ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਾਦਦ੍ਯ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮੋ ਦੁਰ੍ਗਂ ਦ੍ਵਿਪਦਦੁਰ੍ਗਮਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ਸਮਾਧਾਯ ਯਵਨਂ ਘਾਤਯਾਮਹੇ

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੇ।

ਇਤਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਦੁਰ੍ਗਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍। ਅਨ੍ਤਃਸਮੁਦ੍ਰੇ ਨਗਰਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਦ੍ਭੁਤਮਚੀਕਰਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਰਾਂ ਜੋਜਨ ਵੱਡਾ, ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਿਲਾ ਬਣਾਇਆ।

ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਿਲ੍ਪਨੈਪੁਣਮ੍। ਰਥ੍ਯਾਚਤ੍ਵਰਵੀਥੀਭਿਰ੍ਯਥਾਵਾਸ੍ਤੁ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍

ਉਥੇ ਤਵਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਸੀ, ਸੜਕਾਂ, ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਸਾਰੀ ਵਾਸਤੂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਸੁਰਦ੍ਰੁਮਲਤੋਦ੍ਯਾਨ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋਪਵਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਹੇਮਸ਼ृਙ੍ਗੈਰ੍ਦਿਵਿਸ੍ਪृਗ੍ਭਿਃ ਸ੍ਫਟਿਕਾਟ੍ਟਾਲਗੋਪੁਰੈਃ

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਵਦਾਰੂਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ, ਅਨੋਖੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲਾਂ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਰਾਜਤਾਰਕੁਟੈਃ ਕੋष੍ਠੈਰ੍ਹੇਮਕੁਮ੍ਭੈਰਲਙ੍ਕृਤੈਃ। ਰਤ੍ਨਕੂਤੈਰ੍ਗृਹੈਰ੍ਹੇਮੈਰ੍ਮਹਾਮਾਰਕਤਸ੍ਥਲੈਃ

ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ, ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੰਨਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ਸਨ।

ਵਾਸ੍ਤੋष੍ਪਤੀਨਾਂ ਚ ਗृਹੈਰ੍ਵਲ੍ਲਭੀਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍। ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਜਨਾਕੀਰ੍ਣਂ ਯਦੁਦੇਵਗृਹੋਲ੍ਲਸਤ੍

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮਣੀਆਂ ਦੇ ਮਕਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸੁਧਰ੍ਮਾਂ ਪਾਰਿਜਾਤਂ ਚ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ਧਰੇਃ। ਯਤ੍ਰ ਚਾਵਸ੍ਥਿਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਧਰ੍ਮੈਰ੍ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ

ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਥੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਤੇ ਪਾਰਜਾਤ ਰੁੱਖ ਭੇਜੇ, ਜਿਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੌਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਸ਼੍ਯਾਮੈਕਵਰ੍ਣਾਨ੍ਵਰੁਣੋ ਹਯਾਨ੍ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਮਨੋਜਵਾਨ੍। ਅष੍ਟੌ ਨਿਧਿਪਤਿਃ ਕੋਸ਼ਾਨ੍ਲੋਕਪਾਲੋ ਨਿਜੋਦਯਾਨ੍

ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ, ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅੱਠ ਖਜਾਨੇ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਭਗਵਤਾ ਦਤ੍ਤਮਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਪਯਾਮਾਸੁਰ੍ਹਰੌ ਭੂਮਿਗਤੇ ਨृਪ

ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਹਕੂਮਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਜਨਂ ਹਰਿਃ। ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੇਨ ਰਾਮੇਣ ਕृष੍ਣਃ ਸਮਨੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ। ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪੁਰਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਪਦ੍ਮਮਾਲੀ ਨਿਰਾਯੁਧਃ

ਉਥੇ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਨਿਰਅਸਤਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਜ੍ਜਿਹਾਨਮਿਵੋਡੁਪਮ੍। ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ, ਸ਼ਾਮੀ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਏ ਹੋਏ—

ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭ੍ਰਾਜਤ੍ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਮੁਕ੍ਤਕਨ੍ਧਰਮ੍। ਪृਥੁਦੀਰ੍ਘਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਨਵਕਞ੍ਜਾਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਉਸਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚੌੜਾ, ਲੰਮਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—

ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਸੁਕਪੋਲਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਮ੍। ਮੁਖਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਬਿਭ੍ਰਾਣਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਮ੍

ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਸੁੱਚਾ ਹਾਸਾ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ—

ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਹ੍ਯਯਮਿਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਾਞ੍ਛਨਃ। ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋऽਰਵਿਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਨਮਾਲ੍ਯਤਿਸੁਨ੍ਦਰਃ

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ।

ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਨਾਰਦਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਨਾਨ੍ਯੋ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਨਿਰਾਯੁਧਸ਼੍ਚਲਨ੍ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇऽਨੇਨ ਨਿਰਾਯੁਧਃ

ਜਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਅਸਤਰ ਪੈਦਲ ਆ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਅਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।

ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਯਵਨਃ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਮ੍। ਅਨ੍ਵਧਾਵਜ੍ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਦੁਰਾਪਮਪਿ ਯੋਗਿਨਾਮ੍

ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਯਵਨ ਨੇ, ਉਹਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਾਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਹਰਿਣਾ ਸ ਪਦੇ ਪਦੇ। ਨੀਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਾ ਦੂਰਂ ਯਵਨੇਸ਼ੋऽਦ੍ਰਿਕਨ੍ਦਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

ਪਲਾਯਨਂ ਯਦੁਕੁਲੇ ਜਾਤਸ੍ਯ ਤਵ ਨੋਚਿਤਮ੍। ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਨਨੁਗਤੋ ਨੈਨਂ ਪ੍ਰਾਪਾਹਤਾਸ਼ੁਭਃ

‘ਭੱਜਣਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੇ ਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਨਾ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੰਦਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ।

ਏਵਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗਿਰਿਕਨ੍ਦਰਮ੍। ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਨਰਮ੍

ਇੰਝ ਤਾਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਨਨ੍ਵਸੌ ਦੂਰਮਾਨੀਯ ਸ਼ੇਤੇ ਮਾਮਿਹ ਸਾਧੁਵਤ੍। ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾਚ੍ਯੁਤਂ ਮੂਢਸ੍ਤਂ ਪਦਾ ਸਮਤਾਡਯਤ੍

ਉਹ ਯਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਦੂਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸੰਤ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।' ਐਸਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਅਚੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲੱਤ ਮਾਰੀ।

ਸ ਉਤ੍ਥਾਯ ਚਿਰਂ ਸੁਪ੍ਤਃ ਸ਼ਨੈਰੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਲੋਚਨੇ। ਦਿਸ਼ੋ ਵਿਲੋਕਯਨ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦਵਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਉਹ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉੱਠਿਆ। ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਸ ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੁष੍ਟਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਪਾਤੇਨ ਭਾਰਤ। ਦੇਹਜੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧੋ ਭਸ੍ਮਸਾਦਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍

ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਰਾਜੋਵਾਚ। ਕੋ ਨਾਮ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਸ੍ਯ ਕਿਂ ਵੀਰ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਹਾਂ ਗਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਕਿਂ ਤੇਜੋ ਯਵਨਾਰ੍ਦਨਃ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਬਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਾ? ਯਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ?

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਸ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਮਾਨ੍ਧਾਤृਤਨਯੋ ਮਹਾਨ੍। ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਗਰਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸ ਯਾਚਿਤਃ ਸੁਰਗਣੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰਾਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅਸੁਰੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤੈਸ੍ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸੋऽਕਰੋਚ੍ਚਿਰਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਗੁਹਂ ਤੇ ਸ੍ਵਃਪਾਲਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਰਾਜਨ੍ਵਿਰਮਤਾਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਨਃ ਪਰਿਪਾਲਨਾਤ੍

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਹ ਔਖੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇ।'

ਨਰਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍। ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਪਾਲਯਤੋ ਵੀਰ ਕਾਮਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਉਜ੍ਝਿਤਾਃ

ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਵੈਰੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਸੁਤਾ ਮਹਿष੍ਯੋ ਭਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਮਾਤ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ। ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲੀਨਾ ਨਾਧੁਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਕਾਲਿਤਾਃ

ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਕਾਲੋ ਬਲੀਯਾਨ੍ਬਲਿਨਾਂ ਭਗਵਾਨੀਸ਼੍ਵਰੋऽਵ੍ਯਯਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਲਯਤੇ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਯਥਾ ਪਸ਼ੂਨ੍

ਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਆਲਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।