ਗੋਪ੍ਯੁਵਾਚ। ਮਧੁਪ ਕਿਤਵਬਨ੍ਧੋ ਮਾ ਸ੍ਪृਸ਼ਙ੍ਘ੍ਰਿਂ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ। ਕੁਚਵਿਲੁਲਿਤਮਾਲਾਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਭਿਰ੍ਨਃ। ਵਹਤੁ ਮਧੁਪਤਿਸ੍ਤਨ੍ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ। ਯਦੁਸਦਸਿ ਵਿਡਮ੍ਬ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਵਮੀਦृਕ੍
ਗੋਪੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਠੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਮੇਰੀ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੁਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਣਵੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਮਿਹਰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹੰਸੀ ਬਣੇਗੀ।
ਸਕृਦਧਰਸੁਧਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਮੋਹਿਨੀਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ। ਸੁਮਨਸ ਇਵ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਯਜੇऽਸ੍ਮਾਨ੍ਭਵਾਦृਕ੍। ਪਰਿਚਰਤਿ ਕਥਂ ਤਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਨੁ ਪਦ੍ਮਾ। ਹ੍ਯਪਿ ਬਤ ਹृਤਚੇਤਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਜਲ੍ਪੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚਖਾਈ, ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਦਮਾ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਏ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਕਿਮਿਹ ਬਹੁ षਡਙ੍ਘ੍ਰੇ ਗਾਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਯਦੂਨਾਮ੍। ਅਧਿਪਤਿਮਗृਹਾਣਾਮਗ੍ਰਤੋ ਨਃ ਪੁਰਾਣਮ੍। ਵਿਜਯਸਖਸਖੀਨਾਂ ਗੀਯਤਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ। ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਕੁਚਰੁਜਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤੀष੍ਟਮਿष੍ਟਾਃ
ਐ ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਲਕ ਸੀ? ਜਾ, ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਿਵਿ ਭੁਵਿ ਚ ਰਸਾਯਾਂ ਕਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਦ੍ਦੁਰਾਪਾਃ। ਕਪਟਰੁਚਿਰਹਾਸਭ੍ਰੂਵਿਜृਮ੍ਭਸ੍ਯ ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ। ਚਰਣਰਜ ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਭੂਤਿਰ੍ਵਯਂ ਕਾ। ਅਪਿ ਚ ਕृਪਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਬ੍ਦਃ
ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚੀ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਭੌਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਧਾਰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਮਾੜੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸृਜ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪਾਦਂ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯਹਂ ਚਾਟੁਕਾਰੈਰ੍। ਅਨੁਨਯਵਿਦੁषਸ੍ਤੇऽਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਦੌਤ੍ਯੈਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਾਤ੍। ਸ੍ਵਕृਤ ਇਹ ਵਿਸृष੍ਟਾਪਤ੍ਯਪਤ੍ਯਨ੍ਯਲੋਕਾ। ਵ੍ਯਸृਜਦਕृਤਚੇਤਾਃ ਕਿਂ ਨੁ ਸਨ੍ਧੇਯਮਸ੍ਮਿਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮਨਾਵਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਮृਗਯੁਰਿਵ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਵ੍ਯਧੇ ਲੁਬ੍ਧਧਰ੍ਮਾ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਕृਤ ਵਿਰੂਪਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਃ ਕਾਮਯਾਨਾਮ੍। ਬਲਿਮਪਿ ਬਲਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਵੇष੍ਟਯਦ੍ਧ੍ਵਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਵਦ੍ਯਸ੍। ਤਦਲਮਸਿਤਸਖ੍ਯੈਰ੍ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਸ੍ਤਤ੍ਕਥਾਰ੍ਥਃ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਪਈਆਂ, ਅਸਹਾਇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦਨੁਚਰਿਤਲੀਲਾਕਰ੍ਣਪੀਯੂषਵਿਪ੍ਰੁਟ੍। ਸਕृਦਦਨਵਿਧੂਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਧਰ੍ਮਾ ਵਿਨष੍ਟਾਃ। ਸਪਦਿ ਗृਹਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਦੀਨਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੀਨਾ। ਬਹਵ ਇਹ ਵਿਹਙ੍ਗਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਚਰ੍ਯਾਂ ਚਰਨ੍ਤਿ
ਜਿਹੜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਮਾੜੇ ਹਾਲ ਵਿਚ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਵਯਮृਤਮਿਵ ਜਿਹ੍ਮਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਃ। ਕੁਲਿਕਰੁਤਮਿਵਾਜ੍ਞਾਃ ਕृष੍ਣਵਧ੍ਵੋ ਹਰਿਣ੍ਯਃ। ਦਦृਸ਼ੁਰਸਕृਦੇਤਤ੍ਤਨ੍ਨਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤੀਵ੍ਰ। ਸ੍ਮਰਰੁਜ ਉਪਮਨ੍ਤ੍ਰਿਨ੍ਭਣ੍ਯਤਾਮਨ੍ਯਵਾਰ੍ਤਾ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੜਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੂਰਖ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਂ ਦੀ ਬੁਲਾਹੀ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਾਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ। ਅਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਹੋਈ ਤੀਬਰ ਪੀੜ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਐ ਦੂਤ।
ਪ੍ਰਿਯਸਖ ਪੁਨਰਾਗਾਃ ਪ੍ਰੇਯਸਾ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕਿਂ। ਵਰਯ ਕਿਮਨੁਰੁਨ੍ਧੇ ਮਾਨਨੀਯੋऽਸਿ ਮੇऽਙ੍ਗ। ਨਯਸਿ ਕਥਮਿਹਾਸ੍ਮਾਨ੍ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ। ਸਤਤਮੁਰਸਿ ਸੌਮ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਧੂਃ ਸਾਕਮਾਸ੍ਤੇ
ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ?
ਅਪਿ ਬਤ ਮਧੁਪੁਰ੍ਯਾਮਾਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੋऽਧੁਨਾਸ੍ਤੇ। ਸ੍ਮਰਤਿ ਸ ਪਿਤृਗੇਹਾਨ੍ਸੌਮ੍ਯ ਬਨ੍ਧੂਂਸ਼੍ਚ ਗੋਪਾਨ੍। ਕ੍ਵਚਿਦਪਿ ਸ ਕਥਾ ਨਃ ਕਿਙ੍ਕਰੀਣਾਂ ਗृਣੀਤੇ। ਭੁਜਮਗੁਰੁਸੁਗਨ੍ਧਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਧਾਸ੍ਯਤ੍ਕਦਾ ਨੁ
ਕੀ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਸਾਡੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਾਰੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਬਾਂਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇਗਾ?
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਅਥੋਦ੍ਧਵੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਵਂ ਕृष੍ਣਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਃ। ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਪ੍ਰਿਯਸਨ੍ਦੇਸ਼ੈਰ੍ਗੋਪੀਰਿਦਮਭਾषਤ
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ ਉਧਵ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਰਸ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨਾਲ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ। ਅਹੋ ਯੂਯਂ ਸ੍ਮ ਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਥਾ ਭਵਤ੍ਯੋ ਲੋਕਪੂਜਿਤਾਃ। ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਭਗਵਤਿ ਯਾਸਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਪਿਤਂ ਮਨਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਉਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਾਹ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦਾਨਵ੍ਰਤਤਪੋਹੋਮ ਜਪਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਯਮੈਃ। ਸ਼੍ਰੇਯੋਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ ਕृष੍ਣੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਤੇ
ਨੇਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਤਪ, ਹੋਮ, ਜਪ, ਪਾਠ, ਸਿਆਮ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕੇ ਭਵਤੀਭਿਰਨੁਤ੍ਤਮਾ। ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਮੁਨੀਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਜਗਾਈ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਤੀਨ੍ਦੇਹਾਨ੍ਸ੍ਵਜਨਾਨ੍ਭਵਨਾਨਿ ਚ। ਹਿਤ੍ਵਾਵृਣੀਤ ਯੂਯਂ ਯਤ੍ਕृष੍ਣਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਪਰਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ, ਸਰੀਰ, ਸੱਜਣ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਚੁਣ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵੋऽਧਿਕृਤੋ ਭਵਤੀਨਾਮਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ। ਵਿਰਹੇਣ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਹਾਨ੍ਮੇऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਕृਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਸਨ੍ਦੇਸ਼ੋ ਭਵਤੀਨਾਂ ਸੁਖਾਵਹਃ। ਯਮਾਦਾਯਾਗਤੋ ਭਦ੍ਰਾ ਅਹਂ ਭਰ੍ਤੂ ਰਹਸ੍ਕਰਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਲੁਕ-ਚੁਪ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਭਵਤੀਨਾਂ ਵਿਯੋਗੋ ਮੇ ਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਯਥਾ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੇषੁ ਖਂ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਰ੍ਜਲਂ ਮਹੀ । ਤਥਾਹਂ ਚ ਮਨਃਪ੍ਰਾਣ ਭੂਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮਨ, ਸਾਹ, ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਆਧਾਰ ਵਾਂਗ ਹਾਂ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸृਜੇ ਹਨ੍ਮ੍ਯਨੁਪਾਲਯੇ। ਆਤ੍ਮਮਾਯਾਨੁਭਾਵੇਨ ਭੂਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੁਣਾਤ੍ਮਨਾ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ।
ਆਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਮਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋऽਗੁਣਾਨ੍ਵਯਃ। ਸੁषੁਪ੍ਤਿਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਗ੍ਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮਾਯਾਵृਤ੍ਤਿਭਿਰੀਯਤੇ
ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੱਤੇ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ਧ੍ਯਾਯੇਤ ਮृषਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦੁਤ੍ਥਿਤਃ। ਤਨ੍ਨਿਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਿਨਿਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ।
ਏਤਦਨ੍ਤਃ ਸਮਾਮ੍ਨਾਯੋ ਯੋਗਃ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਂ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍। ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤਪੋ ਦਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਇਵਾਪਗਾਃ
ਇਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਹੈ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਲਈ ਹੈ—ਵਿਰਾਗ, ਤਪ, ਸੈਂਯਮ ਤੇ ਸਚਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਹਂ ਭਵਤੀਨਾਂ ਵੈ ਦੂਰੇ ਵਰ੍ਤੇ ਪ੍ਰਿਯੋ ਦृਸ਼ਾਮ੍। ਮਨਸਃ ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षਾਰ੍ਥਂ ਮਦਨੁਧ੍ਯਾਨਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਦੂਰ ਦਿਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
ਯਥਾ ਦੂਰਚਰੇ ਪ੍ਰੇष੍ਠੇ ਮਨ ਆਵਿਸ਼੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਨ ਤਥਾ ਚੇਤਃ ਸਨ੍ਨਿਕृष੍ਟੇऽਕ੍ਸ਼ਿਗੋਚਰੇ
ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਇੰਨਾ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼੍ਯ ਮਨਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਸ਼ੇषਵृਤ੍ਤਿ ਯਤ੍। ਅਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਚਿਰਾਨ੍ਮਾਮੁਪੈष੍ਯਥ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਆਪਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੋਗੇ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।
ਯਾ ਮਯਾ ਕ੍ਰੀਡਤਾ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵ੍ਰਜ ਆਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਅਲਬ੍ਧਰਾਸਾਃ ਕਲ੍ਯਾਣ੍ਯੋ ਮਾਪੁਰ੍ਮਦ੍ਵੀਰ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਸ ਵਿਚ ਨਾ ਆ ਸਕੀਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਪ੍ਰਿਯਤਮਾਦਿष੍ਟਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਃ। ਤਾ ਊਚੁਰੁਦ੍ਧਵਂ ਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤਤ੍ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਾਗਤਸ੍ਮृਤੀਃ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਧਵ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ। ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਹਿਤੋ ਹਤਃ ਕਂਸੋ ਯਦੂਨਾਂ ਸਾਨੁਗੋऽਘਕृਤ੍। ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਪ੍ਤੈਰ੍ਲਬ੍ਧਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥੈਃ ਕੁਸ਼ਲ੍ਯਾਸ੍ਤੇऽਚ੍ਯੁਤੋऽਧੁਨਾ
ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕਂਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਅਚੁਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਗਦਾਗ੍ਰਜਃ ਸੌਮ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰਯੋषਿਤਾਮ੍। ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸਵ੍ਰੀਡ ਹਾਸੋਦਾਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਚਿਤਃ
ਸੱਜਣ, ਕੀ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਲਜਜਤ ਭਰੇ, ਹੱਸਦੇ ਨੈਨਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਕਥਂ ਰਤਿਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਪੁਰਯੋषਿਤਾਮ੍। ਨਾਨੁਬਧ੍ਯੇਤ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਭ੍ਰਮੈਸ਼੍ਚਾਨੁਭਾਜਿਤਃ
ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?