ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਜਨਃ ਪ੍ਰਾਣਵਿਯੋਗਕਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਮਨੋऽਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍। ਨਿਰ੍ਹृਤ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਸ਼ਯਮਾਸ਼ੁ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋऽਰ੍ਕਵਰ੍ਣਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੋਈ ਮਨ—even ਜੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ—ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉੱਚੀ ਰਹਿ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਨ੍ਤਾਵਖਿਲਾਤ੍ਮਹੇਤੌ ਨਾਰਾਯਣੇ ਕਾਰਣਮਰ੍ਤ੍ਯਮੂਰ੍ਤੌ। ਭਾਵਂ ਵਿਧਤ੍ਤਾਂ ਨਿਤਰਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ਕਿਂ ਵਾਵਸ਼ਿष੍ਟਂ ਯੁਵਯੋਃ ਸੁਕृਤ੍ਯਮ੍
ਜਿਸ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਲ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਜੀਵੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਵੱਡਾ ਸੁਕਰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਆਗਮਿष੍ਯਤ੍ਯਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਵ੍ਰਜਮਚ੍ਯੁਤਃ। ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤੇ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਅਚੁਤ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਵ੍ਰਜ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗਾ।
ਹਤ੍ਵਾ ਕਂਸਂ ਰਙ੍ਗਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਸਰ੍ਵਸਾਤ੍ਵਤਾਮ੍। ਯਦਾਹ ਵਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਕृष੍ਣਃ ਸਤ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਤਤ੍
ਕੰਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ।
ਮਾ ਖਿਦ੍ਯਤਂ ਮਹਾਭਾਗੌ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥਃ ਕृष੍ਣਮਨ੍ਤਿਕੇ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਹृਦਿ ਸ ਭੂਤਾਨਾਮਾਸ੍ਤੇ ਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵੈਧਸਿ
ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖੋਗੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇ।
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਿਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਪ੍ਰਿਯੋ ਵਾਸ੍ਤ੍ਯਮਾਨਿਨਃ। ਨੋਤ੍ਤਮੋ ਨਾਧਮੋ ਵਾਪਿ ਸਮਾਨਸ੍ਯਾਸਮੋऽਪਿ ਵਾ
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਕੋਈ ਵਧੀਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਣ-ਬਰਾਬਰ। ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਨ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਾਰ੍ਯਾ ਨ ਸੁਤਾਦਯਃ। ਨਾਤ੍ਮੀਯੋ ਨ ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਦੇਹੋ ਜਨ੍ਮ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਨਾ ਮਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ। ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਜਨਮ।
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਵਾ ਲੋਕੇ ਸਦਸਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਯੋਨਿषੁ। ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਸੋऽਪਿ ਸਾਧੂਨਾਂ ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮ ਇਤਿ ਭਜਤੇ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਗੁਣਾਨ੍। ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਨਤੀਤੋऽਪਿ ਗੁਣੈਃ ਸृਜਤ੍ਯਵਨ੍ਹਨ੍ਤ੍ਯਜਃ
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਤ, ਰਜ, ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਰਚਦਾ, ਪਾਲਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਭ੍ਰਮਰਿਕਾਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੀਵ ਮਹੀਯਤੇ। ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤਰਿ ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਕਰ੍ਤੇਵਾਹਂਧਿਯਾ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਭੌਰੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਵਯੋਰੇਵ ਨੈਵਾਯਮਾਤ੍ਮਜੋ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ। ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਤ੍ਮਜੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਸ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ। ਹਰੀ ਸਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਤੇ ਸਰਤਾਜ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭੂਤਭਵਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤ੍। ਸ੍ਥਾਸ੍ਨੁਸ਼੍ਚਰਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਦਲ੍ਪਕਂ ਚ। ਵਿਨਾਚ੍ਯੁਤਾਦ੍ਵਸ੍ਤੁਤਰਾਂ ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ। ਸ ਏਵ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਭੂਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪੁਰਾਣਾ, ਨਵਾਂ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਚਲਦਾ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ।
ਏਵਂ ਨਿਸ਼ਾ ਸਾ ਬ੍ਰੁਵਤੋਰ੍ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਨੁਚਰਸ੍ਯ ਰਾਜਨ੍। ਗੋਪ੍ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਨਿਰੂਪ੍ਯ ਦੀਪਾਨ੍ਵਾਸ੍ਤੂਨ੍ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੌਧੀਨ੍ਯਮਨ੍ਥੁਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੰਦ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲਈ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ। ਗੋਪੀਆਂ ਉਠੀਆਂ, ਦੀਵੇ ਵੇਖੇ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਲਗ ਪਈਆਂ।
ਤਾ ਦੀਪਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਮਣਿਭਿਰ੍ਵਿਰੇਜੂ ਰਜ੍ਜੂਰ੍ਵਿਕਰ੍षਦ੍ਭੁਜਕਙ੍ਕਣਸ੍ਰਜਃ। ਚਲਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬਸ੍ਤਨਹਾਰਕੁਣ੍ਡਲ ਤ੍ਵਿषਤ੍ਕਪੋਲਾਰੁਣਕੁਙ੍ਕੁਮਾਨਨਾਃ
ਉਹ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚਦਿਆਂ, ਕੰਗਣ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰ, ਛਾਤੀ, ਹਾਰ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਗਲ੍ਹਾ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ, ਚਿਹਰੇ ਲਾਲ ਕੁੰਕਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਉਦ੍ਗਾਯਤੀਨਾਮਰਵਿਨ੍ਦਲੋਚਨਂ ਵ੍ਰਜਾਙ੍ਗਨਾਨਾਂ ਦਿਵਮਸ੍ਪृਸ਼ਦ੍ਧ੍ਵਨਿਃ। ਦਧ੍ਨਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਥਨਸ਼ਬ੍ਦਮਿਸ਼੍ਰਿਤੋ ਨਿਰਸ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਦਿਸ਼ਾਮਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਭਗਵਤ੍ਯੁਦਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਨਨ੍ਦਦ੍ਵਾਰਿ ਵ੍ਰਜੌਕਸਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਥਂ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਂ ਕਸ੍ਯਾਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਨੰਦ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਥ ਵੇਖੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?'
ਅਕ੍ਰੂਰ ਆਗਤਃ ਕਿਂ ਵਾ ਯਃ ਕਂਸਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ। ਯੇਨ ਨੀਤੋ ਮਧੁਪੁਰੀਂ ਕृष੍ਣਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ
ਅਕਰੂਰ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਕংস ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ?
ਕਿਂ ਸਾਧਯਿष੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਕृਤਿਮ੍। ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਦਨ੍ਤੀਨਾਮੁਦ੍ਧਵੋऽਗਾਤ੍ਕृਤਾਹ੍ਨਿਕਃ
ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹੜੀ ਮੁਆਫੀ ਕਰੇਗਾ? ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਦਧਵ ਆਪਣਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆ ਗਿਆ।
ਉਦ੍ਧਵਗੋਪੀਸਂਵਾਦਃ; ਭ੍ਰਮਰਗੀਤਮ੍; ਉਦ੍ਧਵਸ੍ਯ ਮਥੁਰਾਗਮਨਂਚ - ਅਥ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ 10.47 ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕृषਾਨੁਚਰਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਬਾਹੁਂ ਨਵਕਞ੍ਜਲੋਚਨਮ੍। ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਂ ਪੁष੍ਕਰਮਾਲਿਨਂ ਲਸਨ੍ ਮੁਖਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਿਮृष੍ਟਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ ॥੧ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਕੋऽਯਮਪੀਵ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤਵੇषਭੂषਣਃ। ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਰਿਵਵ੍ਰੁਰੁਤ੍ਸੁਕਾਸ੍ ਤਮੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਪਦਾਮ੍ਬੁਜਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ॥੨ ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੇਣਾਵਨਤਾਃ ਸੁਸਤ੍ਕृਤਂ ਸਵ੍ਰੀਡਹਾਸੇਕ੍ਸ਼ਣਸੂਨृਤਾਦਿਭਿਃ। ਰਹਸ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਨੁਪਵਿष੍ਟਮਾਸਨੇ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਹਰਂ ਰਮਾਪਤੇਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਜਾਨੀਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਯਦੁਪਤੇਃ ਪਾਰ੍षਦਂ ਸਮੁਪਾਗਤਮ੍। ਭਰ੍ਤ੍ਰੇਹ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਭਵਾਨ੍ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਗੋਵ੍ਰਜੇ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣੀਯਂ ਨ ਚਕ੍ਸ਼੍ਮਹੇ। ਸ੍ਨੇਹਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਮੁਨੇਰਪਿ ਸੁਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦਾ ਬੰਧਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇष੍ਵਰ੍ਥਕृਤਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਯਾਵਦਰ੍ਥਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍। ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਕृਤਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸੁਮਨਃਸ੍ਵਿਵ षਟ੍ਪਦੈਃ
ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਮਕਸਦ ਰਹੇ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਭੌਰਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ।
ਨਿਃਸ੍ਵਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਗਣਿਕਾ ਅਕਲ੍ਪਂ ਨृਪਤਿਂ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਧੀਤਵਿਦ੍ਯਾ ਆਚਾਰ੍ਯਮृਤ੍ਵਿਜੋ ਦਤ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਖਗਾ ਵੀਤਫਲਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਤਿਥਯੋ ਗृਹਮ੍। ਦਗ੍ਧਂ ਮृਗਾਸ੍ਤਥਾਰਣ੍ਯਂ ਜਾਰਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਫਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਿਮਾਨ ਖਾਣ ਪੀ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਸੜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਿਰਣ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਖ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਗੋਪ੍ਯੋ ਹਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਗਤਵਾਕ੍ਕਾਯਮਾਨਸਾਃ। ਕृष੍ਣਦੂਤੇ ਸਮਾਯਾਤੇ ਉਦ੍ਧਵੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਲੌਕਿਕਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸਾਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਦੂਤ ਉਧਵ ਆਇਆ।
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰੀਯਕਰ੍ਮਾਣਿ ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਤਹ੍ਰਿਯਃ। ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਯਾਨਿ ਕੈਸ਼ੋਰਬਾਲ੍ਯਯੋਃ
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਗਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਾਜ਼ ਦੇ। ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ।
ਕਾਚਿਨ੍ਮਧੁਕਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀ ਕृष੍ਣਸਙ੍ਗਮਮ੍। ਪ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਦੂਤਂ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਦੂਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਪਈ।
ਗੋਪ੍ਯੁਵਾਚ। ਮਧੁਪ ਕਿਤਵਬਨ੍ਧੋ ਮਾ ਸ੍ਪृਸ਼ਙ੍ਘ੍ਰਿਂ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ। ਕੁਚਵਿਲੁਲਿਤਮਾਲਾਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਭਿਰ੍ਨਃ। ਵਹਤੁ ਮਧੁਪਤਿਸ੍ਤਨ੍ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ। ਯਦੁਸਦਸਿ ਵਿਡਮ੍ਬ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਵਮੀਦृਕ੍
ਗੋਪੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਠੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਮੇਰੀ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੁਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਣਵੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਮਿਹਰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹੰਸੀ ਬਣੇਗੀ।
ਸਕृਦਧਰਸੁਧਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਮੋਹਿਨੀਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ। ਸੁਮਨਸ ਇਵ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਯਜੇऽਸ੍ਮਾਨ੍ਭਵਾਦृਕ੍। ਪਰਿਚਰਤਿ ਕਥਂ ਤਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਨੁ ਪਦ੍ਮਾ। ਹ੍ਯਪਿ ਬਤ ਹृਤਚੇਤਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਜਲ੍ਪੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚਖਾਈ, ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਦਮਾ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਏ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਕਿਮਿਹ ਬਹੁ षਡਙ੍ਘ੍ਰੇ ਗਾਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਯਦੂਨਾਮ੍। ਅਧਿਪਤਿਮਗृਹਾਣਾਮਗ੍ਰਤੋ ਨਃ ਪੁਰਾਣਮ੍। ਵਿਜਯਸਖਸਖੀਨਾਂ ਗੀਯਤਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ। ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਕੁਚਰੁਜਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤੀष੍ਟਮਿष੍ਟਾਃ
ਐ ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਲਕ ਸੀ? ਜਾ, ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।