ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਬਲਂ ਕृष੍ਣ ਉਦ੍ਵੇਲਮਿਵ ਸਾਗਰਮ੍। ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਤੇਨ ਸਂਰੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਜਨਂ ਚ ਭਯਾਕੁਲਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦੀ ਵੇਖੀ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।

ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ ਕਾਰਣਮਾਨੁषਃ। ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨੁਗੁਣਂ ਸ੍ਵਾਵਤਾਰਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍

ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ, ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਬਲਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਭੁਵਿ ਭਾਰਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍। ਮਾਗਧੇਨ ਸਮਾਨੀਤਂ ਵਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਭੁਜਾਮ੍

ਮੈਂ ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਜਿੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।

ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਭਿਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਂ ਭਟਾਸ਼੍ਵਰਥਕੁਞ੍ਜਰੈਃ। ਮਾਗਧਸ੍ਤੁ ਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭੂਯਃ ਕਰ੍ਤਾ ਬਲੋਦ੍ਯਮਮ੍

ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।

ਏਤਦਰ੍ਥੋऽਵਤਾਰੋऽਯਂ ਭੂਭਾਰਹਰਣਾਯ ਮੇ। ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਸਾਧੂਨਾਂ ਕृਤੋऽਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਧਾਯ ਚ

ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ, ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਾਯੈ ਦੇਹਃ ਸਂਭ੍ਰਿਯਤੇ ਮਯਾ। ਵਿਰਾਮਾਯਾਪ੍ਯਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਭਵਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍

ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸੌ। ਰਥਾਵੁਪਸ੍ਥਿਤੌ ਸਦ੍ਯਃ ਸਸੂਤੌ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦੌ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦੋ ਰਥ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਉਤਰੇ।

ਆਯੁਧਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਦਿਵਯ ਅਸਤਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਪਸ਼੍ਯਾਰ੍ਯ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦੂਨਾਂ ਤ੍ਵਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਏष ਤੇ ਰਥ ਆਯਾਤੋ ਦਯਿਤਾਨ੍ਯਾਯੁਧਾਨਿ ਚ

ਵੱਡੇ ਜੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਖੋ। ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਥਿਆਰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।

ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਨੌ ਜਨ੍ਮ ਸਾਧੂਨਾਮੀਸ਼ ਸ਼ਰ੍ਮਕृਤ੍। ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਨੀਕਾਖ੍ਯਂ ਭੂਮੇਰ੍ਭਾਰਮਪਾਕੁਰੁ

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੋਵੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੋ ਭਾਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਟਾ ਦਿਓ।

ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹੌ ਦਂਸ਼ਿਤੌ ਰਥਿਨੌ ਪੁਰਾਤ੍। ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਵਾਯੁਧਾਢ੍ਯ ਬਲੇਨਾਲ੍ਪੀਯਸਾ ਵृਤੌ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।

ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਦਧ੍ਮੌ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਹਰਿਰ੍ਦਾਰੁਕਸਾਰਥਿਃ। ਤਤੋऽਭੂਤ੍ਪਰਸੈਨ੍ਯਾਨਾਂ ਹृਦਿ ਵਿਤ੍ਰਾਸਵੇਪਥੁਃ

ਹਰਿ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਰੂਕ ਰਥੀ ਸੀ, ਰਥ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਕੰਪਕੰਪੀ ਪੈ ਗਈ।

ਤਾਵਾਹ ਮਾਗਧੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹੇ ਕृष੍ਣ ਪੁਰੁषਾਧਮ। ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਬਾਲੇਨੈਕੇਨ ਲਜ੍ਜਯਾ । ਗੁਪ੍ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਮਨ੍ਦ ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਯਾਹਿ ਬਨ੍ਧੁਹਨ੍

ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਛੁਪ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।'

ਤਵ ਰਾਮ ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਧੈਰ੍ਯਮੁਦ੍ਵਹ। ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਮਚ੍ਛਰੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਹਿ ਮਾਂ ਜਹਿ

'ਪਰ ਰਾਮਾ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਵਿਖਾ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਰਗ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।'

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਨ ਵੈ ਸ਼ੂਰਾ ਵਿਕਤ੍ਥਨ੍ਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਪੌਰੁषਮ੍। ਨ ਗृਹ੍ਣੀਮੋ ਵਚੋ ਰਾਜਨ੍ਨਾਤੁਰਸ੍ਯ ਮੁਮੂਰ੍षਤਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਕਦੇ ਵੱਡਾਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।'

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਜਰਾਸੁਤਸ੍ਤਾਵਭਿਸृਤ੍ਯ ਮਾਧਵੌ ਮਹਾਬਲੌਘੇਨ ਬਲੀਯਸਾऽऽਵृਣੋਤ੍। ਸਸੈਨ੍ਯਯਾਨਧ੍ਵਜਵਾਜਿਸਾਰਥੀ ਸੂਰ੍ਯਾਨਲੌ ਵਾਯੁਰਿਵਾਭ੍ਰਰੇਣੁਭਿਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਜਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਮਾਧਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜਿਆ। ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਪਰ੍ਣਤਾਲਧ੍ਵਜਚਿਹ੍ਨਿਤੌ ਰਥਾਵ੍। ਅਲਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਹਰਿਰਾਮਯੋਰ੍ਮृਧੇ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪੁਰਾਟ੍ਟਾਲਕਹਰ੍ਮ੍ਯਗੋਪੁਰਂ। ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਮ੍ਮੁਮੁਹੁਃ ਸ਼ੁਚਾਰ੍ਦਿਤਃ

ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਪਰਨ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾਂ, ਮੀਣਾਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਛੁਪ ਗਈਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭੁੱਲਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।

ਹਰਿਃ ਪਰਾਨੀਕਪਯੋਮੁਚਾਂ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣਵਰ੍षਪੀਡਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਰਾਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਂ ਵ੍ਯਸ੍ਫੂਰ੍ਜਯਚ੍ਛਾਰ੍ਙ੍ਗਸ਼ਰਾਸਨੋਤ੍ਤਮਮ੍

ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ।

ਗृਹ੍ਣਨ੍ਨਿਸ਼ਙ੍ਗਾਦਥ ਸਨ੍ਦਧਚ੍ਛਰਾਨ੍। ਵਿਕृष੍ਯ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਸ਼ਿਤਬਾਣਪੂਗਾਨ੍। ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਰਥਾਨ੍ਕੁਞ੍ਜਰਵਾਜਿਪਤ੍ਤੀਨ੍। ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਯਦ੍ਵਦਲਾਤਚਕ੍ਰਮ੍

ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਕਰਦੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚੱਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਕੁਮ੍ਭਾਃ ਕਰਿਣੋ ਨਿਪੇਤੁਰਨੇਕਸ਼ੋऽਸ਼੍ਵਾਃ ਸ਼ਰਵृਕ੍ਣਕਨ੍ਧਰਾਃ। ਰਥਾ ਹਤਾਸ਼੍ਵਧ੍ਵਜਸੂਤਨਾਯਕਾਃ ਪਦਾਯਤਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਭੁਜੋਰੁਕਨ੍ਧਰਾਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਥਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਝੰਡੇ, ਸਾਰਥੀ ਤੇ ਮੁਖੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਰਥ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਪੱਟ ਤੇ ਗਲਾਂ ਵੱਢੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।

ਸਞ੍ਛਿਦ੍ਯਮਾਨਦ੍ਵਿਪਦੇਭਵਾਜਿਨਾਮਙ੍ਗਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਸृਗਾਪਗਾਃ। ਭੁਜਾਹਯਃ ਪੂਰੁषਸ਼ੀਰ੍षਕਚ੍ਛਪਾ ਹਤਦ੍ਵਿਪਦ੍ਵੀਪਹਯ ਗ੍ਰਹਾਕੁਲਾਃ

ਜਦੋਂ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਢੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਪਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਏ ਵਰਗੇ ਧੜ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।

ਕਰੋਰੁਮੀਨਾ ਨਰਕੇਸ਼ਸ਼ੈਵਲਾ ਧਨੁਸ੍ਤਰਙ੍ਗਾਯੁਧਗੁਲ੍ਮਸਙ੍ਕੁਲਾਃ। ਅਚ੍ਛੂਰਿਕਾਵਰ੍ਤਭਯਾਨਕਾ ਮਹਾ ਮਣਿਪ੍ਰਵੇਕਾਭਰਣਾਸ਼੍ਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ

ਉਹ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੇਸ ਜਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਭੰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾ ਭੀਰੁਭਯਾਵਹਾ ਮृਧੇ ਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਹਰ੍षਕਰੀਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਵਿਨਿਘ੍ਨਤਾਰੀਨ੍ਮੁषਲੇਨ ਦੁਰ੍ਮਦਾਨ੍ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੇਨਾਪਰੀਮੇਯਤੇਜਸਾ

ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਂਕਰਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚਲਾਕੇ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਡਰਪੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਜੰਗ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਮੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।

ਬਲਂ ਤਦਙ੍ਗਾਰ੍ਣਵਦੁਰ੍ਗਭੈਰਵਂ ਦੁਰਨ੍ਤਪਾਰਂ ਮਗਧੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਾਲਿਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਵਸੁਦੇਵਪੁਤ੍ਰਯੋਰ੍ਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਂ ਤਜ੍ਜਗਦੀਸ਼ਯੋਃ ਪਰਮ੍

ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾਨ੍ਤਂ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਸ੍ਯ ਯਃ। ਸਮੀਹਿਤੇऽਨਨ੍ਤਗੁਣਃ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ। ਨ ਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਂ ਪਰਪਕ੍ਸ਼ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍। ਤਥਾਪਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨੁਵਿਧਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ

ਜਿਸ ਦੀ ਅਣਗਿਣਤ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਿਰਥਂ ਰਾਮੋ ਜਰਾਸਨ੍ਧਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਹਤਾਨੀਕਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾਸੁਂ ਸਿਂਹਃ ਸਿਂਹਮਿਵੌਜਸਾ

ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਰਥ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਫੜ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬਧ੍ਯਮਾਨਂ ਹਤਾਰਾਤਿਂ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਵਾਰੁਣਮਾਨੁषੈਃ। ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਗੋਵਿਨ੍ਦਸ੍ਤੇਨ ਕਾਰ੍ਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਵਾਰੁਣ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ, ਪਰ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਮਕਸਦ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਸਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਲੋਕਨਾਥਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰੀਡਿਤੋ ਵੀਰਸਮ੍ਮਤਃ। ਤਪਸੇ ਕृਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਵਾਰਿਤਃ ਪਥਿ ਰਾਜਭਿਃ

ਜਦੋਂ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਦੈਰ੍ਨਯਨੈਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰਪਿ। ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਯਂ ਯਦੁਭਿਸ੍ਤੇ ਪਰਾਭਵਃ

ਯਾਦਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਆਈ।