ਯਾਤ ਯੂਯਂ ਵ੍ਰਜਂ ਤਾਤ ਵਯਂ ਚ ਸ੍ਨੇਹਦੁਃਖਿਤਾਨ੍। ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ਵੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮੇष੍ਯਾਮੋ ਵਿਧਾਯ ਸੁਹृਦਾਂ ਸੁਖਮ੍
ਤੁਸੀਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵਾਂਗੇ।
ਏਵਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਨਨ੍ਦਂ ਸਵ੍ਰਜਮਚ੍ਯੁਤਃ। ਵਾਸੋऽਲਙ੍ਕਾਰਕੁਪ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਰ੍ਹਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੌ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਨਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਣਯਵਿਹ੍ਵਲਃ। ਪੂਰਯਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁਭਿਰ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਸਹ ਗੋਪੈਰ੍ਵ੍ਰਜਂ ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਸ਼ੂਰਸੁਤੋ ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰਯੋਃ ਸਮਕਾਰਯਤ੍। ਪੁਰੋਧਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਂਸ੍ਕृਤਿਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ।
ਤੇਭ੍ਯੋऽਦਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਗਾਵੋ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਾਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ। ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੇਭ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸਵਤ੍ਸਾਃ ਕ੍ਸ਼ੌਮਮਾਲਿਨੀਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਝੇ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਯਾਃ ਕृष੍ਣਰਾਮਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਮਨੋਦਤ੍ਤਾ ਮਹਾਮਤਿਃ। ਤਾਸ਼੍ਚਾਦਦਾਦਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਕਂਸੇਨਾਧਰ੍ਮਤੋ ਹृਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਸ ਨੇ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਲਬ੍ਧਸਂਸ੍ਕਾਰੌ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤੌ। ਗਰ੍ਗਾਦ੍ਯਦੁਕੁਲਾਚਾਰ੍ਯਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ, ਗਰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਭਵੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੌ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰੌ। ਨਾਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਮਲਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੂਹਮਾਨੌ ਨਰੇਹਿਤੈਃ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥੋ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਵਾਸਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾਵੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ। ਕਾਸ਼੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਦੀਪਨਿਂ ਨਾਮ ਹ੍ਯਵਨ੍ਤਿਪੁਰਵਾਸਿਨਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
ਯਥੋਪਸਾਦ੍ਯ ਤੌ ਦਾਨ੍ਤੌ ਗੁਰੌ ਵृਤ੍ਤਿਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍। ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਤਾਵੁਪੇਤੌ ਸ੍ਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਮਿਵਾਦृਤੌ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੇਦਾਨਖਿਲਾਨ੍ ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦੋ ਗੁਰੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਂ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨ੍ਯਾਯਪਥਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਂ ਚ षਡ੍ਵਿਧਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੀ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਨਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੌ। ਸਕृਨ੍ਨਿਗਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੌ ਸਞ੍ਜਗृਹਤੁਰ੍ਨृਪ
ਉਹ ਦੋਨੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਸਨ, ਰਾਜਾ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲੈ ਗਏ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯਾ ਸਂਯਤ੍ਤੌ ਤਾਵਤੀਃ ਕਲਾਃ*। ਗੁਰੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਯਾਚਾਰ੍ਯਂ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਨृਪ
ਚੌਂਹਠ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ; ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਂ ਮਹਿਮਾਨਮਦ੍ਭੁਤਂ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਨਤਿਮਾਨੁषੀਂ ਮਤਿਮ੍। ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਮृਤਂ ਬਾਲਂ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਵਰਯਾਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਤਿ-ਮਾਨਵ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੰਗਿਆ।
ਤਥੇਤ੍ਯਥਾਰੁਹ੍ਯ ਮਹਾਰਥੌ ਰਥਂ ਪ੍ਰਭਾਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਵਿਕ੍ਰਮੌ। ਵੇਲਾਮੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਨਿषੀਦਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਰ੍ਹਣਮਾਹਰਤ੍ਤਯੋਃ
ਉਹ ਦੋਨੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਜਾ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬੈਠੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਤਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਸ਼ੁ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍। ਯੋऽਸਾਵਿਹ ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਬਾਲਕੋ ਮਹਤੋਰ੍ਮਿਣਾ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਮੁੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਲਹਿਰ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਸੀ।'
ਸ਼੍ਰੀਸਮੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਨ ਚਾਹਾਰ੍षਮਹਂ ਦੇਵ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਜਨੋ ਮਹਾਨ੍। ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਚਰਃ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਙ੍ਖਰੂਪਧਰੋऽਸੁਰਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਪਾਂਚਜਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।'
ਆਸ੍ਤੇ ਤੇਨਾਹृਤੋ ਨੂਨਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਜਲਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਨਾਪਸ਼੍ਯਦੁਦਰੇऽਰ੍ਭਕਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਰਭਵਂ ਸ਼ਙ੍ਖਮਾਦਾਯ ਰਥਮਾਗਮਤ੍। ਤਤਃ ਸਂਯਮਨੀਂ ਨਾਮ ਯਮਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਗਰੀ ਸੰਯਮਨੀ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਮੌ ਸਹਲਾਯੁਧਃ। ਸ਼ਙ੍ਖਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸਂਯਮਨੋ ਯਮਃ
ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤਯੋਃ ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਮਹਤੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯੁਪਬृਂਹਿਤਾਮ੍। ਉਵਾਚਾਵਨਤਃ ਕृष੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਸ਼ਯਾਲਯਮ੍ । ਲੀਲਾਮਨੁष੍ਯਯੋਰ੍ਵਿष੍ਣੋ ਯੁਵਯੋਃ ਕਰਵਾਮ ਕਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਮਿਹਾਨੀਤਂ ਨਿਜਕਰ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍। ਆਨਯਸ੍ਵ ਮਹਾਰਾਜ ਮਚ੍ਛਾਸਨਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉ।'
ਤਥੇਤਿ ਤੇਨੋਪਾਨੀਤਂ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਂ ਯਦੂਤ੍ਤਮੌ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗੁਰਵੇ ਭੂਯੋ ਵृਣੀष੍ਵੇਤਿ ਤਮੂਚਤੁਃ
ਯਮ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਰੁਵਾਚ। ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਤ੍ਸ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਗੁਰੁਨਿष੍ਕ੍ਰਯਃ। ਕੋ ਨੁ ਯੁष੍ਮਦ੍ਵਿਧਗੁਰੋਃ ਕਾਮਾਨਾਮਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?'
ਗਚ੍ਛਤਂ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਵੀਰੌ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਾਮਸ੍ਤੁ ਪਾਵਨੀ। ਛਨ੍ਦਾਂਸ੍ਯਯਾਤਯਾਮਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਵਿਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
'ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਵਿਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ; ਜੋ ਚੰਦ, ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ।'
ਗੁਰੁਣੈਵਮਨੁਜ੍ਞਾਤੌ ਰਥੇਨਾਨਿਲਰਂਹਸਾ। ਆਯਾਤੌ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਤਾਤ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦੇਨ ਵੈ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋਨੋ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਚ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ।
ਸਮਨਨ੍ਦਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਜਨਾਰ੍ਦਨੌ। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਬਹ੍ਵਹਾਨਿ ਨष੍ਟਲਬ੍ਧਧਨਾ ਇਵ
ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਗੁਆਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਵਵਿਰਹਾਰ੍ਤਗੋਪਗੋਪੀਨਾਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਾਯ ਭਗਵਤੋਦ੍ਧਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਨਮ੍, ਨਨ੍ਦੋਦ੍ਧਵਸਂਵਾਦਸ਼੍ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਦਯਿਤਃ ਸਖਾ। ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਦ੍ਧਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਧਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ।
- ਭਕ੍ਤਿਰਸਾਮृਤਸਿਨ੍ਧੁ(ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਵਿਭਾਗ, ਪ੍ਰਥਮਲਹਰੀ), ਟੀਕਾ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਯਾਮਦਾਸ(ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ - ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਨਾਮ ਸਂਕੀਰ੍ਤਨ ਮਣ੍ਡਲ, ਵृਨ੍ਦਾਵਨ) thumb|੬੪ ਕਲਾ-੧ thumb|੬੪ ਕਲਾ - ੨ thumb|੬੪ ਕਲਾ- ੩ thumb|੬੪ ਕਲਾ- ੪ ਅਥ ਸ਼ੈਵਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਃषष੍ਟਿਕਲਾ ਲਿਖ੍ਯਨ੍ਤੇ (ਸ਼ਬ੍ਦਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਃ) । {| | ਗੀਤਮ੍ ੧ ਵਾਦ੍ਯਮ੍ ੨ ਨृਤ੍ਯਮ੍ ੩ ਨਾਟ੍ਯਮ੍ ੪ ਆਲੇਖ੍ਯਮ੍ ੫ ਵਿਸ਼ੇषਕਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮ੍ ੬ ਤਣ੍ਡੁਲਕੁਸੁਮਬਲਿਵਿਕਾਰਾਃ ੭ ਪੁष੍ਪਾਸ੍ਤਰਣਮ੍ ੮ ਦਸ਼ਨਵਸਨਾਙ੍ਗਰਾਗਾਃ ੯ ਮਣਿਭੂਮਿਕਾਕਰ੍ਮ੍ਮ ੧੦ [http://vipin110012.tripod.com/pur_index28/pva4.htm ਸ਼ਯਨਰਚਨਮ੍] ੧੧ ਉਦਕਵਾਦ੍ਯਮ੍ ੧੨ ਉਦਕਘਾਤਃ ੧੩ ਚਿਤ੍ਰਾਯੋਗਾਃ ੧੪ ਮਾਲ੍ਯਗ੍ਰਥਨਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ੧੫ ਸ਼ੇਖਰਾਪੀਡਯੋਜਨਮ੍ ੧੬ ਨੇਪਥ੍ਯਯੋਗਾਃ ੧੭ ਕਰ੍ਣਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗਾਃ ੧੮ ਗਨ੍ਧਯੁਕ੍ਤਿਃ ੧੯ ਭੂषਣਯੋਜਨਮ੍ ੨੦ ਐਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਮ੍ ੨੧ ਕੌਚੁਮਾਰਯੋਗਾਃ ੨੨ ਹਸ੍ਤਲਾਘਵਮ੍ ੨੩ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਕਪੂਪਭਕ੍ਸ਼੍ਯਵਿਕਾਰਕ੍ਰਿਯਾ ੨੪ ਪਾਨਕਰਸਰਾਗਾਸਵਯੋਜਨਮ੍ ੨੫ ਸੂਚੀਵਾਪਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ੨੬ ਸੂਤ੍ਰਕ੍ਰੀਡਾ ੨੭ ਪ੍ਰਹੇਲਿਕਾ ੨੮ ਪ੍ਰਤਿਮਾਲਾ ੨੯ ਦੁਰ੍ਵ੍ਵਚਕਯੋਗਾਃ ੩੦ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ ੩੧ ਨਾਟਿਕਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ੩੨ ਕਾਵ੍ਯਸਮਸ੍ਯਾਪੂਰਣਮ੍ ੩੩ ਪਟ੍ਟਿਕਾਵੇਤ੍ਰਵਾਣਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ੩੪ ਤਰ੍ਕੁਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ੩੫ ਤਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ੩੬ ਵਾਸ੍ਤੁਵਿਦ੍ਯਾ ੩੭ ਰੂਪ੍ਯਰਤ੍ਨਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ ੩੮ ਧਾਤੁਵਾਦਃ ੩੯ ਮਣਿਰਾਗਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੪੦ ਆਕਰਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੪੧ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਯੁਰ੍ਵ੍ਵੇਦਯੋਗਾਃ ੪੨ ਮੇषਕੁਕ੍ਕੁਟਲਾਵਕਯੁਦ੍ਧਵਿਧਿਃ ੪੩ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਰਿਕਾਪ੍ਰਲਾਪਨਮ੍ ੪੪ ਉਤ੍ਸਾਦਨਮ੍ ੪੫ ਕੇਸ਼ਮਾਰ੍ਜਨਕੌਸ਼ਲਮ੍ ੪੬ ਅਕ੍ਸ਼ਰਮੁष੍ਟਿਕਾਕਥਨਮ੍ ੪੭ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਿਤਕਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ੪੮ ਦੇਸ਼ਭਾषਾਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੪੯ ਪੁष੍ਪਸ਼ਕਟਿਕਾਨਿਮਿਤ੍ਤਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੫੦ ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਾਤृਕਾ ੫੧ ਧਾਰਣਮਾਤृਕਾ ੫੨ ਸਮ੍ਪਾਟ੍ਯਮ੍ ੫੩ ਮਾਨਸੀਕਾਵ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾ ੫੪ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ੫੫ ਛਲਿਤਕਯੋਗਾਃ ੫੬ ਅਭਿਧਾਨਕੋषਚ੍ਛਨ੍ਦੋਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੫੭ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗੋਪਨਾਨਿ ੫੮ ਦ੍ਯੂਤਵਿਸ਼ੇषਃ ੫੯ ਆਕਰ੍षਕ੍ਰੀਡਾ ੬੦ ਬਾਲਕਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨਿ ੬੧ ਵੈਨਾਯਿਕੀਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੬੨ ਵੈਜਯਿਕੀਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ੬੩ ਵੈਤਾਲਿਕੀਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਹੁਣ, ਸ਼ਿਵ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਚੌਂਸਠ ਕਲਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ: ਗਾਉਣਾ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਣਾ, ਨੱਚਣਾ, ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ, ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਟਾਈ ਕਰਨਾ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੌਂਕ ਬਣਾਉਣਾ, ਦੰਦ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਵਿਛੋਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਮਾਲਾ ਗੂੰਦਣਾ, ਸਿਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਪਹਿਰਾਵਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਕੰਨ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਗਹਿਣੇ ਸਜਾਉਣਾ, ਜਾਦੂ ਦੇ ਕੌਤਕ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਢੰਗ, ਹੱਥ ਦੀ ਚਲਾਕੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣਾ, ਸੂਈ ਕੰਮ, ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਪਹੇਲੀ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਜਟਿਲ ਬੋਲ, ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੇਖਣਾ, ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਗੁੰਝਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ, ਚਟਾਈ ਤੇ ਵੱਟੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਕਤਾਈ ਤੇ ਬੁਣਾਈ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ, ਧਾਤੂ ਵਿਦਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਖਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਰਾਂ, ਮੁਰਗੇ ਤੇ ਬਟੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਤੋਤਾ ਤੇ ਮੈਨਾ ਨੂੰ ਬੋਲ ਸਿਖਾਉਣਾ, ਸਫਾਈ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਗੁਪਤ ਸੰਕੇਤ ਬੋਲਣਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ, ਇਲਾਕਾਈ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨ ਜਾਣਨਾ, ਯੰਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਮੰਤ੍ਰ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਇਕੱਠੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਚਲਾਕੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡਾਂ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਛੰਦ ਤੇ ਲਯਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਕਪੜੇ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੂਆ, ਚੁੰਬਕ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿਡੌਣੀਆਂ, ਵੈਨਾਇਕੀ ਵਿਦਿਆ, ਵੈਜੈਕੀ ਵਿਦਿਆ, ਵੈਤਾਲਿਕੀ ਵਿਦਿਆ।