ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਤਾ ਮਹਿष੍ਯੋ ਭਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਮਾਤ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ। ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲੀਨਾ ਨਾਧੁਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਕਾਲਿਤਾਃ

ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਕਾਲੋ ਬਲੀਯਾਨ੍ਬਲਿਨਾਂ ਭਗਵਾਨੀਸ਼੍ਵਰੋऽਵ੍ਯਯਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਲਯਤੇ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਯਥਾ ਪਸ਼ੂਨ੍

ਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਆਲਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ऋਤੇ ਕੈਵਲ੍ਯਮਦ੍ਯ ਨਃ। ਏਕ ਏਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰਵ੍ਯਯਃ

ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੋਖਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵੈ ਦੇਵਾਨਭਿਵਨ੍ਦ੍ਯ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਅਸ਼ਯਿष੍ਟ ਗੁਹਾਵਿष੍ਟੋ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਯਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

ਯਵਨੇ ਭਸ੍ਮਸਾਨ੍ਨੀਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਤ੍ਵਤਰ੍षਭਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਾਯ ਧੀਮਤੇ

ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।

ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍। ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭ੍ਰਾਜਤ੍ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਰੋਚਮਾਨਂ ਵੈਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਲਯਾ। ਚਾਰੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਮ੍

ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਨृਲੋਕਸ੍ਯ ਸਾਨੁਰਾਗਸ੍ਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਅਪੀਚ੍ਯਵਯਸਂ ਮਤ੍ਤਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋਦਾਰਵਿਕ੍ਰਮਮ੍

ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਮਸਤ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍षਿਤਃ। ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ਸ਼ਨਕੈ ਰਾਜਾ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮਿਵ ਤੇਜਸਾ

ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੂਹਤਾਜ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿੱਤ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਕੋ ਭਵਾਨਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਪਿਨੇ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਚਰਸ੍ਯੁਰੁਕਣ੍ਟਕੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੌਂਪਲੇ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋ?

ਕਿਂ ਸ੍ਵਿਤ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਤੇਜੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਸੁਃ। ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੋਮੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਾ ਲੋਕਪਾਲੋ ਪਰੋऽਪਿ ਵਾ

ਤੇਰੀ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਸ ਅੱਗੇ ਭਾਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਕੀ ਹੈ?

ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਦੇਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍। ਯਦ੍ਬਾਧਸੇ ਗੁਹਾਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਯਥਾ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਰਾਗ਼ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਤਾਮਵ੍ਯਲੀਕਮਸ੍ਮਾਕਂ ਨਰਪੁਙ੍ਗਵ। ਸ੍ਵਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮ ਗੋਤ੍ਰਂ ਵਾ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ

ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਜਨਮ, ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।

ਵਯਂ ਤੁ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਐਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਵਃ। ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਜਃ ਪ੍ਰਭੋ

ਅਸੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਚਿਰਪ੍ਰਜਾਗਰਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਰਯਾਪਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਸ਼ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਜਨੇ ਕਾਮਂ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਤ੍ਥਾਪਿਤੋऽਧੁਨਾ

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੀਂਦ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।

ਸੋऽਪਿ ਭਸ੍ਮੀਕृਤੋ ਨੂਨਮਾਤ੍ਮੀਯੇਨੈਵ ਪਾਪ੍ਮਨਾ। ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਭਵਾਨ੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਮਿਤ੍ਰਸ਼ਾਸਨਃ

ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰੰਤ, ਤੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤੇਜਸਾ ਤੇऽਵਿषਹ੍ਯੇਣ ਭੂਰਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਮਃ। ਹਤੌਜਸਾ ਮਹਾਭਾਗ ਮਾਨਨੀਯੋऽਸਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍

ਤੇਰੀ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੈਂ।

ਏਵਂ ਸਮ੍ਭਾषਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਵਾਣ੍ਯਾ ਮੇਘਨਾਦਗਭੀਰਯਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੱਸ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਾਭਿਧਾਨਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇऽਙ੍ਗ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇऽਨੁਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੁਮਨਨ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਯਾਪਿ ਹਿ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ ਤੇ ਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਰਜਾਂਸਿ ਵਿਮਮੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍ਯੁਰੁਜਨ੍ਮਭਿਃ। ਗੁਣਕਰ੍ਮਾਭਿਧਾਨਾਨਿ ਨ ਮੇ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਣ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੰਢੇ ਜਾਂਦੇ।

ਕਾਲਤ੍ਰਯੋਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮੇ ਨृਪ। ਅਨੁਕ੍ਰਮਨ੍ਤੋ ਨੈਵਾਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਮਰ੍षਯਃ

ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨੋਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਵੇਖਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।

ਤਥਾਪ੍ਯਦ੍ਯਤਨਾਨ੍ਯਙ੍ਗ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਗਦਤੋ ਮਮ। ਵਿਜ੍ਞਾਪਿਤੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚੇਨ ਪੁਰਾਹਂ ਧਰ੍ਮਗੁਪ੍ਤਯੇ

ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਜਨਮ ਸੁਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਭੂਮੇਰ੍ਭਾਰਾਯਮਾਣਾਨਾਮਸੁਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਚ। ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਯਦੁਕੁਲੇ ਗृਹ ਆਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ। ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾਸੁਦੇਵੇਤਿ ਵਸੁਦੇਵਸੁਤਂ ਹਿ ਮਾਮ੍

ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਤਃ ਕਂਸਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਦ੍ਵਿषਃ। ਅਯਂ ਚ ਯਵਨੋ ਦਗ੍ਧੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇ ਤਿਗ੍ਮਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ

ਕਾਲਨੇਮਿ, ਕੰਸ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦਬੁਧੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਵਨ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ।

ਸੋऽਹਂ ਤਵਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਗੁਹਾਮੇਤਾਮੁਪਾਗਤਃ। ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਚੁਰਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ

ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।

ਵਰਾਨ੍ਵृਣੀष੍ਵ ਰਾਜਰ੍षੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਦਦਾਮਿ ਤੇ। ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਜਨਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਭੂਯੋऽਰ੍ਹਤਿ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮ੍

ਹੇ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਹ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਗਰ੍ਗਵਾਕ੍ਯਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਗਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਵਿਮੋਹਿਤੋऽਯਂ ਜਨ ਈਸ਼ ਮਾਯਯਾ ਤ੍ਵਦੀਯਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਭਜਤ੍ਯਨਰ੍ਥਦृਕ੍। ਸੁਖਾਯ ਦੁਃਖਪ੍ਰਭਵੇषੁ ਸਜ੍ਜਤੇ ਗृਹੇषੁ ਯੋषਿਤ੍ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚ ਵਞ੍ਚਿਤਃ

ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਦੇ, ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਸੁੱਖ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਘਰ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਨੋ ਦੁਰ੍ਲਭਮਤ੍ਰ ਮਾਨੁषਂ। ਕਥਞ੍ਚਿਦਵ੍ਯਙ੍ਗਮਯਤ੍ਨਤੋऽਨਘ। ਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਨ ਭਜਤ੍ਯਸਨ੍ਮਤਿਰ੍। ਗृਹਾਨ੍ਧਕੂਪੇ ਪਤਿਤੋ ਯਥਾ ਪਸ਼ੁਃ

ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਿਰਲਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਖੁਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ।