ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਜ੍ਜਿਹਾਨਮਿਵੋਡੁਪਮ੍। ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ, ਸ਼ਾਮੀ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਏ ਹੋਏ—

ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭ੍ਰਾਜਤ੍ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਮੁਕ੍ਤਕਨ੍ਧਰਮ੍। ਪृਥੁਦੀਰ੍ਘਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਨਵਕਞ੍ਜਾਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਉਸਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚੌੜਾ, ਲੰਮਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—

ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਸੁਕਪੋਲਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਮ੍। ਮੁਖਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਬਿਭ੍ਰਾਣਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਮ੍

ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਸੁੱਚਾ ਹਾਸਾ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ—

ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਹ੍ਯਯਮਿਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਾਞ੍ਛਨਃ। ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋऽਰਵਿਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਨਮਾਲ੍ਯਤਿਸੁਨ੍ਦਰਃ

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ।

ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਨਾਰਦਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਨਾਨ੍ਯੋ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਨਿਰਾਯੁਧਸ਼੍ਚਲਨ੍ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇऽਨੇਨ ਨਿਰਾਯੁਧਃ

ਜਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਅਸਤਰ ਪੈਦਲ ਆ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਅਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।

ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਯਵਨਃ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਮ੍। ਅਨ੍ਵਧਾਵਜ੍ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਦੁਰਾਪਮਪਿ ਯੋਗਿਨਾਮ੍

ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਯਵਨ ਨੇ, ਉਹਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਾਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਹਰਿਣਾ ਸ ਪਦੇ ਪਦੇ। ਨੀਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਾ ਦੂਰਂ ਯਵਨੇਸ਼ੋऽਦ੍ਰਿਕਨ੍ਦਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

ਪਲਾਯਨਂ ਯਦੁਕੁਲੇ ਜਾਤਸ੍ਯ ਤਵ ਨੋਚਿਤਮ੍। ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਨਨੁਗਤੋ ਨੈਨਂ ਪ੍ਰਾਪਾਹਤਾਸ਼ੁਭਃ

‘ਭੱਜਣਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੇ ਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਨਾ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੰਦਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ।

ਏਵਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗਿਰਿਕਨ੍ਦਰਮ੍। ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਨਰਮ੍

ਇੰਝ ਤਾਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਨਨ੍ਵਸੌ ਦੂਰਮਾਨੀਯ ਸ਼ੇਤੇ ਮਾਮਿਹ ਸਾਧੁਵਤ੍। ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾਚ੍ਯੁਤਂ ਮੂਢਸ੍ਤਂ ਪਦਾ ਸਮਤਾਡਯਤ੍

ਉਹ ਯਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਦੂਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸੰਤ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।' ਐਸਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਅਚੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲੱਤ ਮਾਰੀ।

ਸ ਉਤ੍ਥਾਯ ਚਿਰਂ ਸੁਪ੍ਤਃ ਸ਼ਨੈਰੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਲੋਚਨੇ। ਦਿਸ਼ੋ ਵਿਲੋਕਯਨ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦਵਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਉਹ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉੱਠਿਆ। ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਸ ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੁष੍ਟਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਪਾਤੇਨ ਭਾਰਤ। ਦੇਹਜੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧੋ ਭਸ੍ਮਸਾਦਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍

ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ। ਕੋ ਨਾਮ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਸ੍ਯ ਕਿਂ ਵੀਰ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਹਾਂ ਗਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਕਿਂ ਤੇਜੋ ਯਵਨਾਰ੍ਦਨਃ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਬਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਾ? ਯਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ?

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਸ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਮਾਨ੍ਧਾਤृਤਨਯੋ ਮਹਾਨ੍। ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਗਰਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸ ਯਾਚਿਤਃ ਸੁਰਗਣੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰਾਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅਸੁਰੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤੈਸ੍ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸੋऽਕਰੋਚ੍ਚਿਰਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਗੁਹਂ ਤੇ ਸ੍ਵਃਪਾਲਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਰਾਜਨ੍ਵਿਰਮਤਾਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਨਃ ਪਰਿਪਾਲਨਾਤ੍

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਹ ਔਖੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇ।'

ਨਰਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍। ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਪਾਲਯਤੋ ਵੀਰ ਕਾਮਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਉਜ੍ਝਿਤਾਃ

ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਵੈਰੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਸੁਤਾ ਮਹਿष੍ਯੋ ਭਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਮਾਤ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ। ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲੀਨਾ ਨਾਧੁਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਕਾਲਿਤਾਃ

ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਕਾਲੋ ਬਲੀਯਾਨ੍ਬਲਿਨਾਂ ਭਗਵਾਨੀਸ਼੍ਵਰੋऽਵ੍ਯਯਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਲਯਤੇ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਯਥਾ ਪਸ਼ੂਨ੍

ਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਆਲਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ऋਤੇ ਕੈਵਲ੍ਯਮਦ੍ਯ ਨਃ। ਏਕ ਏਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰਵ੍ਯਯਃ

ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੋਖਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵੈ ਦੇਵਾਨਭਿਵਨ੍ਦ੍ਯ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਅਸ਼ਯਿष੍ਟ ਗੁਹਾਵਿष੍ਟੋ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਯਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

ਯਵਨੇ ਭਸ੍ਮਸਾਨ੍ਨੀਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਤ੍ਵਤਰ੍षਭਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਾਯ ਧੀਮਤੇ

ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।

ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍। ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭ੍ਰਾਜਤ੍ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਰੋਚਮਾਨਂ ਵੈਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਲਯਾ। ਚਾਰੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਮ੍

ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਨृਲੋਕਸ੍ਯ ਸਾਨੁਰਾਗਸ੍ਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਅਪੀਚ੍ਯਵਯਸਂ ਮਤ੍ਤਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋਦਾਰਵਿਕ੍ਰਮਮ੍

ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਮਸਤ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍षਿਤਃ। ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ਸ਼ਨਕੈ ਰਾਜਾ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮਿਵ ਤੇਜਸਾ

ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੂਹਤਾਜ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿੱਤ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਕੋ ਭਵਾਨਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਪਿਨੇ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਚਰਸ੍ਯੁਰੁਕਣ੍ਟਕੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੌਂਪਲੇ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋ?

ਕਿਂ ਸ੍ਵਿਤ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਤੇਜੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਸੁਃ। ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੋਮੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਾ ਲੋਕਪਾਲੋ ਪਰੋऽਪਿ ਵਾ

ਤੇਰੀ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਸ ਅੱਗੇ ਭਾਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਕੀ ਹੈ?

ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਦੇਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍। ਯਦ੍ਬਾਧਸੇ ਗੁਹਾਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਯਥਾ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਰਾਗ਼ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।