ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਸਾ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਬਾਲਕਂ ਤਦਾ । ਆਨੀਯ ਜਨਕੋ ਬਾਲਂ ਰਹਸ੍ਯੇ ਧੁਨ੍ਧੁਲੀਂ ਦਦੌ
ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਔਰਤ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੱਚਾ ਲਿਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਧੁੰਧੁਲੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਯਾ ਚ ਕਥਿਤਂ ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸੂਤਃ ਸੁਖਮਰ੍ਭਕਃ । ਲੋਕਸ੍ਯ ਸੁਖਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਤ੍ਮਦੇਵ ਪ੍ਰਜੋਦਯਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ ਹੈ; ਆਤਮਦੇਵ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ।'
ਦਦੌ ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਵਿਧਾਯ ਚ । ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਘੋषੋऽਭੂਤ੍ ਤਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਮਂਗਲਂ ਬਹੁ
ਉਹ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਣਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ; ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਾ-ਗੀਤ ਹੋਏ।
ਭਰ੍ਤੁਰਗ੍ਰੇऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕੁਚੇ ਮਮ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਕਥਂ ਪੁष੍ਣਾਮਿ ਬਾਲਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?'
ਮਤ੍ਸ੍ਵਸੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਾਯਾ ਮृਤੋ ਬਾਲਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਾਮਾਕਾਰ੍ਯ ਗृਹੇ ਰਕ੍ਸ਼ ਸਾ ਤੇऽਰ੍ਭਂ ਪੋषਯਿष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲ ਦੇਵੇਗੀ।
ਪਤਿਨਾ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਣਹੇਤਵੇ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰੀਤਿ ਨਾਮ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਨ੍
ਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ; ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਤ੍ਰਿਮਾਸੇ ਨਿਰ੍ਗਤੇ ਚਾਥ ਸਾ ਧੇਨੁਃ ਸੁषੁਵੇऽਰ੍ਭਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਂਗਸੁਨ੍ਦਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਕਨਕਪ੍ਰਭਮ੍
ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ—ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਮਾਦਧੇ । ਮਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਜੀਬ ਸਮਝ ਕੇ, ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਭਾਗ੍ਯੋਦਯੋऽਧੁਨਾ ਜਾਤ ਆਤ੍ਮਦੇਵਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤ । ਧੇਨ੍ਵਾ ਬਾਲਃ ਪ੍ਰਸੂਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਰੂਪੀਤਿ ਕੌਤੁਕਮ੍
ਹੁਣ ਆਤਮਦੇਵ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਆਈ ਹੈ: ਗਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।
ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਤੁ ਕੇਨਾਪਿ ਵਿਧਿਯੋਗਤਃ । ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਤਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਨਾਮ ਚਾਕਰੋਤ੍
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਿਆ; ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਾਂ ਵਰਗੇ ਕੰਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਕਰਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਕਿਯਤ੍ਕਾਲੇਨ ਤੌ ਜਾਤੌ ਤਰੁਣੌ ਤਨਯਾਵੁਭੌ । ਗੋਕਰ੍ਣਃ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰੀ ਮਹਾਖਲਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਗੋਕਰਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਨਾਨਸ਼ੌਚਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨੋ ਦੁਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਧਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਦੁष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸ਼ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਭੋਜਨਮ੍
ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਸਫਾਈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਗਲਤ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ।
ਚੌਰਃ ਸਰ੍ਵਜਨਦ੍ਵੇषੀ ਪਰਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਦੀਪਕਃ । ਲਾਲਨਾਯਾਰ੍ਭਕਾਨ੍ ਧृਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਯਃ ਕੂਪੇ ਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍
ਉਹ ਚੋਰ ਸੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ।
ਹਿਂਸਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰੀ ਚ ਦੀਨਾਨ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਪੀਡਕਃ । ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਭਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਸਂਗਤਃ
ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦਾ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਡਾਲਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਫਾਂਸੀ ਪਕੜਦਾ, ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ।
ਤੇਨ ਵੇਸ਼੍ਯਾਕੁਸਂਗੇਨ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਨਾਸ਼ਿਤਮ੍ । ਏਕਦਾ ਪਿਤਰੌ ਤਾਡ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਯਮਾਹਰਤ੍
ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ; ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਕृਪਣਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਃ ਧਨਹੀਨੋ ਰੁਰੋਦ ਹ । ਵਧ੍ਯਤਵਂ ਤੁ ਸਮੀਚੀਨਂ ਕੁਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਃਖਦਾਯਕਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪਿਤਾ, ਹੁਣ ਧਨ-ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਪੁੱਤਰ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।'
ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕੋ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਵ੍ਯਪੋਹਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਤ੍ਯਜਾਮਿ ਦੁਃਖੇਨ ਹਾ ਕष੍ਟਂ ਮਮ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਕੌਣ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ!'
ਤਦਾਨੀਂ ਤੁ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਗੋਕਰ੍ਣੋ ਜ੍ਞਾਨਸਂਯੁਤਃ । ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਜਨਕਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਪਰਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੋਕਰਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ।
ਅਸਾਰਃ ਖਲੁ ਸਂਸਾਰੋ ਦੁਃਖਰੂਪੀ ਵਿਮੋਹਕਃ । ਸੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਧਨਂ ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਵਾਨ੍ ਜ੍ਵਲਤੇऽਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਰਥਹੀਣ, ਦੁੱਖਾਂ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ?
ਨ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਨ ਸੁਖਂ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਸੁਖਮਸ੍ਤਿ ਵਿਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਏਕਾਨ੍ਤਜੀਵਿਨਃ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ; ਸੁਖ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਞ੍ਚ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਜਾਰੂਪਂ ਮੋਹਤੋ ਨਰਕੇ ਗਤਿਃ । ਨਿਪਤਿष੍ਯਤਿ ਦੇਹੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਵ੍ਰਜ
ਅਗਿਆਨ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ; ਭਟਕਾਉਣ ਨਾਲ ਨਰਕ ਦਾ ਰਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ—ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪਿਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਂਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਨੇ ਤਾਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਜੋ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ।'
ਅਨ੍ਧਕੂਪੇ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੇ ਬਦ੍ਧਃ ਪਂਗੁਰਹਂ ਸ਼ਠਃ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਪਤਿਤੋ ਨੂਨਂ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰ ਦਯਾਨਿਧੇ
ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੇਰੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹਾਂ; ਲੰਗੜਾ, ਚਲਾਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਦੇਹੇऽਸ੍ਥਿਮਾਂਸਰੁਧਿਰੇऽਭਿਮਤਿਂ ਤ੍ਯਜ ਤ੍ਵਂ ਜਾਯਾਸੁਤਾਦਿषੁ ਸਦਾ ਮਮਤਾਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚ । ਪਸ਼੍ਯਾਨਿਸ਼ਂ ਜਗਦਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ਣਭਂਗਨਿष੍ਠਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਾਗਰਸਿਕੋ ਭਵ ਭਕ੍ਤਿਨਿष੍ਠਃ
ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਮੋਹ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾਪਨ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਰਾਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹੁ।
ਧਰ੍ਮ ਭਜਸ੍ਵ ਸਤਤਂ ਤ੍ਯਜ ਲੋਕਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਸੇਵਸ੍ਵ ਸਾਧੁਪੁਰੁषਾਨ੍ ਜਹਿ ਕਾਮਤृष੍ਣਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋषਗੁਣਚਿਨ੍ਤਨਮਾਸ਼ੁ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਵਾਕਥਾਰਸਮਹੋ ਨਿਤਰਾਂ ਪਿਬ ਤ੍ਵਮ੍
ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਸਦਾ ਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਸੋਚਣੀ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਰਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ।
ਏਵਂ ਸੁਤੋਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤੋऽਪਿ ਗृਹਂ ਵਿਹਾਯ ਯਾਤੋ ਵਨਂ ਸ੍ਥਿਰਮਤਿਰ੍ਗਤषष੍ਟਿਵਰ੍षਃ । ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਰੇਰਨੁਦਿਨਂ ਪਰਿਚਰ੍ਯਯਾਸੌ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਮਾਪ ਨਿਯਤਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਯ ਪਾਠਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦੇਵੋਦ੍ਯਾਨਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜੁष੍ਟਂ ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਤ੍ਰਿਪਿष੍ਟਪਮ੍ । ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਯਤਨਂ ਅਧ੍ਯੁਵਾਸਾਖਿਲਰ੍ਦ੍ਧਿਮਤ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਰੂਪਜਨ੍ਮਾਢ੍ਯੋ ਮਾਨਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਗਿਆਨ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ - ਪਂਚਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਧੁਨ੍ਧੁਕਾਰਿਣੋ ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਨਿਮਿਤ੍ਤਕ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਂ ਤਤੋ ਗੋਕਰ੍ਣਾਨੁਗ੍ਰਹੇਣੋਦ੍ਧਾਰਸ਼੍ਚ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਪਿਤਰਿ ਉਪਰਤੇ ਤੇਨ ਜਨਨੀ ਤਾਡਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਕ੍ਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਹਨਿष੍ਯੇ ਲਤ੍ਤਯਾ ਨ ਚੇਤ੍
ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇਹ ਸਾਧ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ: 'ਦੱਸ, ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ!'
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯ ਸਂਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ ਜਨਨ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਦੁਃਖਤਃ । ਕੂਪੇ ਪਾਤਃ ਕृਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੇਨ ਸਾ ਨਿਧਨਂ ਗਤਾ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਮਾਂ ਨੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਕਰ ਲਿਆ।