ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥੋ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਵਾਸਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾਵੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ। ਕਾਸ਼੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਦੀਪਨਿਂ ਨਾਮ ਹ੍ਯਵਨ੍ਤਿਪੁਰਵਾਸਿਨਮ੍

ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।

ਯਥੋਪਸਾਦ੍ਯ ਤੌ ਦਾਨ੍ਤੌ ਗੁਰੌ ਵृਤ੍ਤਿਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍। ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਤਾਵੁਪੇਤੌ ਸ੍ਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਮਿਵਾਦृਤੌ

ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੇਦਾਨਖਿਲਾਨ੍ ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦੋ ਗੁਰੁਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।

ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਂ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨ੍ਯਾਯਪਥਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਂ ਚ षਡ੍ਵਿਧਾਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੀ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।

ਸਰ੍ਵਂ ਨਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੌ। ਸਕृਨ੍ਨਿਗਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੌ ਸਞ੍ਜਗृਹਤੁਰ੍ਨृਪ

ਉਹ ਦੋਨੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਸਨ, ਰਾਜਾ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲੈ ਗਏ।

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯਾ ਸਂਯਤ੍ਤੌ ਤਾਵਤੀਃ ਕਲਾਃ*। ਗੁਰੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਯਾਚਾਰ੍ਯਂ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਨृਪ

ਚੌਂਹਠ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ; ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਂ ਮਹਿਮਾਨਮਦ੍ਭੁਤਂ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਨਤਿਮਾਨੁषੀਂ ਮਤਿਮ੍। ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਮृਤਂ ਬਾਲਂ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਵਰਯਾਂ ਬਭੂਵ ਹ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਤਿ-ਮਾਨਵ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੰਗਿਆ।

ਤਥੇਤ੍ਯਥਾਰੁਹ੍ਯ ਮਹਾਰਥੌ ਰਥਂ ਪ੍ਰਭਾਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਵਿਕ੍ਰਮੌ। ਵੇਲਾਮੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਨਿषੀਦਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਰ੍ਹਣਮਾਹਰਤ੍ਤਯੋਃ

ਉਹ ਦੋਨੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਜਾ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬੈਠੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।

ਤਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਸ਼ੁ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍। ਯੋऽਸਾਵਿਹ ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਬਾਲਕੋ ਮਹਤੋਰ੍ਮਿਣਾ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਮੁੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਲਹਿਰ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਸੀ।'

ਸ਼੍ਰੀਸਮੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਨ ਚਾਹਾਰ੍षਮਹਂ ਦੇਵ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਜਨੋ ਮਹਾਨ੍। ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਚਰਃ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਙ੍ਖਰੂਪਧਰੋऽਸੁਰਃ

ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਪਾਂਚਜਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।'

ਆਸ੍ਤੇ ਤੇਨਾਹृਤੋ ਨੂਨਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਜਲਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਨਾਪਸ਼੍ਯਦੁਦਰੇऽਰ੍ਭਕਮ੍

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਰਭਵਂ ਸ਼ਙ੍ਖਮਾਦਾਯ ਰਥਮਾਗਮਤ੍। ਤਤਃ ਸਂਯਮਨੀਂ ਨਾਮ ਯਮਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਗਰੀ ਸੰਯਮਨੀ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।

ਗਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਮੌ ਸਹਲਾਯੁਧਃ। ਸ਼ਙ੍ਖਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸਂਯਮਨੋ ਯਮਃ

ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।

ਤਯੋਃ ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਮਹਤੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯੁਪਬृਂਹਿਤਾਮ੍। ਉਵਾਚਾਵਨਤਃ ਕृष੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਸ਼ਯਾਲਯਮ੍ । ਲੀਲਾਮਨੁष੍ਯਯੋਰ੍ਵਿष੍ਣੋ ਯੁਵਯੋਃ ਕਰਵਾਮ ਕਿਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?'

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਮਿਹਾਨੀਤਂ ਨਿਜਕਰ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍। ਆਨਯਸ੍ਵ ਮਹਾਰਾਜ ਮਚ੍ਛਾਸਨਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉ।'

ਤਥੇਤਿ ਤੇਨੋਪਾਨੀਤਂ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਂ ਯਦੂਤ੍ਤਮੌ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗੁਰਵੇ ਭੂਯੋ ਵृਣੀष੍ਵੇਤਿ ਤਮੂਚਤੁਃ

ਯਮ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਰੁਵਾਚ। ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਤ੍ਸ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਗੁਰੁਨਿष੍ਕ੍ਰਯਃ। ਕੋ ਨੁ ਯੁष੍ਮਦ੍ਵਿਧਗੁਰੋਃ ਕਾਮਾਨਾਮਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?'

ਗਚ੍ਛਤਂ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਵੀਰੌ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਾਮਸ੍ਤੁ ਪਾਵਨੀ। ਛਨ੍ਦਾਂਸ੍ਯਯਾਤਯਾਮਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਵਿਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ

'ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਵਿਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ; ਜੋ ਚੰਦ, ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ।'

ਗੁਰੁਣੈਵਮਨੁਜ੍ਞਾਤੌ ਰਥੇਨਾਨਿਲਰਂਹਸਾ। ਆਯਾਤੌ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਤਾਤ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦੇਨ ਵੈ

ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋਨੋ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਚ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ।

ਸਮਨਨ੍ਦਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਜਨਾਰ੍ਦਨੌ। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਬਹ੍ਵਹਾਨਿ ਨष੍ਟਲਬ੍ਧਧਨਾ ਇਵ

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਗੁਆਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।

ਸ੍ਵਵਿਰਹਾਰ੍ਤਗੋਪਗੋਪੀਨਾਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਾਯ ਭਗਵਤੋਦ੍ਧਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਨਮ੍, ਨਨ੍ਦੋਦ੍ਧਵਸਂਵਾਦਸ਼੍ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਦਯਿਤਃ ਸਖਾ। ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਦ੍ਧਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤਮਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਧਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ।

ਤਮਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰੇष੍ਠਂ ਭਕ੍ਤਮੇਕਾਨ੍ਤਿਨਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਣਿਨਾ ਪਾਣਿਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿਹਰੋ ਹਰਿਃ

ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਭਗਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਰਿ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਗਚ੍ਛੋਦ੍ਧਵ ਵ੍ਰਜਂ ਸੌਮ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਨੌ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਵਹ। ਗੋਪੀਨਾਂ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗਾਧਿਂ ਮਤ੍ਸਨ੍ਦੇਸ਼ੈਰ੍ਵਿਮੋਚਯ

ਉਧਵ ਜੀ, ਤੂੰ ਵ੍ਰਜ ਜਾ; ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਕਰ।

ਤਾ ਮਨ੍ਮਨਸ੍ਕਾ ਮਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾ ਮਦਰ੍ਥੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਦੈਹਿਕਾਃ। ਮਾਮੇਵ ਦਯਿਤਂ ਪ੍ਰੇष੍ਠਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨਸਾ ਗਤਾਃ । ਯੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਲੋਕਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਮਦਰ੍ਥੇ ਤਾਨ੍ਬਿਭਰ੍ਮ੍ਯਹਮ੍

ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰਾ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਝ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਕ ਧਰਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਯਿ ਤਾਃ ਪ੍ਰੇਯਸਾਂ ਪ੍ਰੇष੍ਠੇ ਦੂਰਸ੍ਥੇ ਗੋਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯੋऽਙ੍ਗ ਵਿਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਰਹੌਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯਵਿਹ੍ਵਲਾਃ

ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦੂਰ ਹਾਂ, ਗੋਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਫ਼ ਤੇ ਲੋੜ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹਨ।

ਧਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਕਥਞ੍ਚਨ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮਨਸਨ੍ਦੇਸ਼ੈਰ੍ਬਲ੍ਲਵ੍ਯੋ ਮੇ ਮਦਾਤ੍ਮਿਕਾਃ

ਮੇਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਬਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ ਉਦ੍ਧਵੋ ਰਾਜਨ੍ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਭਰ੍ਤੁਰਾਦृਤਃ। ਆਦਾਯ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਨਨ੍ਦਗੋਕੁਲਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਧਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਿਮ੍ਲੋਚਤਿ ਵਿਭਾਵਸੌ। ਛਨ੍ਨਯਾਨਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਖੁਰਰੇਣੁਭਿਃ

ਉਧਵ ਜੀ ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਰਥ ਵਿਚ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰਥ ਢੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।