ ਸਤੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਕਮੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਰੁਕਮਰਥ, ਫਿਰ ਰੁਕਮਬਾਹੁ, ਰੁਕਮਕੇਸ਼ ਤੇ ਰੁਕਮਮਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੈਣ ਰੁਕਮਣੀ ਸੀ।
ਸੋਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਰੂਪਵੀਰ੍ਯਗੁਣਸ਼੍ਰਿਯਃ। ਗृਹਾਗਤੈਰ੍ਗੀਯਮਾਨਾਸ੍ਤਂ ਮੇਨੇ ਸਦृਸ਼ਂ ਪਤਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਬਹਾਦਰੀ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਸੋਚ ਲਿਆ।
ਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸ਼ਣੌਦਾਰ੍ਯ ਰੂਪਸ਼ੀਲਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਾਮ੍। ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵੋਢੁਂ ਮਨੋ ਦਧੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਅਕਲ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧੂਨਾਮਿਚ੍ਛਤਾਂ ਦਾਤੁਂ ਕृष੍ਣਾਯ ਭਗਿਨੀਂ ਨृਪ। ਤਤੋ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵਿਡ੍ਰੁਕ੍ਮੀ ਚੈਦ੍ਯਮਮਨ੍ਯਤ
ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚੇਦੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਤਦਵੇਤ੍ਯਾਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੀ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਦੁਰ੍ਮਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍। ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕृष੍ਣਾਯ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।