ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਯਥਾ ਵਦਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀਂ ਵਾਚਂ ਦਾਨਪਤੇ ਭਵਾਨ੍ । ਤਥਾਨਯਾ ਨ ਤृਪ੍ਯਾਮਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਥਾਮृਤਮ੍
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਥਾਪਿ ਸੂਨृਤਾ ਸੌਮ੍ਯ ਹृਦਿ ਨ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਚਲੇ । ਪੁਤ੍ਰਾਨੁਰਾਗਵਿषਮੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਸੌਦਾਮਨੀ ਯਥਾ
ਫਿਰ ਵੀ, ਪਿਆਰੇ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ।
ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਕੋ ਨੁ ਵਿਧੁਨੋਤ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਪੁਮਾਨ੍ । ਭੂਮੇਰ੍ਭਾਰਾਵਤਾਰਾਯ ਯੋऽਵਤੀਰ੍ਣੋ ਯਦੋਃ ਕੁਲੇ
ਭਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਉਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਯੋ ਦੁਰ੍ਵਿਮਰ੍ਸ਼ਪਥਯਾ ਨਿਜਮਾਯਯੇਦਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਣਾਨ੍ ਵਿਭਜਤੇ ਤਦਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ । ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਦੁਰਵਬੋਧਵਿਹਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਗਤਯੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਾਯ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਨृਪਤੇਃ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਸ ਯਾਦਵਃ । ਸੁਹृਦ੍ਭਿਃ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪੁਨਰ੍ਯਦੁਪੁਰੀਮਗਾਤ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਨਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੁੜ ਕੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਰਾਮਕृष੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਕੌਰਵ੍ਯ ਯਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਉਨੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਰ੍ਜਰਾਸਨ੍ਧੇਨ ਸਹ ਯੁਦ੍ਧਂ, ਦ੍ਵਾਰਕਾਦੁਰ੍ਗਨਿਰ੍ਮਾਣਂਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਅਸ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਂਸਸ੍ਯ ਮਹਿष੍ਯੌ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਮृਤੇ ਭਰ੍ਤਰਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੇ ਈਯਤੁਃ ਸ੍ਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਾਨ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਂਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ, ਅਸਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਪਿਤ੍ਰੇ ਮਗਧਰਾਜਾਯ ਜਰਾਸਨ੍ਧਾਯ ਦੁਃਖਿਤੇ। ਵੇਦਯਾਂ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵੈਧਵ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਤਦਪ੍ਰਿਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ੋਕਾਮਰ੍षਯੁਤੋ ਨृਪ। ਅਯਾਦਵੀਂ ਮਹੀਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰਮਮੁਦ੍ਯਮਮ੍
ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਗਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਭਿਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਤਿਸृਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਵृਤਃ। ਯਦੁਰਾਜਧਾਨੀਂ ਮਥੁਰਾਂ ਨ੍ਯਰੁਧਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਵੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਬਲਂ ਕृष੍ਣ ਉਦ੍ਵੇਲਮਿਵ ਸਾਗਰਮ੍। ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਤੇਨ ਸਂਰੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਜਨਂ ਚ ਭਯਾਕੁਲਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦੀ ਵੇਖੀ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ ਕਾਰਣਮਾਨੁषਃ। ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨੁਗੁਣਂ ਸ੍ਵਾਵਤਾਰਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ, ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਬਲਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਭੁਵਿ ਭਾਰਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍। ਮਾਗਧੇਨ ਸਮਾਨੀਤਂ ਵਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਭੁਜਾਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਜਿੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਭਿਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਂ ਭਟਾਸ਼੍ਵਰਥਕੁਞ੍ਜਰੈਃ। ਮਾਗਧਸ੍ਤੁ ਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭੂਯਃ ਕਰ੍ਤਾ ਬਲੋਦ੍ਯਮਮ੍
ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਏਤਦਰ੍ਥੋऽਵਤਾਰੋऽਯਂ ਭੂਭਾਰਹਰਣਾਯ ਮੇ। ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਸਾਧੂਨਾਂ ਕृਤੋऽਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਧਾਯ ਚ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ, ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਾਯੈ ਦੇਹਃ ਸਂਭ੍ਰਿਯਤੇ ਮਯਾ। ਵਿਰਾਮਾਯਾਪ੍ਯਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਭਵਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸੌ। ਰਥਾਵੁਪਸ੍ਥਿਤੌ ਸਦ੍ਯਃ ਸਸੂਤੌ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਦੋ ਰਥ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਉਤਰੇ।
ਆਯੁਧਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਦਿਵਯ ਅਸਤਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪਸ਼੍ਯਾਰ੍ਯ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦੂਨਾਂ ਤ੍ਵਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਏष ਤੇ ਰਥ ਆਯਾਤੋ ਦਯਿਤਾਨ੍ਯਾਯੁਧਾਨਿ ਚ
ਵੱਡੇ ਜੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਖੋ। ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਥਿਆਰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਨੌ ਜਨ੍ਮ ਸਾਧੂਨਾਮੀਸ਼ ਸ਼ਰ੍ਮਕृਤ੍। ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਨੀਕਾਖ੍ਯਂ ਭੂਮੇਰ੍ਭਾਰਮਪਾਕੁਰੁ
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੋਵੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੋ ਭਾਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਟਾ ਦਿਓ।
ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹੌ ਦਂਸ਼ਿਤੌ ਰਥਿਨੌ ਪੁਰਾਤ੍। ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਵਾਯੁਧਾਢ੍ਯ ਬਲੇਨਾਲ੍ਪੀਯਸਾ ਵृਤੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਦਧ੍ਮੌ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਹਰਿਰ੍ਦਾਰੁਕਸਾਰਥਿਃ। ਤਤੋऽਭੂਤ੍ਪਰਸੈਨ੍ਯਾਨਾਂ ਹृਦਿ ਵਿਤ੍ਰਾਸਵੇਪਥੁਃ
ਹਰਿ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਰੂਕ ਰਥੀ ਸੀ, ਰਥ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਕੰਪਕੰਪੀ ਪੈ ਗਈ।
ਤਾਵਾਹ ਮਾਗਧੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹੇ ਕृष੍ਣ ਪੁਰੁषਾਧਮ। ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਬਾਲੇਨੈਕੇਨ ਲਜ੍ਜਯਾ । ਗੁਪ੍ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਮਨ੍ਦ ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਯਾਹਿ ਬਨ੍ਧੁਹਨ੍
ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਛੁਪ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਤਵ ਰਾਮ ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਧੈਰ੍ਯਮੁਦ੍ਵਹ। ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਮਚ੍ਛਰੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਹਿ ਮਾਂ ਜਹਿ
'ਪਰ ਰਾਮਾ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਵਿਖਾ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਰਗ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।'
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਨ ਵੈ ਸ਼ੂਰਾ ਵਿਕਤ੍ਥਨ੍ਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਪੌਰੁषਮ੍। ਨ ਗृਹ੍ਣੀਮੋ ਵਚੋ ਰਾਜਨ੍ਨਾਤੁਰਸ੍ਯ ਮੁਮੂਰ੍षਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਕਦੇ ਵੱਡਾਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।'
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਜਰਾਸੁਤਸ੍ਤਾਵਭਿਸृਤ੍ਯ ਮਾਧਵੌ ਮਹਾਬਲੌਘੇਨ ਬਲੀਯਸਾऽऽਵृਣੋਤ੍। ਸਸੈਨ੍ਯਯਾਨਧ੍ਵਜਵਾਜਿਸਾਰਥੀ ਸੂਰ੍ਯਾਨਲੌ ਵਾਯੁਰਿਵਾਭ੍ਰਰੇਣੁਭਿਃ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਜਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਮਾਧਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜਿਆ। ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਪਰ੍ਣਤਾਲਧ੍ਵਜਚਿਹ੍ਨਿਤੌ ਰਥਾਵ੍। ਅਲਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਹਰਿਰਾਮਯੋਰ੍ਮृਧੇ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪੁਰਾਟ੍ਟਾਲਕਹਰ੍ਮ੍ਯਗੋਪੁਰਂ। ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਮ੍ਮੁਮੁਹੁਃ ਸ਼ੁਚਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਪਰਨ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾਂ, ਮੀਣਾਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਛੁਪ ਗਈਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭੁੱਲਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।
ਹਰਿਃ ਪਰਾਨੀਕਪਯੋਮੁਚਾਂ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣਵਰ੍षਪੀਡਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਰਾਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਂ ਵ੍ਯਸ੍ਫੂਰ੍ਜਯਚ੍ਛਾਰ੍ਙ੍ਗਸ਼ਰਾਸਨੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ।
ਗृਹ੍ਣਨ੍ਨਿਸ਼ਙ੍ਗਾਦਥ ਸਨ੍ਦਧਚ੍ਛਰਾਨ੍। ਵਿਕृष੍ਯ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਸ਼ਿਤਬਾਣਪੂਗਾਨ੍। ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਰਥਾਨ੍ਕੁਞ੍ਜਰਵਾਜਿਪਤ੍ਤੀਨ੍। ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਯਦ੍ਵਦਲਾਤਚਕ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਕਰਦੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚੱਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।